Nâng tầm nông sản địa phương bằng thương hiệu OCOP

Được thiên nhiên ưu đãi với nhiều sản vật mang đậm bản sắc vùng miền, những năm qua nhờ cách làm mới trong sản xuất và kinh doanh, chuẩn hóa chất lượng, các sản phẩm nông sản từng bước khẳng định được vị thế, được chứng nhận OCOP, trở thành hàng hóa có thương hiệu.

Nhờ nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, bao bì, từ sản vật bản địa gạo nếp Cay Nọi (xã Quang Chiểu) đã nâng tầm trở thành sản phẩm OCOP, dần khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Toàn tỉnh có khoảng 661 sản phẩm được chứng nhận OCOP đạt chuẩn từ 3 - 5 sao. Không chỉ về số lượng, chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên đáng kể. Nhiều sản phẩm như: mắm tôm, mắm tép Lê Gia, ống hút tre xuất khẩu, đồ thủ công mỹ nghệ, dứa, ngô ngọt đóng hộp, các sản phẩm từ cói được bày bán trong hệ thống cửa hàng, siêu thị lớn, xuất khẩu đi các nước châu Âu, Nga, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc)... Tại khu vực miền núi, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) được triển khai đã và đang thổi luồng sinh khí mới, khơi dậy tiềm năng và thay đổi tư duy canh tác của bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Thông qua sự định hình trong sản xuất, nhạy bén với thời cuộc, nhiều chủ thể đã xây dựng các sản vật bản địa trở thành các sản phẩm OCOP chất lượng với bao bì, mẫu mã, tem QR truy xuất nguồn gốc, mang thương hiệu địa phương nổi bật, có giá trị thương mại cao và được tiêu thụ rộng rãi ở các tỉnh, thành phố lớn trong cả nước.

Nhờ sự giúp đỡ từ các chương trình khuyến nông, các tổ chức hỗ trợ nông dân, cùng định hướng phát triển sinh kế, phát triển sản phẩm đặc trưng của đồng bào, từ một giống gà bản địa, nuôi nhỏ lẻ chủ yếu phục vụ trong các bữa cơm hằng ngày của đồng bào Mông, anh Giàng A Vành (xã Trung Lý) đã xây dựng thành công thương hiệu “Gà đen bản Khằm”. Sản phẩm được chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2024 và được xuất bán không chỉ ở trong tỉnh mà còn có mặt ở các thị trường lớn như Hà Nội, Phú Thọ.

Chia sẻ về bí quyết thành công này, anh Vành cho biết: Ban đầu vợ chồng chỉ nuôi thử 30 con, đến nay đàn gà phát triển với số lượng trên 1.000 con. Giống gà này có khả năng sinh sản tốt, sức đề kháng cao, phù hợp với điều kiện khí hậu khắc nghiệt của vùng núi. Trung bình mỗi năm, gà thịt được nuôi 2 lứa, thức ăn chủ yếu là ngô, sắn và được nuôi chăn thả trên đồi, rừng, trọng lượng gà trưởng thành đạt từ 1,8 - 2,5kg, giá bán trung bình 250.000 đồng/kg. Gà sau khi làm thịt được hút chân không mang lại sự an toàn, sạch sẽ cho khách hàng. Nhận thấy tiềm năng của giống gà này, dự kiến anh Vành tiếp tục đầu tư khu giết mổ vệ sinh, duy trì đàn gà và cung cấp giống cho bà con.

Trải dài trên những thửa ruộng bậc thang màu mỡ, nếp Cay Nọi - “hạt ngọc trời” của đồng bào Thái (xã Quang Chiểu) với hương vị thơm, ngọt, mềm, dẻo được nâng tầm từ một giống lúa bản địa thành sản phẩm OCOP 3 sao. Bà Lương Thị Nồng, Giám đốc HTX nông lâm Chung Thành (xã Quang Chiểu) chia sẻ: Nếp Cay Nọi được xem là cây trồng chủ lực và gắn liền với bà con nơi đây trong sinh hoạt, ẩm thực, lễ, tết từ bao đời nay. Giống cây này được trồng duy nhất 1 vụ trong năm, thời gian thu hoạch thường vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 với diện tích gieo trồng trên 300ha mỗi năm. Với mong muốn nâng cao hơn nữa giá trị của gạo nếp đặc sản, ngoài chủ động liên kết các hộ dân, tập trung sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, HTX chú trọng đầu tư thiết kế, bao bì, tem nhãn, mã truy xuất nguồn gốc và quảng bá thương hiệu. Nhờ chất lượng tốt và được hỗ trợ tìm đầu ra, nếp Cay Nọi sản xuất ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó với thị trường chủ yếu là trong tỉnh và các đầu mối lớn ở TP Hà Nội, tỉnh Phú Thọ... Đây là động lực để bà con yên tâm trồng, phát triển, biến giống lúa đặc sản này trở thành sản phẩm mang lại giá trị thương mại cao, góp phần tạo sinh kế, giảm nghèo bền vững.

Mô hình nuôi gà đen hộ gia đình anh Giàng A Vành (xã Trung Lý) đang mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Thực hiện Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 1/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình Mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025 và Kế hoạch số 268/KH-UBND ngày 8/12/2021 của UBND tỉnh Thanh Hóa về thực hiện Chương trình OCOP giai đoạn 2021-2025, ngành chức năng đã xây dựng kế hoạch, nội dung, tổ chức kiểm tra, đôn đốc công tác tổ chức thực hiện, công tác hỗ trợ kinh phí, duy trì và phát triển sản phẩm OCOP tại 20 xã. Nhiều chủ thể sản xuất được học tập kinh nghiệm các mô hình phát triển sản phẩm OCOP tại các tỉnh phía Bắc; tham gia các lớp tập huấn kiến thức chuyên sâu về nền tảng kỹ thuật số và thương mại điện tử; cường năng lực bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ, áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch, ghi nhãn hàng hóa và công bố tiêu chuẩn chất lượng cho các sản phẩm...

Theo đánh giá từ Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh Thanh Hóa, không chỉ dừng lại ở việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, thời gian qua, các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ triển lãm, sự kiện tôn vinh, quảng bá giới thiệu sản phẩm, kết nối cung cầu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số cho các chủ thể sản xuất cũng được các cấp, các ngành quan tâm, chú trọng. Các sản phẩm OCOP ngày càng hoàn thiện, nâng cao chất lượng, qua đó có cơ hội tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, các sàn thương mại điện tử, chuỗi siêu thị và cửa hàng để mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh, góp phần khẳng định vị thế, trở thành hàng hóa có thương hiệu đặc trưng vùng miền.

Bài và ảnh: Trung Lê