Khi quyền sở hữu trí tuệ không còn là chuyện... trên giấy

Cùng với việc truy quét các website lậu, hàng loạt “ông lớn” trong lĩnh vực giải trí bị cơ quan chức năng khởi tố vì vi phạm bản quyền không chỉ là sự mạnh tay với tình trạng “ăn cắp” chất xám diễn ra suốt nhiều năm qua. Giờ đây, quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là chuyện ở... trên giấy.

Đồ họa của: H.H

Mới đây, cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Loạt “ông lớn” bị khởi tố trong các vụ án đều là người đứng đầu hoặc có liên quan đến những doanh nghiệp giải trí tên tuổi trong cả nước, gắn liền với những “thương hiệu” âm nhạc quen thuộc với công chúng, với độ “phủ sóng” rộng khắp, như BH Media, Lululola Entertainment, Mây Sài Gòn, Giọng ca để đời... Đây được xem là một trong những “đợt ra quân” mạnh tay và quy mô lớn của cơ quan chức năng đối với vấn đề vi phạm bản quyền.

Trước đó, đầu tháng 3/2026, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao- Bộ Công an cũng đã chủ trì, phối hợp với Công an tỉnh Hưng Yên triệt phá vụ án xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan; tổ chức đánh bạc và đánh bạc trên hệ thống “Xôi Lạc TV”, thu hút sự quan tâm của dư luận.

Câu chuyện vi phạm bản quyền, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ không chỉ xảy ra với lĩnh vực văn hóa, giải trí mà còn xảy ra với lĩnh vực báo chí - những sản phẩm báo chí mỗi ngày.

Có một thực tế, khi người ta sao chép nội dung của một bài nghiên cứu, công trình khoa học, bài viết trong sách... mà không dẫn nguồn thì bị coi là “đạo văn”, bị lên án. Nhưng mỗi ngày, lại có vô số sản phẩm - bài viết của các tòa soạn, cơ quan báo chí đang bị các trang mạng “đánh cắp”. Đó là tình trạng các bài viết sau khi được phóng viên đi cơ sở tìm hiểu tư liệu, cẩn trọng từng câu chữ, được tòa soạn duyệt đăng, nhưng ngay sau đó bị các trang mạng lấy lại nội dung, “giật tít - câu view” để thu hút người xem. Và trớ trêu thay, đôi khi sản phẩm chính thống của tờ báo lại ít người đọc, người xem hơn những bài đã bị các trang mạng lấy cắp, chỉnh sửa, đăng lại. Dĩ nhiên, việc đăng lại ấy chẳng có bất cứ một sự “xin phép” nào về văn bản, thậm chí là một lời nói miệng.

Trắng trợn hơn, có những trang mạng còn không chỉnh sửa, cũng không dẫn nguồn, họ lấy lại y nguyên bài viết trên báo, về đăng lại như một sản phẩm tự thân. Khi bị phản ánh thì im lặng gỡ bài, không một lời giải thích, xin lỗi. Tình trạng ấy phổ biến và cũng nan giải đến mức, các tòa soạn báo khi nói đến việc bảo vệ bản quyền trước hành vi ăn cắp của các trang mạng thì ví đó như cuộc chiến với... cối xay gió vậy.

Trong thời đại số, việc phát triển các sản phẩm trên nền tảng số là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, việc những “nhà sản xuất”, chủ sở hữu, tòa soạn làm thế nào để bảo vệ được những sản phẩm trí tuệ của mình thì lại là câu chuyện không ít trăn trở.

Trở lại với câu chuyện xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Nhằm ngăn chặn và xử lý hành vi này, ngày 5/5/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký Công điện số 38/CĐ-TTg về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo nội dung công điện, các lực lượng chức năng sẽ tập trung nguồn lực để triển khai các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5/2026 đến ngày 30/5/2026. Thực hiện nghiêm các quy định pháp luật theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Đã đến lúc, pháp luật cần được thượng tôn, hành vi “ăn cắp” và những vi phạm quyền sở hữu trí tuệ cần phải bị xử ký nghiêm.

Khánh Xuân