Học nghề - hướng lập nghiệp cho giới trẻ

Trong nhiều năm, học đại học từng được xem là con đường mơ ước để giới trẻ bước vào đời. Tuy nhiên, trước những biến động mạnh mẽ của thị trường lao động và yêu cầu ngày càng cao về kỹ năng thực hành, học nghề đang dần trở thành hướng lập nghiệp phù hợp và bền vững với nhiều thanh niên ở các vùng quê của tỉnh ta.

Từ thay đổi nhận thức của người học...

Tốt nghiệp THPT với học lực khá nhưng em Lê Văn Biên, lớp C18 - Công nghệ thông tin 1 - Khoa Công nghệ thông tin, Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hoá đã lựa chọn con đường học nghề thay vì thi vào một trường đại học. Thực tế điều kiện hoàn cảnh gia đình và mong muốn được sớm ra trường đi làm nên em đã chọn ngành Công nghệ thông tin. Đây đang là một trong những ngành nghề thu hút đông học sinh, sinh viên theo học tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hoá. Mỗi năm, nhà trường tuyển khoảng hơn 200 học sinh, sinh viên 2 hệ trung cấp và cao đẳng. Sau 1 năm học tại trường ở hệ cao đẳng học sinh có thể tự tạo ra một số trang Web và có thể lập trình cơ bản về các ứng dụng thông thường trong cuộc sống.

Em Lê Văn Biên (ngoài cùng từ phải sang trái) trong giờ học công nghệ thông tin.

Tương tự, em Lê Việt Cường Lớp C19 - Ô 1, Trường Cao Đẳng Công nghiệp Thanh Hóa đã lựa chọn học ngành Công nghệ ô tô, bởi em nhận thấy tiềm năng của ngành này ở hiện tại và tương lai. Sinh viên ngành Công nghệ ô tô không chỉ được đào tạo kiến thức cơ bản, mà còn được chú trọng nâng cao những kỹ năng chuyên sâu như khai thác, sử dụng và dịch vụ kỹ thuật ô tô, hoạt động điều khiển, lắp ráp, nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện, phương thức kinh doanh ô tô trên thị trường. Đặc biệt, học tại trường theo chính sách của Nhà nước, sinh viên còn được miễn giảm học phí. Chính sách này đã hỗ trợ nhiều cho các sinh viên, nhất là đối với những gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Một giờ học công nghệ ô tô tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa.

Thực tế cho thấy, không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học vẫn loay hoay tìm việc làm đúng chuyên môn, trong khi nhiều lao động kỹ thuật, thợ lành nghề lại có thu nhập ổn định, thậm chí cao hơn mặt bằng chung. Các ngành như cơ khí, điện - điện tử, công nghệ ô tô, kỹ thuật xây dựng, chế biến thực phẩm, du lịch, nhà hàng hay chăm sóc sắc đẹp đang có nhu cầu lớn về nhân lực. Học nghề không còn là lựa chọn dành cho những người “không học được đại học” như định kiến trước đây. Ngược lại, đây là con đường phù hợp với những bạn trẻ yêu thích thực hành, mong muốn sớm lập nghiệp.

Nhiều bạn trẻ sau khi học nghề đã mạnh dạn khởi nghiệp từ chính chuyên môn của mình, mở xưởng sửa chữa ô tô, điện - điện tử, nhà hàng, cơ sở gia công cơ khí, dịch vụ kỹ thuật... Đây là minh chứng rõ ràng cho việc học nghề không chỉ giúp “có việc làm”, mà còn tạo nền tảng vững chắc để lập nghiệp lâu dài.

...đến đào tạo nghề gắn với nhu cầu

Trong giai đoạn phát triển mới, Thanh Hóa đang từng bước trở thành cực tăng trưởng của khu vực Bắc Trung Bộ, nguồn nhân lực có tay nghề cao giữ vai trò hết sức quan trọng. Cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đặc biệt là sự phát triển của Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh, nhu cầu tuyển dụng lao động kỹ thuật, công nhân lành nghề trong các lĩnh vực cơ khí, điện - điện tử, hàn, công nghệ ô tô, chế biến, du lịch, dịch vụ ngày càng gia tăng.

Trong khi đó, thực tế cho thấy nguồn lao động qua đào tạo nghề vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của doanh nghiệp. Một bộ phận thanh niên sau khi tốt nghiệp THPT chưa xác định rõ hướng đi phù hợp, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm hoặc việc làm không ổn định. Điều này đặt ra yêu cầu cần đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Vì vậy, những năm qua, các cơ sở đào tạo nghề trong tỉnh đã không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề thích ứng nhanh với thị trường.

Tại Trường Trung cấp nghề Nga Sơn, cơ cấu ngành nghề đã được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế - xã hội địa phương và nhu cầu thị trường lao động, tập trung vào các ngành nghề trọng điểm, như: Điện công nghiệp và dân dụng, công nghệ hàn, may công nghiệp, tin học, sửa chữa thiết bị điện lạnh... Các chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng tích hợp lý thuyết và thực hành, học sinh được trải nghiệm thực tiễn tại xưởng trường và các doanh nghiệp liên kết. Tỷ lệ học sinh của nhà trường tốt nghiệp trên 85% có việc làm ổn định hoặc tiếp tục học lên cao. Đặc biệt, nhiều ngành có tỷ lệ việc làm vượt 90% sau tốt nghiệp, cho thấy hiệu quả rõ nét của mô hình đào tạo gắn với thực tiễn và thị trường lao động.

Trường Trung cấp nghề Nga Sơn đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại.

Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 65 cơ sở đào tạo nghề nghiệp, trong đó có 11 trường cao đẳng, 15 trường trung cấp, 7 trung tâm giáo dục nghề nghiệp, 23 trung tâm giáo dục nghệ nghiệp, giáo dục thường xuyên công lập cấp huyện và 9 cơ sở có hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Thông qua hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh, người học được trang bị kiến thức, kỹ năng nghề sát với yêu cầu của doanh nghiệp. Sau khi tốt nghiệp, nhiều học viên có thể tham gia làm việc tại các doanh nghiệp trong tỉnh, đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng hoặc tự tạo việc làm, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống.

Trong giai đoạn 2026 - 2030 dự báo thị trường lao động sẽ có nhiều biến động do tác động của chuyển đổi số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Yêu cầu đặt ra đối với các nhà trường là phải đào tạo nguồn nhân lực toàn diện, chất lượng cao thích ứng nhanh với thị trường. Do vậy, một trong những giải pháp quan trọng của các nhà trường đó là tập trung vào các ngành nghề kỹ thuật, công nghệ và phục vụ các chương trình, dự án chiến lược, trọng điểm, đáp ứng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số.

Minh Thúy