Rằm tháng Giêng

Sau một kỳ nghỉ dài, nhịp sống thường nhật kéo tôi quay trở lại với hàng tá lo toan cơm áo. Thế nhưng, giữa cái guồng quay vội vã ấy, lòng tôi vẫn hoài mong một ngày lễ quan trọng của mùa xuân: Tết Nguyên Tiêu.

Từ thuở bé, tôi đã quen với hình ảnh bà nội cẩn thận lau dọn bàn thờ rồi xoa đầu tôi mà thầm thì dặn dò: “Lễ quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng, cháu ạ!”. Khi ấy, đứa trẻ trong tôi chỉ biết háo hức chờ đợi món ăn ngon, chứ đâu thấu hiểu hết chiều sâu trong lời bà. Phải đến khi trưởng thành, qua nhiều chuyến đi và những câu chuyện gom góp trên vạn nẻo đường đời, tôi mới thực sự hiểu hết sức nặng của ngày rằm đầu năm.

Có lần, tôi may mắn được xuôi về một làng ven biển đúng dịp Rằm tháng Giêng. Ở đó, cứ vào ngày Tết Thượng Nguyên, các dòng họ lại thành kính tổ chức nghi thức tế tổ. Từ sáng sớm, không khí đã rộn rã khắp các nẻo đường làng. Tôi được những bậc cao niên kể lại rằng, không chỉ những người ở gần, mà hầu hết con cháu đang làm ăn sinh sống trên mọi miền đất nước đều ghi nhớ truyền thống này. Ai nấy đều cố gắng gác lại công việc, trở về nhà thờ họ thắp nén hương thơm, chung tay bày biện mâm cỗ dâng lên tiên tổ. Với những người dân quê biển, đó là khoảnh khắc thiêng liêng để cùng nhau cầu yên đầu năm, mong cho quốc thái dân an, gia đình và dòng họ đắc yên, đắc tài, đắc phúc lộc.

Lễ tế tổ Rằm tháng Giêng của dòng họ Hoàng Đức, xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa

Dành nhiều thời gian nhặt nhạnh chất liệu cuộc sống phục vụ công việc, tôi càng thích thú khi tìm hiểu về những lý giải của người xưa dành cho ngày lễ này. Không chỉ là một nghi thức tâm linh, Rằm tháng Giêng còn ẩn chứa biết bao câu chuyện nhân sinh cảm động.

Đó là cái cớ để những gia đình khá giả nấn ná chơi thêm cành đào nở muộn. Là cột mốc để những người lao động xa quê vịn vào, nán lại qua ngày trăng tròn mới đành lòng xách hành lí lên đường. Nó còn là cái “Tết muộn” bù đắp cho những người vì tính chất công việc mà lỡ hẹn với đêm Giao thừa, không kịp về quê dịp Tết Nguyên đán.

Và có lẽ xúc động hơn cả, Rằm tháng Giêng còn là cái “Tết bù” rưng rưng cho những ai chẳng may trọng bệnh, hay những gia đình có tang sự phải lánh mặt trong niềm vui năm mới... Ngày rằm đầu tiên này là cơ hội để họ được quây quần, ăn một cái Tết trọn vẹn và đón nhận chút hơi ấm mùa xuân còn sót lại. Chính vì chở che ngần ấy những câu chuyện tình người, mà từ lâu, Rằm tháng Giêng đã có ý nghĩa thiêng liêng và quan trọng không kém gì Tết Nguyên đán.

Mâm cỗ Rằm tháng Giêng

Ánh trăng Rằm tháng Giêng lại sắp sửa tròn vành vạnh. Dành một buổi tối tĩnh lặng, thắp nén hương trầm, nhâm nhi tách trà ấm và ngước nhìn lên bầu trời, tôi thấy những xáo trộn trong lòng như dịu lại.

Tôi ước gì giữa nhịp đời hối hả, ai trong chúng ta, dù đang đón một cái “Tết bù”, “Tết muộn” hay chỉ đơn giản là tìm một trạm dừng chân cho tâm hồn, cũng đều có thể thả trôi hết những muộn phiền còn vương vất. Dưới ánh trăng xuân thanh tịnh, ta gom nhặt lại cho mình trọn vẹn sự bình an, để sớm mai thức dậy, trái tim lại vững vàng bước tiếp trên chặng đường dài phía trước.

Minh Quyên