Hàm Rồng hôm nay, niềm tự hào còn mãi (Bài 2): Kể chuyện lịch sử bằng “ngôn ngữ” hiện đại

Giữa nhịp sống hôm nay, cầu Hàm Rồng không chỉ là ký ức của một thời khói lửa, mà đang được kể lại bằng những cách rất mới. Từ những thước phim của người trẻ đến những trải nghiệm lịch sử sinh động, tinh thần Hàm Rồng vẫn âm thầm lan tỏa, để quá khứ không lùi xa mà hiện diện trong đời sống hôm nay.

Anh Nguyễn Quang Thành, người kể chuyện Hàm Rồng trên nền tảng số.

Những ngày đầu tháng 4, khi không khí kỷ niệm 61 năm chiến thắng Hàm Rồng đang đến gần, bên bờ sông Mã, nhóm bạn trẻ của Nguyễn Quang Thành tất bật chuẩn bị cho một buổi quay đặc biệt. Máy quay được căn chỉnh, kịch bản liên tục được rà soát, và trong danh sách công việc, những cuộc hẹn với các nhân chứng cách mạng được đặt lên hàng đầu. Với họ, đây không chỉ là một clip, mà là cách để kể lại câu chuyện về cầu Hàm Rồng bằng một ngôn ngữ của thời đại số.

Là người có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực sáng tạo nội dung số, Nguyễn Quang Thành hiểu rõ rằng, những câu chuyện về văn hóa cách mạng luôn luôn phải có sự đầu tư, phải chỉn chu. Anh chia sẻ: “Những clip về lịch sử cách mạng thường khó và tốn thời gian, công sức hơn rất nhiều so với những clip về phong cảnh, ẩm thực, văn hóa... Đây là những clip đòi hỏi độ chân thực, chính xác cao nên đội phải kết nối với các nhân chứng sống, nghiên cứu kỹ lịch sử, lựa chọn khéo léo những cảnh quay để có thể cô đọng nội dung trong thời lượng 3 - 4 phút. Nếu quá dài sẽ khó giữ người xem trong thời đại số ngày nay”. Sản phẩm lần này sẽ được đăng tải trên kênh “Về xứ Thanh” - một nền tảng do Thành sáng lập, chuyên giới thiệu vẻ đẹp đất và người Thanh Hóa. Dù mới hoạt động khoảng 3 tháng, kênh đã đạt hơn 15 triệu lượt tiếp cận, 8.000 lượt xem và thu hút khoảng 16.000 người theo dõi. Bên cạnh đó, Thành còn được biết đến qua các kênh cá nhân như “Nguyễn Quang Thành”, “Nông Cống Thanh Hóa”, nơi anh kiên trì theo đuổi hướng đi kể chuyện quê hương bằng hình ảnh số.

Theo Thành, lịch sử về cầu Hàm Rồng vốn đã được nhắc đến nhiều trong sách vở và các tài liệu chính thống. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, việc đưa những địa danh, di tích cách mạng lên các nền tảng số là điều cần thiết. “Đây là cách kể mới, phù hợp với cuộc sống hiện đại và có độ lan tỏa cao” - Nguyễn Quang Thành cho biết. Mong muốn của anh không dừng lại ở việc làm ra một sản phẩm truyền thông, mà để câu chuyện về Hàm Rồng có thể chạm tới nhiều người hơn.

Không chỉ riêng Nguyễn Quang Thành, trong những ngày tháng 4 lịch sử này, nhiều bạn trẻ hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo nội dung số cũng tìm về Hàm Rồng. Họ mang theo máy quay, flycam, những ý tưởng mới mẻ để dựng lại câu chuyện về một “tọa độ lửa” năm xưa. Mỗi người một cách tiếp cận, một góc nhìn riêng, nhưng đều gặp nhau ở điểm chung: kể lại lịch sử bằng ngôn ngữ gần gũi hơn với công chúng hôm nay.

Lịch sử 61 năm chiến thắng Hàm Rồng có thể chưa được tái hiện trọn vẹn với nhiều tầng ý nghĩa sâu xa trong clip ngắn, nhưng sẽ có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người được tiếp cận với sản phẩm này. “Nhiều người chưa biết thì sẽ biết về Hàm Rồng, còn những người yêu lịch sử, muốn hiểu hơn về quê hương, từ clip họ sẽ tìm hiểu lịch sử bằng những kênh chính thống, hoặc chính từ những gợi ý mà clip mang lại”, Thành chia sẻ thêm. Và cách kể của Thành và những người làm nội dung số đã, đang làm phong phú thêm câu chuyện về “Hàm Rồng chiến thắng”.

Từ những trải nghiệm thực tế ấy, cách kể lịch sử cũng đang dần thay đổi. Không chỉ các bạn trẻ sáng tạo nội dung số, nhiều cơ sở giáo dục cũng lựa chọn đưa câu chuyện Hàm Rồng ra khỏi trang sách, đến gần hơn với học sinh qua các hoạt động trải nghiệm. Câu chuyện về Hàm Rồng chiến thắng vì thế không còn bó hẹp trong những tiết học lịch sử, mà được lan tỏa qua những chuyến tham quan, những chương trình tìm hiểu thực tế tại “tọa độ lửa”.

Hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu lịch sử Hàm Rồng tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa.

Một trong những cách làm tiêu biểu là chương trình giáo dục lịch sử do Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa tổ chức hằng năm vào dịp hè, với chủ đề “Hàm Rồng chiến thắng vang mãi bản hùng ca bất tử”. Tại đây, lịch sử được tái hiện bằng nhiều hình thức sinh động. Các em học sinh không chỉ được lắng nghe những câu chuyện về cây cầu Hàm Rồng lịch sử, về cuộc đối đầu giữa MiG-17 và không lực Hoa Kỳ tại trận địa Hàm Rồng, mà còn được trực tiếp quan sát những bức ảnh tư liệu, theo dõi các màn tái hiện 3D giàu cảm xúc, nghe kể chuyện từ những nhân chứng sống... Tiếp đó, các em được tham gia các hoạt động tương tác như trả lời câu hỏi, tìm hiểu kiến thức liên quan đến Hàm Rồng. Sự kết hợp giữa nghe, nhìn và trải nghiệm thực tế đã giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn, dễ tiếp nhận hơn với các em học sinh. Em Đỗ Xuân Phong, học sinh lớp 7C, Trường THCS Trần Mai Ninh, chia sẻ: “Trước đây, em chỉ biết về Hàm Rồng qua sách giáo khoa với những con số, mốc thời gian khá khó nhớ. Nhưng khi được tham gia chương trình tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa, em ấn tượng nhất là khi xem các hình ảnh tư liệu, hình ảnh được mô phỏng lại. Có những khoảnh khắc cảm nhận rất chân thật, từ đó em hiểu rõ hơn sự ác liệt và sự dũng cảm của thế hệ ông cha. Khi tham gia trả lời câu hỏi, em nhớ rất lâu vì đó là những gì mình vừa được trải nghiệm. Em thấy tự hào hơn về quê hương và mong năm nay sẽ tiếp tục được tham gia để hiểu thêm về cầu Hàm Rồng cũng như lịch sử của tỉnh mình”.

Thông qua ngôn ngữ sáng tạo, hiện đại và gần gũi, những kiến thức lịch sử Hàm Rồng đến với mọi người không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ mà còn trở thành một phần trong hành trình sống, hành trình nhận diện bản sắc quê hương. Để rồi, trong dòng chảy hôm nay, cầu Hàm Rồng, đồi Quyết Thắng, Nhà máy điện Hàm Rồng... những “chứng nhân” lịch sử hào hùng sẽ vẫn hiện diện như một nguồn cảm hứng bất tận. Tinh thần Hàm Rồng, không chỉ để nhớ mà đang được kể tiếp, sống tiếp, và lan tỏa theo những cách rất mới, rất trẻ.

Bài và ảnh: Phan Vân