Quận công Phạm Đăng Khoa trên quê hương Cẩm Trướng

Ở vùng đất Cẩm Trướng, xã Định Hòa, họ Phạm được biết đến là dòng họ có nhiều đóng góp cho sự phát triển của làng. Trong lịch sử, người họ Phạm có công với triều đình, được vua ban tước Quận công, sau khi mất lại sắc phong Thành hoàng để dân làng phụng thờ.

Bản sao sắc phong các triều vua ban cho Quận công Phạm Đăng Khoa.

Cẩm Trướng nằm dưới chân núi Quân Yên (Quan Yên), bên sông Mã và sông Cầu Chày. Tại núi Quân Yên, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy dấu tích của con người cuối thời đại đồ đá mới. Theo sử liệu và lưu truyền dân gian, Cẩm Trướng là vùng đất cổ xưa. Vào thời Hùng vương thuộc bộ Cửu Chân, thời thuộc hán thuộc quận Cửu Chân. Dưới thời quốc gia Đại Việt thuộc huyện An Định. Sau này thuộc xã Định Công, huyện Yên Định (cũ), nay là xã Định Hòa.

Với lợi thế liền núi, kề sông, cách ngày nay nhiều thế kỷ, Cẩm Trướng đã là chốn tìm về tụ cư của người muôn phương, trong đó có người họ Phạm. “Không phải là dòng họ đến đất Cẩm Trướng sớm nhất, song trong lịch sử, họ Phạm được biết đến là dòng họ vinh hiển, nhiều người được vua ban phong, nổi bật là Quận công Phạm Đăng Khoa”, ông Phạm Đăng Lực, hậu duệ dòng họ Phạm làng Cẩm Trướng, chia sẻ.

Vào thời Lê Trung hưng, Phạm Đăng Khoa là tướng chiến đấu, phụng sự cho triều đình Lê - Trịnh nên đã được phong tước Quận công. Về sau, ông được vua ban “Phụ Quốc Thuần Tín Dương Vũ uy Dũng Tán trị Công thần, Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Cẩm Y vệ Đô chỉ huy sứ, Trụ Quốc Thượng trật”. Tưởng nhớ công lao của Quận công Phạm Đăng Khoa, các triều vua về sau cũng nhiều lần ban sắc phong, để người dân Cẩm Trướng đời đời hương khói phụng thờ.

Quận công Phạm Đăng Khoa là một trong ba vị Thành hoàng làng được thờ tại đình Cẩm Trướng.

Quận công Phạm Đăng Khoa còn được con cháu trong dòng họ thờ phụng tại Từ đường họ Phạm Đăng.

Theo sách Lịch sử truyền thống và cách mạng của Đảng bộ và Nhân dân xã Định Công (cũ), sau khi mất, Phạm Quận công (Phạm Đăng Khoa) được vua phong sắc làm Thành hoàng làng Cẩm Trướng, sau lại được gia tặng tước vương (Đại vương bản thổ thành hoàng Phạm Quận công). Đền thờ được lập dựng bên sông Mã.

Cho đến ngày nay, Quận công Phạm Đăng Khoa vẫn đang được thờ tại đền thờ (từ đường) dòng họ và đình Cẩm Trướng. Ngài là một trong ba vị Thành hoàng, người dân thường gọi là Đức thánh Phạm.

“Một điều đặc biệt, tên tuổi của Quận công Phạm Đăng Khoa và các vị tướng quân họ Phạm sử liệu ít ghi chép, song công lao của các ngài lại được nhắc đến nhiều trong sắc phong các triều vua ban. Ngày nay một số sắc phong triều Lê và triều Nguyễn vẫn được con cháu trong dòng họ gìn giữ. Bản sắc phong triều vua Lê Hiển Tông, niên hiệu Cảnh Hưng năm thứ 4, đã ghi, đại ý: Phạm Quận công Phạm Đăng Khoa là bậc đại vương, bậc công thần, sống anh hùng bồi đắp núi sông tốt đẹp”, ông Phạm Đăng Lực, chia sẻ.

Di tích lịch sử - văn hóa Từ đường họ Phạm Đăng trên đất làng Cẩm Trướng.

Khi xưa, đền thờ Phạm Quận công được lập dựng ngay bờ sông Mã, cảnh quan sơn thủy hữu tình. Vào thời nhà Nguyễn, do lũ lụt lở đê, đền được dời vào bên trong làng, dưới thời vua Thành Thái và Bảo Đại, đền nhiều lần được tu sửa. Tuy nhiên, trải qua thời gian, đền đã bị hư hỏng. Với tấm lòng tri ân ơn đức tổ tiên, con cháu trong dòng họ đã đóng góp kinh phí để tôn tạo không gian thờ tự Quận công Phạm Đăng Khoa và các bậc tiền nhân họ Phạm Đăng.

So với quy mô trước đây, đền thờ (từ đường) hiện nay không lớn. Tuy nhiên, đây vẫn là không gian linh thiêng, nơi hậu thế tìm về thắp nén hương thơm tưởng nhớ tiền nhân. Hằng năm, vào ngày 15 tháng Giêng, con cháu dòng họ Phạm cùng dân làng lại tề tựu về tham gia lễ hội tưởng nhớ Phạm Quận công và các bậc tiền nhân đã có công với đất nước.

Khánh Lộc