Khi thế giới trẻ thơ gắn liền với cặp kính cận

Thế giới qua đôi mắt trẻ thơ vốn dĩ lung linh và đầy màu sắc, nhưng ngày càng có nhiều “cửa sổ tâm hồn” phải sớm làm quen với những cặp kính cận dày cộp. Không còn là câu chuyện của những “mọt sách”, tình trạng các em học sinh trong độ tuổi cắp sách đến trường bị các tật khúc xạ ở mắt, nhất là cận , loạn thị... có xu hướng gia tăng nhanh. Đó là lời cảnh báo về cách chúng ta bảo vệ sức khỏe cho đôi mắt của trẻ.

Chiếc kính cận - "người bạn" đồng hành bất đắc dĩ

Buổi sáng ở cổng trường, giữa những chiếc balo đầy màu sắc và tiếng nói, cười ríu rít, râm ran, chúng ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh nhiều học sinh, trong đó không ít trường hợp mới chập chững bước vào lớp 1, lớp 2 đã mắc tật khúc xạ ở mắt. Thế giới trẻ thơ vốn tràn đầy năng lượng, ưa thích khám phá nhưng mọi thứ giờ đây lại phải thông qua vật trung gian là cặp kính cận dày cộp.

Tỷ lệ học sinh/ thanh thiếu niên mắc các tật khúc xạ ở mắt có xu hướng ngày càng tăng.

Từ cổng trường, lớp học, những đứa trẻ theo chân bố mẹ, người thân đến khám, tư vấn điều trị các tật khúc xạ mắt ở những bệnh viện cũng đang có xu hướng tăng nhanh. Tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần, hai mẹ con em Ngô Bảo Anh (11 tuổi), học sinh lớp 5B, Trường Tiểu học Kim Tân, đến Bệnh viện Mắt Bắc Trung Nam để tái khám.

Khoảng 5 tháng trước, Bảo Anh thường xuyên chia sẻ với mẹ về việc mắt con nhìn lên bảng không thấy rõ, đọc sách hay làm bài tập thì cứ thấy nhòe nhòe. Khi lắng nghe các biểu hiện của con, mẹ em đã nghĩ ngay đến việc con bị cận thị và đưa con đi khám. Kết luận của bác sĩ khiến mẹ Bảo Anh thoáng chốc giật mình. Bé bị cận 2,5 độ - mức cận thị trung bình, khi không đeo kính hỗ trợ thị lực, mắt chỉ nhìn rõ vật trong khoảng 40 - 50 cm.

Vậy là từ đó, Bảo Anh có thêm “người bạn” đồng hành là chiếc kính cận. “Những ngày đầu tiên đeo kính, em cảm thấy hơi vướng víu, khó chịu, nhất là khi tập thể dục, chơi đùa cùng các bạn. Có lúc, em bỏ quên kính ở đâu đó phải đi tìm. Nhưng bây giờ, em quen với việc đeo kính rồi, ngủ dậy việc đầu tiên là tìm kính để đeo vào”, Bảo Anh hồn nhiên chia sẻ.

Bé Lê Hoàng Anh (9 tuổi), học sinh lớp 4C, Trường Tiểu học Đồng Tiến, xã Đồng Tiến là trường hợp phát hiện bị cận thị từ những chia sẻ, nhắc nhở của cô giáo trực tiếp giảng dạy. Chị Tống Thị Phương, mẹ của bé Lê Hoàng Anh kể: “Trong một lần đến đón con tan học, cô giáo có trao đổi về việc nên cho con đi kiểm tra mắt vì lúc ngồi học con rất hay nheo mắt, rướn nhìn lên bảng. Mỗi lần cô gọi con đọc bài lại phải cúi sát vào sách, vở”. Do được theo dõi, phát hiện sớm nên hai mắt của Hoàng Anh được chẩn đoán cận thị ở mức độ nhẹ, trong đó có 1 mắt cận 0,5 độ, mắt còn lại cận 0,75 độ.

Vì tương lai con em chúng ta...

Nếu như trước đây, trẻ em phải đeo kính thường cảm thấy ngại ngùng, sợ các bạn trêu chọc. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, chiếc kính cận trên gương mặt trẻ nhỏ dần trở thành hình ảnh quen thuộc trong lớp học, trong cuộc sống thường nhật. Nhiều em coi kính như một phụ kiện cá nhân, lựa chọn gọng kính theo màu sắc yêu thích.

Kiểm tra thị lực mắt định kỳ 2 lần/năm là một trong những cách hiệu quả để phát hiện sớm các tật khúc xạ ở mắt.

Tuy vậy, phía sau sự bình thường hóa ấy là canh cánh những nỗi lo. Với trẻ nhỏ, việc phụ thuộc vào kính cận từ sớm có thể kéo theo nhiều hệ lụy. BSCKI Phạm Doãn Thiêm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Mắt Thanh An, phường Hạc Thành, cho biết: “Ở lứa tuổi học sinh, các tật khúc xạ ở mắt nói chung không chỉ ảnh hưởng đến yếu tố thẩm mỹ, gây khó khăn trong việc học tập, vận động thể chất và sinh hoạt hàng ngày, mà còn ảnh hưởng mạnh mẽ sự phát triển của mắt. Nếu không được phát hiện, kiểm soát và can thiệp kịp thời, cận thị có thể tăng nhanh, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như nhược thị, các biến chứng võng mạc nguy hiểm”.

Ngoài các yếu tố bẩm sinh, di truyền, có nhiều yếu tố nguy cơ làm gia tăng nhanh tỷ lệ trẻ em, thanh thiếu niên bị các tật khúc xạ ở mắt, trong đó có tật cận thị. “Một trong những nguyên nhân ấy đến từ việc trẻ em hiện nay được tiếp xúc quá sớm và nhiều với các thiết bị điện tử” - BSCKI Phạm Doãn Thiêm phân tích.

Hiện nay, điện thoại thông minh, máy tính bảng cho đến laptop phục vụ học tập trực tuyến, các thiết bị số đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của trẻ nhỏ.

Thậm chí, nhiều ông bà, bố mẹ để dỗ dành trẻ ngồi ngoan, ăn ngoan cũng cho trẻ xem điện thoại, máy tính bảng. Mắt trẻ em vốn đang trong giai đoạn phát triển nên rất nhạy cảm. Khi phải tập trung nhìn gần quá lâu, tiếp xúc với ánh sáng xanh trong thời gian dài, mắt dễ rơi vào trạng thái quá tải, thị lực suy giảm.

Trẻ em cần nhiều thời gian ở ngoài trời, ánh sáng tự nhiên giúp mắt điều tiết tốt hơn. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, khoảng thời gian ấy ngày càng bị thu hẹp. Sau giờ học chính khóa là các lớp học thêm tại trung tâm, làm bài tập về nhà, bài tập bổ trợ... Một ngày của nhiều đứa trẻ trôi qua chủ yếu trong không gian kín và trước những khoảng cách nhìn gần.

Cùng với đó, thói quen học tập chưa đúng cách như ngồi học sai tư thế, khoảng cách từ mắt đến sách, vở quá gần hoặc học tập trong điều kiện ánh sáng không đảm bảo... và ít tham gia các hoạt động ngoài trời cũng làm giảm khả năng điều tiết tự nhiên của mắt.

Phụ huynh cần có sự quan tâm, lắng nghe các biểu hiện về mắt của con để đưa con đến cơ sở y tế có chuyên môn thăm khám, tư vấn điều trị kịp thời.

BSCKI Lê Thị Vân, Bệnh viện Mắt Bắc Trung Nam, phường Hạc Thành, cho biết: “Để phòng tránh, giảm thiểu tình trạng cận thị học đường, trẻ cần tăng thời gian hoạt động ngoài trời, ít nhất 2 giờ mỗi ngày; giữ khoảng cách học tập hợp lí (khoảng cách mắt đến sách vở khoảng 35 – 40cm; khoảng cách mắt đến máy tính từ 50 - 60cm); đảm bảo đủ ánh sáng khi học tập; cho mắt nghỉ ngơi hợp lí (áp dụng quy tắc 20 -20 - 20, sau mỗi 20 phút học tập cho mắt nhìn xa khoảng 20 feet (tương đương 6,1 m trong ít nhất 20 giây); hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử; khám mắt định kỳ (3 - 6 tháng/lần) để phát hiện sớm cận thị và có biện pháp kiểm soát tiến triển, can thiệp kịp thời”.

Tuổi thơ vốn là giai đoạn rộng mở nhất của cuộc đời - nơi mọi thứ đều lớn lao, rực rỡ và đầy khám phá. Điều mà mỗi đứa trẻ cần không chỉ là nhìn rõ con chữ trên bảng, mà còn là nhìn thấy một thế giới rộng lớn phía trước. Và thế giới ấy xứng đáng được nhìn bằng đôi mắt khỏe mạnh.

Hoàng Linh