[Thanh Hóa xưa và nay] Mái đình lưu giữ mạch nguồn hiếu học

Đình cổ mang tên Bảng Môn Đình ở xã Hoằng Lộc không chỉ là nơi hội họp của cộng đồng làng xã, mà còn là nơi lưu giữ ký ức về truyền thống hiếu học và tinh thần trọng hiền tài của một vùng quê. Qua hàng trăm năm, những giá trị ấy vẫn được gìn giữ, trở thành mạch nguồn kết nối quá khứ với hiện tại.

Theo lịch sử ghi lại, Bảng Môn Đình thờ Thành hoàng Nguyễn Tuyên - vị danh tướng có công giúp vua Lý đánh thắng giặc Chiêm. Sau khi lập nhiều chiến công, ông được Nhân dân tôn làm Thành hoàng làng. Từ ngôi đền thờ ban đầu, đến thời Hậu Lê, Bảng Môn Đình được dựng lên như một không gian sinh hoạt cộng đồng và cũng là nơi tôn vinh truyền thống hiếu học của vùng đất khoa bảng xứ Thanh.

Dù ngôi đình đã được trùng tu nhiều lần nhưng nét cổ xưa vẫn được bảo tồn cơ bản nguyên vẹn.

Không chỉ nổi tiếng bởi giá trị lịch sử, Bảng Môn Đình còn được đánh giá là một trong những ngôi đình cổ đẹp của xứ Thanh. Trải qua nhiều lần trùng tu, công trình vẫn bảo tồn được bố cục kiến trúc kiểu chữ đinh cùng hệ thống chạm khắc gỗ tinh xảo.

Bảng Môn Đình có kiến trúc hoa văn độc đáo, thể hiện bàn tay tài hoa của những nghệ nhân xưa.

Bức đại tự “Địa linh nhân kiệt”, những mảng chạm lộng, chạm thủng kênh bong, hình tượng tráng sĩ cưỡi voi, trạng nguyên cưỡi ngựa hay các đề tài tứ linh... đều phản ánh trình độ mỹ thuật và kỹ thuật điêu khắc đặc sắc của nghệ nhân xưa.

Với những giá trị về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, năm 1990 Bảng Môn Đình được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia. Đây cũng là biểu tượng về truyền thống hiếu học của người dân Hoằng Lộc nói riêng và người dân xứ Thanh nói chung.

Bảng Môn Đình giờ đây không chỉ là di tích quý của xứ Thanh, mà còn là điểm hẹn văn hóa của cộng đồng. Mỗi dịp lễ hội hay ngày giỗ thành hoàng, người dân và con em xa quê lại tìm về dâng hương, tưởng nhớ tiền nhân và tiếp nối truyền thống hiếu học của quê hương. Những giá trị được lưu giữ ở nơi đây không nằm yên trong những lớp gỗ cổ hay mái ngói rêu phong, mà vẫn hiện diện trong niềm tự hào, ý thức gìn giữ di sản của người dân hôm nay.

Mai Hương (tổng hợp)/Ảnh tư liệu