Nữ văn sĩ người Canada giành giải Nobel Văn học 2026

Bà Anne Carson - người đã phá vỡ ranh giới thể loại để tạo nên những tác phẩm táo bạo và đầy sáng tạo - được Viện Hàn lâm Thụy Điển trao giải Nobel Văn học năm 2026.

Theo The Guardian, Ingrid Carlberg - thư ký thường trực của Viện Hàn lâm Thụy Điển - cho biết đã báo tin về giải thưởng cho bà Anne Carson qua điện thoại ngay trước khi tin tức được công bố. “Bà ấy đã kịp nói với tôi rằng hiện tại bà đang ở Iceland và đang lắng nghe tiếng gió”, Carlberg nói. “Bà ấy rất bất ngờ nhưng vô cùng hạnh phúc. Tôi có thể nghe thấy điều đó trong giọng nói của bà”.

Sinh ra ở Toronto năm 1950, nữ văn sĩ Anne Carson nổi tiếng với những tác phẩm kết hợp linh hoạt giữa thơ, văn xuôi và dịch thuật cùng lấy cảm hứng mạnh mẽ từ văn học và thần thoại Hy Lạp cổ đại. Bà từng là giáo sư chuyên ngành văn học cổ điển tại nhiều trường đại học, bao gồm Princeton, Đại học New York và Đại học McGill ở Montreal.

Trong lịch sử Nobel Văn học, bà Anne Carson là người phụ nữ thứ 19 giành giải thưởng cao quý này. “Hầu hết các tác phẩm văn học của bà đều tập trung vào sự giao thoa giữa nỗi ám ảnh của nhà ngữ văn học với ngôn từ và khát vọng tìm kiếm ý nghĩa mới của nhà thơ,” Anders Olsson, chủ tịch Ủy ban Nobel Văn học, nhận xét. Ủy ban Nobel cũng cho biết trong một tuyên bố rằng “cuộc đối thoại dí dỏm của Carson với truyền thống cổ điển đã tạo ra những hình thức mới cho văn học đương đại”.

Anne Carson cũng đã thực hiện một số bản dịch các văn bản kinh điển và thử sức với các loại hình nghệ thuật khác, hợp tác với các nghệ sĩ thị giác, biên đạo múa, đạo diễn opera và sân khấu. Sự chuyển hướng sang nhiều lĩnh vực nghệ thuật khác nhau “thể hiện sự tự do mà bà ấy có trong việc tuân thủ các kỳ vọng và quy tắc văn học, điều này cũng chính là lý do đằng sau tầm quan trọng nổi bật của các tác phẩm của bà kể từ những năm 1990 đối với giới nghệ thuật và văn học quốc tế”, Olsson nói thêm.

Khi được hỏi lý do tại sao liên tục thay đổi giữa các hình thức nghệ thuật, Anne Carson trả lời trong một cuộc phỏng vấn rằng: “Có lẽ là do nhàm chán. Có một sự bồn chồn. Có rất nhiều hình thức để thử”.

Nhà văn Anne Carson giành giải Nobel Văn học 2026 (Ảnh: Pontus Lundahl/AP)

Tác phẩm nổi tiếng nhất của Anne Carson là Autobiography of Red , một tiểu thuyết thơ năm 1998 lấy cảm hứng từ những đoạn thơ của nhà thơ Hy Lạp cổ đại Stesichorus. Tác phẩm này tái hiện lại thần thoại về Geryon, con quái vật cánh đỏ bị Herakles giết chết, thành câu chuyện về một cậu thiếu niên hiện đại đang trải qua nỗi đau khổ và khát khao.

Năm 2001, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên đoạt giải TS Eliot với tập thơ The Beauty of the Husband . Bà cũng đã được trao tặng học bổng Guggenheim và MacArthur.

Ira Wells, chủ tịch PEN Canada, cho biết chiến thắng của Anne Carson có ý nghĩa “đặc biệt quan trọng vào thời điểm Canada và châu Âu đang tăng cường mối quan hệ văn hóa giữa bối cảnh biến động toàn cầu rộng lớn hơn”. “Về mặt thẩm mỹ, những vần thơ của Carson rung động ở những tần số nhân văn sâu sắc, trong thời điểm mà ngày càng nhiều ngôn ngữ được tạo ra bởi máy móc”.

Bà Anne Carson thường giữ kín đời tư cá nhân trong các cuộc phỏng vấn. Tuy nhiên, trong một bài báo đăng trên tạp chí London Review of Books vào tháng 8 năm 2024, bà tiết lộ mình đã được chẩn đoán mắc bệnh Parkinson. Ở tuổi ngoài 70, bà tìm đến với boxing, môn thể thao này được khuyến khích như một liệu pháp vì nó giúp cải thiện sự phối hợp giữa tay và mắt cũng như khả năng thực hiện các động tác theo trình tự.

Năm ngoái, giải thưởng Nobel Văn học đã được trao cho nhà văn người Hungary László Krasznahorkai “vì những tác phẩm đầy sức thuyết phục và tầm nhìn xa trông rộng của ông, khẳng định lại sức mạnh của nghệ thuật trong bối cảnh khủng hoảng tận thế”, theo tuyên bố của ban giám khảo.

Năm 2024, nhà văn Hàn Quốc Han Kang đã được ủy ban vinh danh vì “văn xuôi giàu chất thơ, mạnh mẽ, đối mặt với những tổn thương lịch sử và phơi bày sự mong manh của cuộc sống con người.”

Nobel Văn học là giải thưởng thứ tư được trao trong tuần này, sau các giải thưởng về Y học, Vật lý và Hóa học. Giải Nobel Hòa bình sẽ được công bố vào thứ Sáu, tiếp theo là các giải thưởng về kinh tế vào ngày 12/10.

Theo VTV

Nguồn: https://vtv.vn/nu-van-si-nguoi-canada-gianh-giai-nobel-van-hoc-2026-100261008230005169.htm