Tăng cường giải pháp bảo vệ bản quyền, thúc đẩy thị trường nội dung số

Sau các vụ việc vi phạm bản quyền bị cơ quan chức năng xử lý vừa qua, có thể thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý từng trường hợp cụ thể mà phải tạo ra cơ chế phòng ngừa hiệu quả hơn cho toàn thị trường.

Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) sẽ có các giải pháp vừa tăng cường thực thi, vừa chuẩn hóa môi trường khai thác âm nhạc số và biểu diễn. (Ảnh minh họa: PV/Vietnam+)

Đó là lý do Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) sẽ có các giải pháp vừa tăng cường thực thi, vừa chuẩn hóa môi trường khai thác âm nhạc số và biểu diễn.

Một trong những trọng tâm sẽ là nâng cao khả năng giám sát và phát hiện vi phạm trên môi trường số. Với tốc độ phát tán nội dung hiện nay, việc kiểm tra thủ công gần như không còn hiệu quả. Vì vậy, xu hướng sẽ là ứng dụng công nghệ nhận diện nội dung số; Xây dựng cơ sở dữ liệu bản quyền; Tăng cường đối soát dữ liệu với các nền tảng như YouTube, TikTok, Facebook, Spotify... để phát hiện nhanh các trường hợp khai thác tác phẩm chưa được cấp phép.

Thông tin từ Cục Bản quyền tác giả cho hay sẽ đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa: Cơ quan quản lý bản quyền, thanh tra, cơ quan thuế, quản lý thông tin truyền thông và lực lượng an ninh mạng. Mục tiêu là không chỉ xử lý hành vi đăng tải vi phạm mà còn kiểm soát cả dòng doanh thu phát sinh từ nội dung xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Một hướng đi rất quan trọng khác là chuẩn hóa cơ chế cấp phép và minh bạch hóa quyền khai thác. Hiện nay, nhiều tranh chấp xuất phát từ việc: hợp đồng thiếu rõ ràng, phạm vi sử dụng không cụ thể hoặc các bên không xác định đầy đủ quyền sở hữu đối với bản ghi âm, ghi hình và dữ liệu số. Do đó, thị trường sẽ cần tiến tới các mô hình quản trị quyền chuyên nghiệp hơn, có thể tích hợp dữ liệu số hóa và truy xuất nguồn gốc quyền sử dụng.

Ngoài xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức cũng sẽ phải thay đổi mạnh. Đối tượng không chỉ là nghệ sỹ hay doanh nghiệp biểu diễn truyền thống, mà còn bao gồm: Nhà sáng tạo nội dung, hệ thống MCN (mạng lưới quản lý đa kênh), đơn vị livestream, nền tảng trung gian, startup AI và cả các agency truyền thông số. Bởi hiện nay rất nhiều hành vi vi phạm phát sinh từ việc thiếu hiểu biết về quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường công nghệ mới.

Đặc biệt, AI sẽ là thách thức lớn trong giai đoạn tới. Vì vậy, cơ quan quản lý có thể sẽ nghiên cứu thêm các hướng dẫn hoặc khung pháp lý liên quan đến clone giọng hát, khai thác dữ liệu âm nhạc để huấn luyện AI, sản phẩm âm nhạc tạo sinh, avatar nghệ sỹ và quyền khai thác danh tính số của người biểu diễn.

Ngoài ra, một tín hiệu đáng chú ý là việc tăng tính răn đe pháp lý. Nếu trước đây nhiều đơn vị xem vi phạm bản quyền là “rủi ro vận hành chấp nhận được” thì hiện nay cơ quan chức năng đang phát đi thông điệp rằng hành vi có tổ chức, thu lợi lớn, tái phạm nhiều lần hoặc sử dụng công nghệ cao để xâm phạm quyền có thể bị xem xét ở mức độ nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Về dài hạn, mục tiêu lớn nhất có lẽ không chỉ là giảm vi phạm, mà là hình thành văn hóa tôn trọng tài sản trí tuệ trong toàn ngành công nghiệp sáng tạo. Khi việc xin phép, trả tiền tác quyền và minh bạch khai thác trở thành chuẩn mực thị trường, ngành âm nhạc số Việt Nam mới có thể phát triển bền vững và hội nhập sâu với hệ sinh thái nội dung toàn cầu.

Trong thời gian qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để triển khai việc phòng chống vi phạm bản quyền tác giả trên môi trường số.

Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) đã ký kết Chương trình Phối hợp công tác để tăng cường quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số giai đoạn năm 2026-2029.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Công an cũng đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan các nước có đặt máy chủ ở nước sở tại nhằm đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số./.

Theo TTXVN