Người trẻ viết tiếp câu chuyện lịch sử (Bài 2): Tiếp lửa truyền thống yêu nước qua hành trình về nguồn

Trên dải đất hình chữ S thân yêu, mỗi địa danh đều gắn với những dấu ấn lịch sử, những chiến công của các thế hệ cha ông. Quê hương xứ Thanh tự hào với hơn 1.500 di tích, danh thắng. Trong dáng núi, hình sông, trong từng mái đền, bức tường cổ rêu phong, mỗi di tích đều ẩn chứa những câu chuyện về một thời hào hùng của dân tộc. Và hành trình trở về nguồn cội, các em học sinh hay mỗi đoàn viên, thanh niên không chỉ được tìm hiểu lịch sử, mà còn được tiếp thêm ngọn lửa truyền thống yêu nước, trách nhiệm bảo vệ, xây dựng dáng hình quê hương, đất nước.

Lễ hội đền Bà Triệu, xã Triệu Lộc thu hút đông đảo Nhân dân, du khách.

Với Đỗ Thị Bảo Ngọc, học sinh lớp 9C, Trường THCS Triệu Lộc, mỗi chuyến tham quan di tích quốc gia đặc biệt đền Bà Triệu không chỉ là một buổi học ngoại khóa bổ ích, mà còn là niềm tự hào về quê hương. Em tự hào khi sinh ra và lớn lên trên quê hương Triệu Lộc - vùng đất gắn với chiến công hiển hách của nữ Anh hùng dân tộc Bà Triệu.

Ngoài tìm hiểu các di tích trên địa bàn xã, Bảo Ngọc còn được tham gia hoạt động về nguồn tại các di tích trên địa bàn tỉnh. Sau hành trình về với Khu di tích lịch sử văn hóa quốc gia đặc biệt Lam Kinh, xã Lam Sơn và đền thờ danh nhân Thiều Thốn, phường Đông Tiến, em chia sẻ: “Đây là chuyến về nguồn thật bổ ích, giúp em hiểu thêm về lịch sử và thêm yêu, tự hào về quê hương Thanh Hóa”.

Hoạt động tham qua, học tập, trải nghiệm Lam Kinh năm 2026 của Trường THCS Triệu Lộc, xã Triệu Lộc.

Thầy giáo Lê Quang Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Triệu Lộc, cho biết: "Triệu Lộc là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, tự hào là vùng đất linh thiêng có Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Bà Triệu, nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Nơi đây hội tụ nhiều di tích gắn với cuộc khởi nghĩa oanh liệt của Bà Triệu như đình làng Phú Điền, đền Bà Triệu, khu lăng mộ Bà Triệu trên đỉnh núi Tùng, mộ ba ông tướng họ Lý, miếu Bàn Thề, đền Đệ Tứ (Nghè Eo). Mỗi di tích là một dấu ấn lịch sử, góp phần bồi đắp niềm tự hào và ý thức gìn giữ truyên thống cho các thế hệ hôm nay".

Hằng năm, lễ hội Bà Triệu được tổ chức trang trọng, trở thành điểm hội tụ văn hóa tâm linh đặc sắc, là niềm tự hào của quê hương Triệu Lộc. Chính vì ý nghĩa đó, công tác giáo dục truyền thống luôn được Trường THCS Triệu Lộc xác định là một nhiệm vụ quan trọng, được triển khai bằng nhiều hình thức gần gũi, sinh động.

Đội ngũ giáo viên các môn Lịch sử, Ngữ văn, Giáo dục công dân giữ vai trò nòng cốt khi khéo léo lồng ghép nội dung giáo dục truyền thống vào từng bài giảng. Từ những khẩu hiệu trực quan treo trong khuôn viên trường, đến các hoạt động ngoại khóa như dâng hương, nghe giới thiệu tại đền Bà Triệu, đình làng Phú Điền... tất cả đều góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với học sinh. Ngoài việc tổ chức hoạt động dâng hương, tìm hiểu các di tích trên địa bàn xã, nhà trường chú trọng hoạt động giáo dục trải nghiệm tại các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, không chỉ giúp hiểu hơn về lịch sử mà còn nuôi dưỡng niềm tự hào về quê hương, dân tộc.

Xã Triệu Lộc hiện có 7 di tích đã được xếp hạng, trong đó có cụm di tích lịch sử Bà Triệu được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt; cụm di tích Phong Mục - Hàn Sơn là di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh. Thời gian qua, địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền giới thiệu, quảng bá về nguồn gốc di tích và các nhân vật được thờ phụng, tôn vinh. Đồng thời, bảo tồn có chọn lọc những phong tục tập quán tốt đẹp của địa phương theo xu hướng tiến bộ, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân. Đẩy mạnh hoạt động giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ là học sinh, đoàn viên, thanh niên... về truyền thống lịch sử, văn hóa của quê hương Bà Triệu.

Hoạt động giáo dục về nguồn góp phần bồi đắp tình yêu, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

Theo ông Trương Hoài Nam, Phó Giám đốc Ban quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, hệ thống các khu, điểm di tích trên địa bàn tỉnh nói chung và Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Bà Triệu nói riêng đang ngày càng khẳng định vai trò là những “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế du lịch. Không chỉ lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, các di tích còn được quan tâm, bảo tồn, tôn tạo, khai thác hiệu quả gắn với phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Thông qua đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng sản phẩm du lịch, kết nối tour, tuyến, các khu di tích đã và đang góp phần lan tỏa giá trị di sản, thu hút du khách, đồng thời bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ trẻ.

Đối với khu di tích đền Bà Triệu, thời gian qua, Ban quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp tổ chức lớp đào tạo, bồi dưỡng thuyết minh viên nhằm quảng bá, giới thiệu về giá trị lịch sử, văn hóa, hình ảnh di tích tới du khách, bạn bè trong nước và nước ngoài. Đồng thời, xây dựng tour, tuyến du lịch kết nối các điểm du lịch nổi tiếng của xứ Thanh và các tỉnh, thành phố lân cận. Từ đó, khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của di sản để phát triển kinh tế du lịch.

Đặc biệt, Ban quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đẩy mạnh tuyên truyền, gắn với giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ thông qua việc xây dựng phim phóng sự và phối hợp với các trường học tổ chức hoạt động về nguồn, tham quan di tích cho học sinh. Qua đó, những trang sử hào hùng của quê hương, đất nước thấm sâu vào thế hệ trẻ hôm nay.

Trương Hoài Nam, Phó Giám đốc Ban quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa

Cô giáo Trần Thị Phương, giáo viên môn Lịch sử, Trường THCS Trần Mai Ninh và các em học sinh đạt giải môn Lịch sử tại kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2025-2026.

Chia sẻ quan điểm về việc học Lịch sử gắn với hoạt động trải nghiệm thực tế, cô giáo Trần Thị Phương, giáo viên môn Lịch sử, Trường THCS Trần Mai Ninh, phường Hạc Thành cho hay, học lịch sử không chỉ dừng lại ở những trang sách hay bài giảng trên lớp, việc đưa học sinh “chạm” vào lịch sử bằng những trải nghiệm thực tế luôn là điều được đặt lên hàng đầu.

Lịch sử sẽ trở nên sống động hơn khi học sinh được trực tiếp đến với các di tích, danh thắng, gặp gỡ những câu chuyện và nhân vật đã đi qua năm tháng. Vùng đất xứ Thanh giàu truyền thống, nơi có hệ thống di tích lịch sử dày đặc, những chuyến đi không chỉ giúp thay đổi không khí học tập, mà còn mở ra cho học sinh cái nhìn trực quan, chân thực về lịch sử.

Trần Thị Phương, giáo viên môn Lịch sử, Trường THCS Trần Mai Ninh

Sau mỗi hành trình, các em được viết bài thu hoạch, ghi lại cảm nhận và tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về những điều đã trải nghiệm. Từ đó, niềm yêu thích môn Lịch sử được nuôi dưỡng một cách tự nhiên. Không dừng lại ở việc đổi mới phương pháp dạy học, cô Phương còn có nhiều sáng kiến kinh nghiệm được ghi nhận. Đáng chú ý là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, giúp bài học lịch sử trở nên sinh động hơn, gần gũi hơn với học sinh trong thời đại số.

Trường THCS Trần Mai Ninh với hoạt động trải nghiệm về nguồn tại khu di tích lịch sử văn hóa quốc gia đặc biệt Lam Kinh.

Song song với hoạt động giáo dục truyền thống về nguồn tại các cơ sở giáo dục, những năm qua nhiều hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước, tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc cho thanh, thiếu niên được các cấp bộ Đoàn tỉnh Thanh Hóa triển khai đồng bộ, gắn với các ngày lễ lớn của Đảng, dân tộc, của đoàn, đội.

Với tinh thần xung kích và sáng tạo, các cấp bộ Đoàn đã thổi luồng gió mới vào công tác bảo tồn di sản thông qua việc đẩy mạnh số hóa lịch sử. Từ bản đồ số đến số hóa tài liệu, hiện vật lịch sử quý hiếm, tuổi trẻ Thanh Hóa đã “thắp sáng” 59 địa danh lịch sử và địa chỉ đỏ trên không gian số, đồng thời góp sức tu bổ, tôn tạo 36 công trình di tích lịch sử - văn hóa ở các địa phương. Không dừng lại ở công nghệ, sức trẻ còn lan tỏa trực tiếp qua 95 đội tuyên truyền viên tình nguyện tại các địa danh lịch sử, cách mạng của tỉnh. Những đoàn viên, thanh niên trong màu áo xanh tình nguyện đã trở thành những “đại sứ” đang kể câu chuyện về truyền thống lịch sử, cách mạng và văn hóa của mảnh đất xứ Thanh anh hùng cho du khách gần xa.

Cùng với đó, hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, chăm sóc, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa tiếp tục được quan tâm thực hiện. Riêng năm 2025, toàn tỉnh có 973 hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa“,”Uống nước nhớ nguồn” được triển khai, thu hút 65.000 lượt cán bộ, đoàn viên, thanh niên tham gia. Đặc biệt, có 204.921 lượt thanh, thiếu niên của tỉnh được đến thăm quan các địa danh lịch sử, địa chỉ đỏ.

Hoạt động tham quan Bảo tàng Thanh Hóa giúp các em học sinh, đoàn viên hiểu hơn về tiến trìn lịch sử của quê hương, đất nước.

Từ năm 2022-2025, đã có 4.265 buổi tọa đàm, diễn đàn; 2.132 hành trình về nguồn, địa chỉ đỏ (trên 610.000 lượt thanh niên tham gia); 881 hội thi, liên hoan tuyên truyền ca khúc cách mạng; 813 giải thi đấu, hội thao được tổ chức triển khai thực hiện. Đã có hơn 3.000 hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”, được triển khai với tổng nguồn lực chăm lo cho người có công, gia đình chính sách trên 1,5 tỷ đồng. Lễ thắp nến tri ân tổ chức đồng loạt tại các nghĩa trang liệt sĩ tối 26/7 hằng năm. Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã số hóa di tích lịch sử khu tưởng niệm đồng chí Lê Hữu Lập - Người thanh niên cộng sản đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa và Khu di tích lịch sử cách mạng Yên Trường, xã Thọ Lập.

Dâng hương, dâng hoa, thăm viếng nghĩa trang liệt sĩ là hoạt động về nguồn ý nghĩa cho các em học sinh, thanh thiếu nhi.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giáo dục truyền thống lịch sử, lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc tiếp tục là nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của các cấp bộ Đoàn tỉnh Thanh Hóa. Không chỉ dừng lại ở các chiến dịch truyền thông nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn, sự kiện lịch sử của Đảng, đất nước hay những đợt sinh hoạt chính trị cao điểm, mà việc giáo dục truyền thống lịch sử, lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc còn được các cấp bộ Đoàn thắp sáng qua những hành trình về nguồn đầy xúc cảm. Mỗi địa chỉ đỏ, mỗi nén tâm nhang trong lễ thắp nến tri ân, hay từng lời thuyết minh của các tuyên truyền viên trẻ đều trở thành cầu nối thiêng liêng, đưa hào khí cha ông thấm sâu vào tư tưởng và hành động của thế hệ hôm nay.

Đó còn là việc các cấp bộ Đoàn ứng dụng trí tuệ nhân tạo và nền tảng số để đổi mới, nâng cao chất lượng các sản phẩm truyền thông lịch sử; triển khai hiệu quả Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” do Trung ương Đoàn triển khai. Tăng cường ứng dụng công nghệ số trong xây dựng bản đồ số, số hóa các tài liệu, hiện vật, thông tin về các địa danh lịch sử, địa chỉ đỏ. Đồng thời, định kỳ tổ chức các hội thi, liên hoan, tuyên truyền ca khúc cách mạng, quê hương Thanh Hóa, tìm hiểu lịch sử Đoàn. Qua đó góp phần bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc cho đoàn viên, thanh thiếu nhi.

Ngọc Huấn