Hội làng Đông Khê

Vào trung tuần tháng 2 âm lịch hằng năm, người dân làng Đông Khê, xã Hoằng Giang lại theo chân nhau về đình làng tham gia lễ hội truyền thống. Hội làng để mỗi người dân bày tỏ lòng biết ơn tới các bậc tiên hiền đã có công lập làng, cũng là dịp tôn vinh nghề làm hương truyền thống của quê hương Đông Khê.

Làng Đông Khê, xã Hoằng Giang nổi tiếng với nghề làm hương truyền thống.

So với những làng cổ lâu đời trong vùng, làng Đông Khê (trước đây làng thuộc xã Hoằng Quỳ, huyện Hoằng Hóa) có lịch sử lập dựng muộn hơn, cách ngày nay khoảng 500 năm. Buổi ban đầu làng có tên Cồn Lằn (Cồn Lân). Họ Lưu và họ Đoàn được xem 2 dòng họ đầu tiên đến đất làng Đông Khê khai hoang, lập làng.

Cụ Lưu Bá Linh vốn người miền ngoài, là người có chữ nghĩa, từng làm quan với nhà Lê, sau khi cáo quan, ông đã đưa gia đình vào xứ Thanh, đến đất Cồn Lằn. Thấy đất đai nơi đây tốt tươi, cụ đã quyết định dừng lại nơi đây gây dựng cơ nghiệp. Về sau có thêm ông Đoàn Nhân Cảnh cùng đến lập nghiệp.

Tế lễ trong lễ hội truyền thống làng Đông Khê.

Hậu duệ của Lưu Bá Linh là Lưu Đình Chất làm quan thời Lê Trung hưng. Theo sử liệu, 42 tuổi ông mới thi đỗ Đệ Nhị giáp Tiến sĩ, khoa thi Đinh Mùi đời vua Lê Kính Tông. Lưu Đình Chất từng được cử đi sứ nhà Minh, nhờ tài ngoại giao khéo léo, ông đã góp phần duy trì mối giao hảo giữa nhà Lê với nhà Minh.

Trong thời gian làm quan, người con ưu tú của làng quê Đông Khê - quan đại thần Lưu Đình Chất đã có công kè đê lấn biển lập nên các làng ở vùng biển Giao Thủy (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Là quan triều Lê - Trịnh, Lưu Đình Chất làm đến chức Tá lý công thần, Tham tụng (Tể tướng), Hộ bộ Thượng thư, Thiếu bảo, tước Phúc Quận công. Sau khi mất, ông được truy tặng Thiếu sư. Lưu Đình Chất là nhân vật lịch sử nổi danh, cũng là niềm tự hào của đất và người làng Đông Khê.

Sinh hoạt văn hóa trong lễ hội truyền thống làng Đông Khê.

Không phải là một làng lớn song trên đất Đông Khê khi xưa có sự hiện hữu của nhiều công trình kiến trúc như đền, chùa, đình làng, văn chỉ... Trải qua thời gian, đến nay đình làng Đông Khê còn được lưu giữ, là nơi thờ Thành hoàng làng, cũng là không gian văn hóa diễn ra các sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư.

Đình làng Đông Khê được dựng dưới thời vua Minh Mạng (triều Nguyễn) - cách ngày nay gần 200 năm. Nhị vị Thành hoàng làng thờ ở đình Đông Khê được cho là Lưu Bá Linh và Đoàn Nhân Cảnh - những bậc tiên hiền có công khai khẩn xứ Cồn Lằn, lập nên làng Đông Khê.

Thi làm hương trong lễ hội làng Đông Khê.

Vào ngày 14 và 15 tháng 2 âm lịch hằng năm, hội làng Đông Khê được tổ chức nhằm tưởng nhớ nhị vị Thành hoàng làng. Lễ hội diễn ra với nhiều nghi thức truyền thống như rước kiệu, tế lễ. Ngày chính hội, các dòng họ trong làng sắm sửa lễ vật đội về đình dâng cúng Thành hoàng. Ngày nay, một số nghi thức cổ xưa đang từng bước được khôi phục.

Tại hội thi làm hương, người tham gia “trình diễn” toàn bộ quá trình làm ra những que hương thơm.

Cùng với phần lễ thành kính là các hoạt động hội tươi vui, náo nhiệt như múa hát, các trò chơi, trò diễn dân gian. Trong đó, đặc biệt là hội thi làm hương - người tham gia cũng chính là những người làm nghề trong làng. Hội thi là dịp để tôn vinh nghề làm hương truyền thống.

Ban tổ chức trao thưởng cho người dân tham gia hội thi làm hương trong lễ hội truyền thống làng Đông Khê.

Trong đời sống văn hóa của người Việt, hương là sản phẩm thủ công được tạo nên từ đôi bàn tay, sự chăm chỉ, cần mẫn của con người. Đó là vật phẩm - “cầu nối” không thể thiếu trong các nghi thức tâm linh. Tương truyền, nghề làm hương làng Đông Khê đã có từ hàng trăm năm, góp phần vào sự phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho người dân nơi đây.

Ngày xuân ấm áp, tiếng trống hội rộn ràng thúc giục người làng Đông Khê ra đình vui hội. Lễ hội truyền thống là nét đẹp văn hóa đã và đang được người dân gìn giữ, phát huy.

Khánh Lộc - Thanh Quý