Phát triển mô hình trồng hồng tứ quý trên đất Vạn Lộc

Từ một bãi hoang, chỉ với vỏn vẹn 2 cây giống, gia đình anh Vũ Văn Khánh (46 tuổi) - chủ nhà vườn Khánh Hân, thôn Hanh Cù, xã Vạn Lộc, đã gây dựng mô hình trồng cây hồng tứ quý, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Giống cây bản địa này đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới, từng bước khẳng định giá trị trên chính vùng đất quê hương.

Từ hai “cây mẹ”, bén rễ những mùa hồng

Cuối năm 2013, xuất phát từ niềm đam mê với cây cảnh và mong muốn phát triển kinh tế gia đình, vợ chồng anh Khánh làm đơn đề nghị chính quyền địa phương cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất bãi hoang, từng bước đầu tư, xây dựng nhà vườn trồng, chăm sóc cây cảnh và các loại rau, quả.

Anh Vũ Văn Khánh (thứ hai từ trái sang) - chủ nhà vườn Khánh Hân giới thiệu về mô hình trồng cây hồng tứ quý.

Anh Khánh hào hứng kể: “Trước đây, cả vùng này có 2 cây hồng tứ quý của 2 gia đình, gọi là cây mẹ. Vì thấy cây sai quả, quả bền, lại chơi được vào dịp Tết nên một số người xin giống từ 2 gia đình đó, trong đó có gia đình tôi. Và chính gia đình tôi cũng gây dựng nhà vườn này từ 2 cây giống ấy”.

Đến nay, một trong 2 cây hồng mẹ đã chết, cây còn lại cũng đã được chủ nhân bán đi. Những cây hồng được nhân giống từ 2 cây mẹ ấy vì thế càng trở nên quý giá, góp phần duy trì giống hồng bản địa trên đất Vạn Lộc.

“Hồng tứ quý là giống cây bản địa trên đất Vạn Lộc này. Cây có rất nhiều ưu điểm như: rễ khỏe, khả năng chịu hạn tốt, ít công chăm sóc”, anh Khánh cho biết.

Vẻ đẹp đặc trưng của hồng tứ quý Vạn Lộc qua các sắc độ.

Hồng tứ quý là giống cây sai quả. Quả có dáng bầu dục, thuôn nhọn ở phần đuôi, không hạt và khi chín chuyển sang sắc đỏ cam bắt mắt. Khi cây rụng hết lá, những chùm quả vẫn lúc lỉu, “thắp lửa đỏ” trên cành, tạo điểm nhấn nổi bật cho không gian sân vườn, quán cà phê...”.

Không chỉ có giá trị làm cảnh, theo quan niệm của người Việt, hồng tứ quý còn mang ý nghĩa phong thủy, tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy.

Nhờ những đặc tính nổi bật về hình dáng, màu sắc và khả năng sai quả, hồng tứ quý ngày càng được khách hàng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng, tìm mua. Tại thôn Hanh Cù, anh Khánh là một trong những người tiên phong đưa giống hồng này vào trồng theo hướng hàng hóa, từng bước phát triển thành mô hình thương mại.

Cây giống hồng tứ quý Vạn Lộc được ươm trồng tại nhà vườn với phương pháp chiết rễ từ cây mẹ.

So với việc trồng đào hay các loại rau, quả thương phẩm, mô hình này cho hiệu quả kinh tế rõ rệt, cao hơn gấp nhiều lần. Giá trị mỗi cây phụ thuộc vào độ tuổi, dáng cây và lượng quả. Cây giống được bán với mức giá dao động từ 3-6 triệu đồng. Với diện tích 2.700 m², nhà vườn của gia đình anh Khánh hiện có khoảng 450 cây giống hồng tứ quý. Trung bình mỗi năm, mô hình mang lại cho gia đình anh mức thu nhập hơn 1 tỷ đồng.

Trên thị trường hiện cũng có nhiều cây hồng tứ quý được bán với giá chỉ khoảng 300 - 500 nghìn đồng/cây. Tuy nhiên, theo anh Khánh, phần lớn là cây ghép mắt từ cây bố mẹ. Những cây này có ưu điểm là giá thành thấp, song tuổi thọ không cao và không thể trở thành cây mẹ để tiếp tục lấy rễ ươm cây con.

Hiện tại, nhà vườn của anh Khánh không đủ nguồn cây giống để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Có thời điểm, anh vẫn phải nhập cây giống của các nhà vườn khác trên địa bàn xã hoặc các vùng lân cận.

Mặc dù là cây bản địa nhưng trước đây người dân chưa chú trọng việc ươm giống nên rất ít cây mẹ. Cây phải đủ 5 năm tuổi mới có thể lấy rễ ươm cây con. Mỗi cây đủ 5 tuổi có thể lấy được 200-300 bầu rễ. Sau một lần khai thác rễ, 2 năm sau mới có thể tiếp tục chiết rễ.

“Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nguồn cây giống hồng tứ quý hiện chưa đủ đáp ứng nhu cầu thị trường. Từ năm sau, nguồn cung cây giống dự kiến sẽ được cải thiện đáng kể”, anh Khánh giải thích.

Cây được nhân giống bằng phương pháp chiết rễ giữ được đặc tính của cây mẹ và có thể tiếp tục phát triển thành cây mẹ để nhân giống.

Được biết, nhà vườn Khánh Hân hiện không bán hàng qua các nền tảng số. Một phần vì số lượng cây giống có hạn, chủ yếu chỉ đủ cung cấp cho khách trực tiếp đến vườn; phần muốn khách hàng được tận mắt quan sát, tận tay kiểm tra cây trước khi quyết định “xuống tiền”. “Với tôi, đó cũng là niềm vui của cả chủ vườn và khách hàng”, anh Khánh chia sẻ.

Mở hướng sinh kế từ giống cây bản địa

Không chỉ riêng gia đình anh Khánh, mô hình trồng hồng tứ quý đang được một số hộ dân ở Hanh Cù quan tâm phát triển. Hiện thôn có 5 trang trại lớn và một số trang trại nhỏ trồng hồng tứ quý.

Từ thực tế đầu tư, phát triển mô hình, các chủ vườn cho rằng, việc mở rộng mô hình trồng cây hồng tứ quý vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn. Một trong những rào cản lớn là quỹ đất và chi phí đầu tư cây giống ban đầu. Với những cây có tuổi đời, dáng đẹp, khả năng sinh trưởng tốt, giá trị có thể lên tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng, đòi hỏi người đầu tư phải có nguồn vốn và sự kiên trì trong thời gian dài.

Vì vậy, anh Khánh cũng như các hộ đang đầu tư, phát triển mô hình trồng hồng tứ quý trên địa bàn mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của cấp ủy, chính quyền địa phương, nhất là về đất đai và tiếp cận nguồn vốn.

Những cây lâu năm, cành nhánh đẹp, sai quả được rao bán với mức giá hàng trăm triệu đồng.

Bên cạnh đó, anh Khánh ấp ủ ý tưởng kết nối các trang trại đang phát triển mô hình trồng hồng tứ quý thành một cộng đồng để cùng trao đổi, học hỏi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất, nhân giống và tiêu thụ sản phẩm.

Từ một vài cây giống ban đầu, hồng tứ quý đang dần bén rễ, kết trái và tạo sinh kế trên vùng đất Vạn Lộc. Nếu được tiếp thêm “lực đỡ” từ chính quyền và sự liên kết giữa các hộ, mô hình này không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao hơn cho người dân mà còn góp phần khai thác lợi thế của giống cây bản địa, từng bước hình thành sản phẩm đặc trưng của quê hương Vạn Lộc.

Hoàng Linh