[Thanh Hóa xưa và nay] Nơi lưu giữ hồn xưa giữa nhịp sống hôm nay

Thời gian có thể làm đổi thay dáng hình phố xá, nhưng ở làng cổ Đông Sơn, vẫn có những góc nhỏ khiến người ta ngỡ như đang chạm vào miền ký ức xa xưa. Bên dòng sông Mã, dưới bóng núi Rồng và gần cây cầu Hàm Rồng lịch sử, những con ngõ cũ, mái nhà xưa lặng lẽ lưu giữ dấu ấn của bao thế hệ.

Trên vùng đất gắn với nền văn hóa Đông Sơn nổi tiếng, quá khứ không chỉ nằm lại trong những câu chuyện được kể, mà vẫn hiện hữu trong nếp nhà, trong đời sống thường ngày và trong cách người dân nâng niu những giá trị đã làm nên hồn cốt quê hương. Giữa không gian đô thị ngày càng đổi thay, những ngôi nhà cổ ở Đông Sơn vẫn giữ được dáng vẻ trầm mặc với mái ngói cũ, hàng cột gỗ và những đường chạm khắc tinh tế. Mỗi nếp nhà không chỉ mang dấu ấn kiến trúc của một thời, mà còn lưu giữ câu chuyện về nếp sống, phong tục và văn hóa của những thế hệ từng gắn bó với mảnh đất này.

Nằm bên bờ sông Mã, làng cổ Đông Sơn mang trong mình những lớp trầm tích văn hóa lâu đời, gắn với nền văn hóa Đông Sơn nổi tiếng.

Một trong những công trình tiêu biểu là ngôi nhà gỗ của gia đình cụ Lương Trọng Duệ, tại số 10, ngõ Trí. Với tuổi đời khoảng 200 năm, ngôi nhà mang đặc trưng kiến trúc nhà gỗ thế kỷ XIX, gồm nhà chính năm gian, hai chái, hệ thống vì, kèo, xà cùng những chi tiết chạm trổ công phu. Những vật dụng sinh hoạt, công cụ lao động được lưu giữ qua nhiều thế hệ góp phần tái hiện đời sống của người dân xưa.

Với những giá trị kiến trúc và văn hóa đặc sắc, ngôi nhà đã được công nhận là di tích cấp tỉnh.

Ngôi nhà gỗ của gia đình cụ Lương Trọng Duệ, tại số 10, ngõ Trí có tuổi đời khoảng 200 năm.

Bước qua cánh cửa gỗ đã nhuốm màu thời gian, quá khứ dường như hiện diện trong từng chi tiết. Từ cách dựng nhà, bố trí không gian thờ tự đến những vật dụng quen thuộc, đều gợi nhắc về nếp sinh hoạt gia đình, phong tục và quan niệm sống của người Việt trong những thế hệ trước.

Để ngôi nhà bền bỉ tồn tại qua hàng trăm năm, bên cạnh giá trị kiến trúc, còn có tình cảm, sự trân trọng và ý thức gìn giữ của những người đang sống trong chính không gian ấy.

Điều đáng quý là những ngôi nhà cổ ở Đông Sơn không tách rời khỏi cuộc sống hiện đại. Trong những không gian đã in dấu thời gian, người dân vẫn sinh sống, chăm chút nhà cửa, duy trì nếp sinh hoạt gia đình và thích ứng với những nhu cầu mới. Bởi vậy, gìn giữ nhà cổ không có nghĩa là níu giữ mọi thứ trong quá khứ, mà là tìm cách để những giá trị kiến trúc, văn hóa xưa tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống hôm nay.

Đông Sơn đang đổi thay cùng nhịp phát triển của đô thị, nhưng những mái nhà cũ vẫn lặng lẽ giữ lại nét riêng của một vùng đất giàu truyền thống. Ở đó, xưa và nay không tách biệt, mà cùng hiện diện trong từng nếp nhà, từng câu chuyện gia đình và trong ý thức gìn giữ di sản của người dân. Để qua bao mùa nắng mưa, làng cổ Đông Sơn vẫn là miền ký ức thân thuộc bên dòng sông Mã, nơi hồn xưa được nâng niu và tiếp nối giữa nhịp sống hôm nay.

Dương Ngân (tổng hợp)/Ảnh tư liệu