Đồng bào Mường ở Thạch Lập quyết tâm giảm nghèo nhờ phát triển du lịch

Từ một thôn vùng cao còn nhiều khó khăn của xã Thạch Lập, những năm gần đây thôn Lập Thắng đang từng bước chuyển mình nhờ hướng đi phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Mường. Đằng sau những đổi thay ấy là quyết tâm giảm nghèo bền vững của người dân nơi đây cùng sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc đưa du lịch trở thành động lực phát triển kinh tế.

Cảnh quan thiên nhiên hòa quyện cảnh quan văn hóa tạo nên vẻ đẹp riêng của thôn Thạch Lập.

Thôn Lập Thắng, xã Thạch Lập là bản Mường cổ có 93% người dân là đồng bào dân tộc Mường. Không chỉ có cảnh quan thiên nhiên đẹp, thôn Lập Thắng còn lưu giữ được trên 100 nếp nhà sàn cũng như nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Vì vậy, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Chi bộ thôn Lập Thắng đã xác định phát triển du lịch là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trên cơ sở đó, Chi bộ thôn xây dựng Nghị quyết chuyên đề về phát triển du lịch theo hướng bền vững gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng nông thôn mới. Đây không chỉ là định hướng phát triển kinh tế, mà còn thể hiện khát vọng đổi thay, thoát nghèo của người dân vùng cao nơi đây.

Để nghị quyết đi vào cuộc sống, Chi bộ thôn đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, đảng viên phụ trách từng lĩnh vực. Công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường, định kỳ sơ kết, đánh giá kết quả thực hiện, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Song song với đó, Ban quản lý thôn Lập Thắng cũng đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền thông qua hệ thống truyền thanh, các buổi sinh hoạt thôn, nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế địa phương.

Ông Phạm Văn Cảnh, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Lập Thắng, cho biết: “Phát triển du lịch cộng đồng không chỉ giúp tăng thu nhập, mà còn tạo động lực để người dân giữ gìn văn hóa truyền thống, bảo vệ cảnh quan môi trường. Vì vậy, thôn ?"luôn xác định phải làm từng bước chắc chắn, phát huy nội lực của người dân là chính”.

Nhiều hộ dân ở Thạch Lập đã có thu nhập từ phục vụ ăn nghỉ cho du khách.

Một trong những điểm nổi bật trong triển khai nghị quyết là việc tập trung chỉnh trang cảnh quan môi trường, nâng cấp các tuyến đường giao thông nông thôn, xây dựng các điểm check-in phục vụ khách tham quan. Những con đường nhỏ quanh co trước đây giờ đã sạch đẹp hơn, hai bên đường được trồng hoa, cây xanh tạo cảnh quan thân thiện. Nhà văn hóa thôn, khu sinh hoạt cộng đồng cũng được sửa sang khang trang hơn để phục vụ các hoạt động văn hóa, văn nghệ truyền thống.

Cùng với đầu tư hạ tầng, Lập Thắng đặc biệt chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mường. Những làn điệu dân ca, tiếng cồng chiêng, các trò chơi dân gian, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống được phục dựng và duy trì thường xuyên để phục vụ khách du lịch. Người dân hiểu rằng, bản sắc văn hóa chính là tài sản quý giúp Lập Thắng tạo dấu ấn riêng trong phát triển du lịch cộng đồng.

Đáng chú ý, được sự quan tâm và tạo điều kiện của chính quyền xã Thạch Lập nhiều hộ dân đã mạnh dạn thay đổi tư duy, chủ động tham gia làm du lịch. Từ những ngôi nhà sàn truyền thống, bà con cải tạo thành homestay phục vụ du khách lưu trú. Nhiều gia đình mở thêm dịch vụ ăn uống, bán hàng lưu niệm, giới thiệu sản vật địa phương như măng khô, mật ong rừng, thổ cẩm truyền thống... Qua đó không chỉ tăng thêm thu nhập mà còn góp phần quảng bá hình ảnh quê hương.

Chị Phạm Thị Vinh, thôn Lập Thắng, chia sẻ: “Trước đây cuộc sống gia đình chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nên thu nhập bấp bênh. Từ khi tham gia làm du lịch cộng đồng, gia đình có thêm nguồn thu ổn định hơn. Đặc biệt, bà con trong thôn có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi, thay đổi cách nghĩ, cách làm để phát triển kinh tế".

Không chỉ người dân, các hợp tác xã tại địa phương cũng tích cực tham gia phát triển du lịch. Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Du lịch Thạch Lập đã đóng vai trò kết nối, hỗ trợ người dân xây dựng sản phẩm du lịch, quảng bá hình ảnh và đón khách tham quan trải nghiệm. Theo chị Phạm Thị Chiến, Giám đốc điều hành Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Du lịch Thạch Lập, điều quan trọng nhất là giúp người dân nhận ra rằng chính văn hóa và thiên nhiên quê hương mình là nguồn lực quý giá để phát triển kinh tế lâu dài. Du khách trong và ngoài nước khi đến với làng Mường Lập Thắng đều dành nhiều tình cảm cho vùng đất và con người nơi đây. Anh Gioseppe, du khách đến từ Italy chia sẻ trong niềm phấn khởi: “Thời tiết rất đẹp, khung cảnh cũng vậy. Đây là những trải nghiệm tuyệt vời đối với tôi”.

Du khách nước ngoài thích thú khi được trải nghiệm nghề duyệt truyền thống ở thôn Thạch Lập.

Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, du lịch cộng đồng ở Lập Thắng từng bước phát triển rõ nét. Hiện nay toàn thôn có 10 hộ gia đình đủ điều kiện để phục vụ ăn nghỉ cho du khách. Từ cuối năm 2021 đến nay, thôn đã đón hơn 90 đoàn khách với trên 3.000 lượt khách đến tham quan, trải nghiệm. Tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 400 triệu đồng. Dù con số chưa lớn, nhưng đối với một thôn vùng cao còn nhiều khó khăn, đây là tín hiệu rất tích cực, mở ra hướng đi mới trong công cuộc giảm nghèo bền vững.

Có thể thấy rằng điều làm nên thành công bước đầu trong định hướng phát triển du lịch của Lập Thắng không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên hay nét đẹp văn hóa Mường, mà còn ở ý chí vươn lên thoát nghèo của người dân. Họ đã biết biến những giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển kinh tế, biến khó khăn thành động lực đổi thay cuộc sống. Trong tương lai, nếu tiếp tục được quan tâm đầu tư về hạ tầng, hỗ trợ quảng bá, đào tạo kỹ năng làm du lịch cộng đồng, Lập Thắng hoàn toàn có cơ hội trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch vùng miền núi Thanh Hóa. Quan trọng hơn, mô hình này sẽ tiếp tục tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Mường và xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Mai Ngọc