Định kiến và kiểm chứng

Những ngày nghỉ lễ, dòng người đổ xô về Sầm Sơn, không khí phố biển càng trở nên sôi động, nhộn nhịp. Âm thanh của sóng, của gió hòa cùng nhịp sống náo nhiệt của đô thị du lịch đang phát triển. Cùng lúc đó, trên không gian mạng, một “cơn sóng” khác cũng ập tới, thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.

Hóa đơn bữa ăn được chia sẻ trên mạng xã hội

Chỉ sau vài giờ xuất hiện, tờ hóa đơn bữa ăn gần 18 triệu đồng lập tức trở thành “tâm điểm”, được chia sẻ trên nhiều trang mạng xã hội, gắn với hàng nghìn dòng comment tiêu cực như “chặt chém”, “đến hẹn lại lên”, “du lịch kiểu tận thu”... Lý do bởi tờ hóa đơn ấy được gắn với cái tên Sầm Sơn. Có vẻ như, khá nhiều người đang dạo chơi trên không gian mạng và mang theo một chiếc kính cũ kỹ, nhuốm màu định kiến. Nhìn qua lăng kính ấy, mọi dữ kiện khách quan đều bị chi phối bởi ý niệm chủ quan.

Cơ quan chức năng làm việc với những người liên quan đến sự việc.

Sau khi Công an tỉnh Thanh Hóa vào cuộc xác minh, sự thật đã hiện ra hoàn toàn khác. Đoàn khách 24 người (13 người lớn 11 trẻ em) đã đặt trước, thống nhất giá cả minh bạch. Bữa ăn ngon lành, không một lời khiếu nại, thậm chí khách còn vui vẻ quay lại sử dụng dịch vụ lần sau.

Chi tiết “gây bão” là bức ảnh tờ hóa đơn lan truyền trên mạng đã bị ai đó cố tình cắt bỏ thông tin số lượng người và việc thỏa thuận trước. Chỉ với một đường kéo kỹ thuật, họ tạo ra một lăng kính vẩn đục lừa dối thị giác của đám đông.

Đó chính là lúc định kiến lấn át sự thật.

Định kiến vốn nảy sinh từ sự lười biếng trong nhận thức, nhưng lại bị hấp dẫn bởi những thông tin “sốc”, “giật gân”. Nó khiến con người ta vội vàng phán xét mà quên mất rằng, khi nhìn cuộc đời qua lăng kính méo lệch, dù biển xanh, cát trắng, nắng vàng, thì mọi thứ vẫn hiện lên xám xịt.

Nắm bắt tâm lý ấy, một bộ phận người làm nội dung trên không gian mạng đã cố tình tạo dựng những góc nhìn phiến diện, khai thác sự phẫn nộ của đám đông để đổi lấy lượt xem, lượt tương tác. Hệ quả là những tổn thương không nhỏ đối với hình ảnh điểm đến, cũng như sinh kế của nhiều người lao động chân chính.

Bảng giá đã được nhà hàng niêm yết công khai.

Du lịch, dịch vụ vốn là một ngành nhạy cảm. Một thông tin sai lệch, dù sau đó có được xác minh, đính chính, thì “vết sẹo” nghi hoặc vẫn cứ hằn sâu. Chúng ta không thể đòi hỏi một môi trường du lịch văn minh nếu chính người tiếp nhận thông tin vẫn giữ thói quen “phê bình cảm tính”. Kiểm chứng, vì thế, không chỉ là trách nhiệm với cộng đồng, mà còn là sự tự trọng của mỗi cá nhân trước ma trận thông tin trên môi trường mạng. Thiết nghĩ, điều đó nên bắt đầu từ việc chúng ta dám nhấc chiếc kính định kiến ra khỏi mắt mình, nhìn cuộc đời bằng đôi mắt tỉnh táo, ngón tay chậm lại khi nhấn nút chia sẻ, và biết hoài nghi trước những thông tin bị cắt xén một cách có chủ đích.

Sầm Sơn lung linh về đêm.

Sầm Sơn đang từng bước chuyển mình: từ chỉnh trang cảnh quan, thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh, đến siết chặt xử lý vi phạm và nâng cao chất lượng dịch vụ theo hướng chuyên nghiệp. Tuy nhiên, những nỗ lực ấy khó có thể phát huy trọn vẹn nếu cái nhìn của công chúng vẫn bị chi phối bởi định kiến cũ. Du lịch không chỉ cần sự thay đổi từ phía điểm đến, mà còn cần thái độ nhìn nhận công tâm từ phía du khách. Khi thông tin được kiểm chứng, khi sự thật được soi chiếu bằng cái nhìn khách quan, những lớp bụi hoài nghi sẽ dần được gột bỏ. Và khi ấy, một Sầm Sơn đang đổi thay sẽ có cơ hội được nhìn nhận đúng với giá trị vốn có - rõ ràng, chân thực và công bằng.

Minh Quyên