Nhà văn Viên Lan Anh: Khi ký ức hóa thành văn chương

Lặng lẽ quan sát và cảm nhận cuộc sống bằng những rung động tinh tế, nhà văn Viên Lan Anh chắt lọc từ những điều tưởng chừng bình thường để tạo nên những trang viết nhẹ nhàng, dung dị mà sâu lắng tình người.

Dòng sông Mã vẫn lặng lẽ chảy qua những làng quê xứ Thanh, mang theo phù sa và những lớp ký ức bồi đắp qua năm tháng. Từ miền ký ức ấy, có một cây bút vẫn âm thầm nhặt nhạnh, chắt chiu những câu chuyện đời thường, những trải nghiệm giản dị của con người để chưng cất thành trang viết giàu cảm xúc. Nhà văn Viên Lan Anh là một người viết như thế. Chị bền bỉ quan sát cuộc sống bằng ánh nhìn tinh tế, nâng niu những chi tiết tưởng chừng rất đỗi bình thường để từ đó tạo nên những trang văn nhẹ nhàng, dung dị mà sâu lắng tình người.

Viên Lan Anh sinh năm 1964 tại làng Tiền Thôn, xã Quảng Bình (tỉnh Thanh Hóa), một vùng quê ven sông Mã giàu truyền thống văn hóa. Tuổi thơ của chị gắn với những năm tháng đất nước còn chiến tranh, khi ký ức về bom đạn và những mất mát vẫn hiện hữu trong nhiều gia đình nơi làng quê. Cha chị hy sinh tại chiến trường Quảng Trị năm 1972, để lại trong tâm hồn cô gái nhỏ ngày ấy những cảm xúc sâu lắng về chiến tranh và những người phụ nữ nơi hậu phương lặng lẽ gánh chịu nỗi đau mất mát.

Có lẽ cũng từ những ký ức ấy mà sau này, trong nhiều trang viết của Viên Lan Anh, chiến tranh, thân phận con người và những nỗi niềm lặng thầm của cuộc sống vẫn hiện lên như những lớp trầm tích chưa bao giờ phai nhạt.

Nhà văn Viên Lan Anh bền bỉ theo đuổi đam mê văn chương, chắt chiu từng con chữ với tất cả sự tận tâm và rung cảm.

Hiện nay, nhà văn Viên Lan Anh là Trưởng Văn phòng đại diện Báo Văn Nghệ khu vực Bắc miền Trung tại Thanh Hóa, đồng thời là Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Thanh Hóa. Với chị, văn chương không phải là con đường được định sẵn mà là kết quả của những trải nghiệm sống cùng những cơ duyên tự nhiên.

Ban đầu, chị theo học ngành y và từng công tác tại Viện Điều dưỡng Bộ Công nghiệp ở Sầm Sơn. Những năm tháng làm việc trong môi trường này đã mang lại cho chị vốn sống phong phú, đồng thời âm thầm nuôi dưỡng niềm yêu thích viết lách.

Bước ngoặt đến khi chị chuyển công tác về Báo Thanh Hóa. Không gian sáng tạo của nghề báo, cùng những trang văn học cuối tuần, đã khơi dậy và nuôi dưỡng đam mê viết lách. Từ thơ, tản văn đến bút ký, chị dần định hình giọng viết riêng và kiên trì theo đuổi con đường văn chương.

Năm 1997, chị giành giải Ba cuộc thi truyện ngắn của Báo Văn Nghệ Trẻ – dấu mốc quan trọng mở ra hành trình sáng tác rõ nét hơn. Đến nay, Viên Lan Anh đã xuất bản nhiều tác phẩm gồm ba tập truyện ngắn, hai tập thơ và một tập bút ký, với những đầu sách quen thuộc như “Đêm triều cường”, “Tiếng cuốc gọi bầy”, “Chuột vu quy”, “Hát với đồng làng”, “Hồn trinh nữ”, “Quê hương yêu dấu”. Nhiều tác phẩm đã được trao giải thưởng của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam và Hội Văn học Nghệ thuật Thanh Hóa, ghi nhận những đóng góp bền bỉ của chị cho đời sống văn học.

Niềm vui của nhà văn Viên Lan Anh khi trò chuyện, chia sẻ về những tác phẩm của mình.

Giới chuyên môn đánh giá cao sáng tác của Viên Lan Anh ở sự cần mẫn và chiều sâu cảm xúc. Chị Mai Thị Hạnh Lê – Ban Lý luận phê bình, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thanh Hóa nhận định: Viên Lan Anh là cây bút tâm huyết với văn chương, bền bỉ trên “cánh đồng chữ nghĩa”, luôn dành sự đồng cảm sâu sắc với những số phận con người, đặc biệt là người phụ nữ. Điểm nổi bật trong sáng tác của Viên Lan Anh là sự gắn bó sâu sắc với đời sống nông thôn và những phận người bình dị. Trong thế giới nghệ thuật của chị, người đọc bắt gặp những người phụ nữ chịu nhiều thiệt thòi sau chiến tranh, những người nông dân lam lũ hay những con người nhỏ bé nhưng mang sức sống bền bỉ. Văn chương của chị không tìm đến những điều lớn lao, mà lặng lẽ đi vào những câu chuyện đời thường – nơi lòng nhân ái và sự tử tế vẫn luôn hiện hữu.

Sau nhiều năm gắn bó với thơ và truyện ngắn, chị tiếp tục thử sức với tiểu thuyết – một thể loại đòi hỏi bút lực và sự đầu tư lớn, cũng là đích đến mà nhiều người cầm bút mong muốn chinh phục. Với “Đôi bờ sông Mã”, Viên Lan Anh đã dành trọn 3 năm để thai nghén và hoàn thiện như một hành trình tích lũy từ ký ức, trải nghiệm và những suy tư về con người trong bối cảnh hậu chiến.

“Đôi bờ sông Mã” - cuốn tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Viên Lan Anh.

Trong tiểu thuyết này, nhân vật Cúc để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Đây là hình tượng được nhà văn dày công xây dựng và gửi gắm nhiều yêu thương, trân quý – một cô gái chịu nhiều bất hạnh nhưng luôn giữ vững nghị lực, kiên cường vượt qua những rào cản, định kiến để vươn lên trong cuộc sống. Hình ảnh ấy cũng phần nào phản chiếu mạch nguồn cảm hứng quen thuộc trong sáng tác của Viên Lan Anh: hướng về con người, về sức sống bền bỉ và những giá trị nhân văn.

Nhà văn Viên Lan Anh chia sẻ về tiểu thuyết đầu tay “Đôi bờ sông Mã”

Từ thơ, truyện ngắn đến tiểu thuyết, mỗi chặng đường sáng tác của Viên Lan Anh đều cho thấy sự cống hiến trong lao động nghệ thuật và tình yêu sâu nặng dành cho văn chương. Những trang viết của chị không ồn ào, nhưng vẫn lặng lẽ lan tỏa bởi sự chân thành và giàu cảm xúc.

Và từ những trang văn giản dị ấy, Viên Lan Anh đã góp thêm một giọng điệu riêng cho văn học xứ Thanh – lặng lẽ, trữ tình nhưng bền bỉ, luôn hướng về những giá trị tốt đẹp của con người và cuộc sống.

Phương Anh - Trần Tùng