Nhà thơ Lê Khắc Tuế: Chắt chiu hồn quê trong từng trang viết

Giữa nhịp sống hiện đại đầy hối hả, vẫn có những người lặng lẽ đi một con đường riêng – con đường trở về với cội nguồn. Nhà thơ Lê Khắc Tuế là một người như thế. Hành trình sáng tác của ông không chỉ là hành trình nghệ thuật, mà còn là cuộc trở về bền bỉ với làng quê, với lịch sử và những giá trị sâu thẳm của dân tộc. Ông tự nhận mình là “người nghệ sĩ hát rong”, nhưng tiếng hát ấy không hề phiêu du vô định, mà luôn neo lại nơi đất đai, con người và ký ức của vùng quê xứ Thanh giàu truyền thống.

Nhà thơ Lê Khắc Tuế chắt chiu từng con chữ như giữ lấy hồn quê.

Sinh ra và lớn lên tại làng Bồng Thượng, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc (nay là xã Biện Thượng, tỉnh Thanh Hóa), Lê Khắc Tuế mang trong mình ký ức đậm sâu về làng quê xứ Thanh. Những năm tháng gắn bó với đồng ruộng, với những phận người lam lũ không chỉ là trải nghiệm, mà đã trở thành “chất liệu sống” nuôi dưỡng sáng tác. Từ một giáo viên dạy Văn, rồi làm công tác tuyên giáo, tuyên huấn, đến cán bộ Đài truyền thanh, mỗi chặng đường đi qua đều góp thêm cho ông vốn sống phong phú, để rồi kết tinh thành những trang viết dung dị mà sâu sắc.

Ở thơ Lê Khắc Tuế, người đọc dễ dàng bắt gặp hình ảnh làng quê hiện lên gần gũi. Đó là những phiên chợ quê đông đúc, là gánh hàng rong giản dị, là những mùa vụ nối nhau qua năm tháng hay những con người tảo tần. Ông viết như một người “ở trong làng”, không đứng ngoài quan sát, mà sống cùng, thấu hiểu và sẻ chia.

Điểm đáng chú ý trong phong cách của Lê Khắc Tuế là sự giản dị trong ngôn từ. Không cầu kỳ, kiểu cách, câu chữ của ông gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày. Nhưng chính sự mộc mạc ấy lại tạo nên sức nặng, bởi phía sau là chiều sâu trải nghiệm và chiêm nghiệm. Đó là thứ “chất quê” không thể vay mượn, mà chỉ có thể tích lũy. chắt lọc từ thực tế đời sống.

Các sáng tác của nhà thơ Lê Khắc Tuế

Trong tập “Thơ và Trường ca”, hình ảnh người lao động hiện lên không chỉ với những nhọc nhằn quen thuộc, mà còn mang vẻ đẹp ung dung, tự tại. Họ không phải là đối tượng để thương cảm, mà là những con người đáng trân trọng, mang trong mình sức sống bền bỉ của làng quê. Qua đó, nhà thơ không chỉ kể chuyện đời sống, mà còn gửi gắm cái nhìn nhân văn về con người trong dòng chảy thời gian.

Không dừng lại ở những lát cắt đời thường, thơ Lê Khắc Tuế còn mở ra những suy tư về sự đổi thay của các giá trị trong xã hội hiện đại. Những câu hỏi về con người, về cội nguồn, về ký ức... được đặt ra nhẹ nhàng nhưng ám ảnh. Chính điều đó giúp thơ ông vượt khỏi khuôn khổ của “thơ quê” thuần túy, để chạm tới những vấn đề rộng lớn hơn của đời sống đương đại.

Từ nền tảng trữ tình giàu trải nghiệm, Lê Khắc Tuế dần mở rộng bút lực sang thể loại trường ca – một lựa chọn không dễ, nhưng phù hợp với những cảm xúc lớn và mạch suy tưởng dài. Nếu thơ là tiếng nói của cá nhân, thì trường ca trong ông là nơi cá nhân gặp gỡ lịch sử, nơi ký ức riêng hòa vào ký ức cộng đồng.

Trường ca “Tống Duy Tân” là một dấu ấn quan trọng, khi ông tái hiện hình tượng người chí sĩ yêu nước cùng khí thế của cuộc khởi nghĩa Hùng Lĩnh. Ở đó, lịch sử không khô cứng, mà trở nên sống động nhờ giọng kể gần gũi, mang đậm hơi thở của đất và người xứ Thanh.

Gần đây, với trường ca “Sông Mã dậy sóng” (NXB Thanh Hóa, 2025), Lê Khắc Tuế tiếp tục khẳng định dấu ấn của mình ở mảng đề tài lịch sử. Tác phẩm lựa chọn giai đoạn 1930–1945 – một thời kỳ đầy biến động – để tái hiện hành trình đấu tranh giành độc lập của dân tộc, gắn với vùng đất Thanh Hóa.

Dòng sông Mã trong trường ca không chỉ là không gian địa lý, mà còn là biểu tượng văn hóa, là “dòng sông Mẹ” chở nặng phù sa lịch sử. Theo mạch thơ, người đọc được dẫn dắt qua những trang sử bi tráng: từ nỗi khổ của người dân dưới ách thực dân, sự hình thành các tổ chức cách mạng, đến cao trào đấu tranh và Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Những địa danh, những con người, những sự kiện hiện lên vừa cụ thể, vừa giàu cảm xúc, tạo nên một bức tranh lịch sử sống động.

Điểm đáng quý ở “Sông Mã dậy sóng” là sự kết hợp hài hòa giữa tư liệu và chất thơ. Những dữ kiện lịch sử được tái hiện chính xác, nhưng không khô khan, mà thấm đẫm cảm xúc. Người viết không chỉ là người kể lại, mà còn là người “sống cùng” lịch sử, để từ đó truyền tải một cách chân thực và lay động.

Có thể thấy, lựa chọn trường ca để “kể chuyện lịch sử” là một quyết định vừa táo bạo, vừa đòi hỏi bản lĩnh. Bởi đây là thể loại không dễ tiếp cận, lại càng khó để dung hòa giữa tính chính xác của lịch sử và cảm xúc của thi ca. Nhưng Lê Khắc Tuế đã làm được điều đó bằng chính vốn sống, sự am hiểu văn hóa và tình yêu sâu nặng với quê hương.

Ông Hồ Duy Diến - Hội viên CLB thơ cách mạng Việt Nam chia sẻ cảm nghĩ về trường ca Sông Mã dậy sóng

Ông từng tự nhận mình là “người nghệ sĩ hát rong”. Một cách nói khiêm nhường, nhưng cũng phần nào phản ánh đúng con đường ông lựa chọn: lặng lẽ, bền bỉ và không phô trương. Tiếng hát ấy không phiêu du vô định, mà luôn neo lại nơi đất đai, con người và ký ức.

Từ những câu thơ mộc mạc về làng quê đến những trường ca dày dặn về lịch sử, Lê Khắc Tuế đã và đang chắt chiu từng “hạt phù sa” của ký ức để bồi đắp cho văn chương. Ông không chạy theo những cách tân ồn ào, mà kiên trì giữ một mạch nguồn quan trọng: hồn làng và ký ức dân tộc. Và chính điều đó khiến thơ ông, dù giản dị, vẫn đủ sức chạm đến những xúc cảm sâu lắng trong lòng bạn đọc.

Phương Anh - Trần Tùng