Tìm lại đời mình

Mỗi khi nghĩ lại cái lần ấy, những ngày mới vào làm trong công ty này, Thắm lại thấy mình thật dại dột, may mà công ty có phòng y tế ngay gần phân xưởng sản xuất chứ không thì... Khi Thắm tỉnh dậy, chị y tá bảo “Em liều quá, suýt bị trụy tim mạch đấy, vội gì thì vội cũng phải ăn mới làm việc được chứ”. Chỉ có Thắm là biết mình không phải vội mà là cô chủ động bỏ bữa sáng. Bởi bỏ bữa nào, Thắm tiết kiệm được tiền bữa đó.

Minh họa: BH

Thắm sinh ra ở ven trung tâm, tiếng là làng ngoại ô dễ làm ăn mà làng quê của Thắm chẳng ai giàu có. Lúc nào làng cũng vắng lặng. Hầu hết thanh niên trai tráng đều bỏ đi làm ăn xa, làng chỉ rặt người già và trẻ con, bởi làm thuần nông không đủ sống. Thắm cũng vậy, Thắm cũng bỏ đi, chỉ khác Thắm bỏ đi vì một người đàn ông đốn mạt. Thắm ra đi với bộ quần áo nhàu nhĩ và một thân thể rách nát, mà mỗi lần nghĩ lại Thắm vẫn còn rùng mình.

***

Đứa bé gái ngồi gục mặt bên chậu rửa bát, nước mắt rơi long tong xuống những chiếc bát nó vừa kỳ cọ. “Con kia, có mấy cái bát mà mày rờ rẫm cả ngày thế hả, có mau đến nhà bà Béo mua tao chai rượu không”, “Bác ấy bảo không bán cho bố nữa, mấy chai trước bố vẫn chưa trả”, “Rồi tao sẽ trả, có việc là tao trả tất, đi mau đi”, “Con đến rồi nhưng bác ấy đuổi về”, “À con này láo, còn lý sự, mày có đi không thì bảo, tao cho một cán chổi bây giờ”. Thắm mếu máo, bỏ đống bát đũa đấy rồi đi ra cổng. Nó đi lang thang chứ nào dám đến quán bà Béo, ở nhà thì bị bố dượng đánh, đến quán thì nghe bà Béo chửi. Nó biết chắc kiểu gì chiều nay cũng không được ăn cơm. Bố sẽ vét sạch nồi không để phần lấy một hạt để phạt nó. Nhiều khi nó ân hận sao lại đồng ý để mẹ lên thành phố làm việc nhỉ? Nhưng nếu mẹ không lên thành phố thì nó không có tiền đi học.

Từ ngày mẹ nó đi vắng, nó luôn bị bố chửi mắng đánh đập, bắt nó làm tất cả mọi việc mà trước đó mẹ từng làm, dù nó mới có bảy tuổi, và nhất là không bao giờ được ăn no. Thắm ở nhà với Cốm - đứa em gái không cùng cha cùng mẹ với Thắm. Thắm thương em Cốm, không có mẹ từ lúc chưa đầy 2 tuổi.

Những ngày đầu đi làm xa, mẹ thường về vào buổi tối. Dần dần vài ngày mới về. Rồi một tuần về một lần. Thắm đi học một buổi, buổi còn lại ở nhà phải làm tất cả các việc mà bố dượng cắt đặt trước khi đi làm thợ xây. Hai chị em nấu nướng qua loa bữa cơm, có gì ăn nấy. Ít ra Thắm còn được ăn no, được thoải mái nghỉ ngơi, chứ hôm nào bố không có việc, bố ở nhà là nó run như chuột gặp mèo. Bố ở nhà là uống rượu. Nhìn thấy Thắm học bài hay chơi đùa với em là bố ngứa mắt. Bố mắng chửi, cứ như nó là cái gai trước mắt.

Cho đến bây giờ Thắm vẫn không quên những ngày đói dài trong căn nhà ấy, những bữa cơm đạm bạc, chỉ có rau và nước mắm. Lần nào về, mẹ cũng dúi cho Thắm vài chục, bảo thích ăn gì thì mua. Mẹ vừa đi là bố lột sạch, đến nỗi em Cốm cũng bất bình: Bố không được lấy tiền của chị Thắm, tiền đó chị Thắm mua quà cho con cùng ăn. “Cơm còn không đủ no, quà bánh gì?”, bố lừ mắt quát.

***

Đó là những năm bảy, tám tuổi, chứ khi lên 12- 13 thì Thắm đã biết kháng cự lại, nhiều khi còn giằng lấy cả que củi trong tay ông mà hất ra, hoặc là bỏ chạy. Nhưng sức nó cũng mới chỉ là sức của một cô bé chưa đến tuổi dậy thì, sao đọ nổi với một người đàn ông chưa tròn 50?

Một buổi trưa hè, ông ta đi làm về vắt chiếc khăn lên vai rồi ra ao tắm. Cốm đang nằm ngủ trưa trong buồng. Thắm không dám ngủ, thấy vậy ông ta khoát tay bảo: Thắm, ra ao kỳ cho bố cái lưng. Ông ta cởi trần chìm nửa người dưới ao rồi bảo Thắm lội xuống kỳ lưng cho ông ta. Thắm chỉ mới đưa vài đường kỳ ông ta đã kéo giật Thắm ngã tùm xuống ao rồi ông ta lột quần Thắm. Ông ta bắt Thắm phải làm những gì mà ông chỉ bảo, rồi dụ dỗ: Giúp bố cái, mai bố mua váy cho giống như bọn con gái ở làng. Thắm giãy giụa, dùng hết sức xô ông ngã ngửa ra chỗ nước sâu, khiến ông mất đà chới với. Thắm vọt được lên bờ. Vừa lên đến bờ Thắm đã thấy Cốm đứng ngay trước mặt, nước mắt lưng tròng hỏi: Chị có làm sao không, bố dìm chị xuống ao phải không? Thắm không nói gì chỉ ừ hữ. Bỗng Cốm gào lên: Con sẽ mách mẹ, bố đánh chị, dìm chị xuống ao. Ông ta hằm hằm bước lên bờ và đe cả hai chị em. “Không được đứa nào mách mẹ, nếu mách tao sẽ cho cả hai nhừ đòn. Con Thắm mà mách thì tao sẽ tống cổ mẹ con mày ra khỏi nhà này”. Thực ra Thắm cũng không muốn mách mẹ vì Thắm sợ mẹ buồn.

Đêm hôm đó, con lợn nhà Thắm trở dạ, ông ta bắt Thắm phải thức canh cùng. Thắm cãi: Con không biết đỡ đẻ cho lợn, con nấu cháo cho lợn ăn xong là được rồi, mình bố canh thôi. Cốm cũng đề nghị được thức canh cùng chị, nhưng đến gần sáng, Cốm buồn ngủ quá, nên vào buồng. Thắm định vào theo thì ông ta bảo đợi lợn đẻ xong thì phải cho lợn ăn. Thắm cũng cảnh giác. Rồi Thắm mệt quá, ngồi thiếp đi ở hè. Thắm thấy mình bị bế bổng lên rồi như một làn gió, Thắm bị đưa tới một góc vườn, trong bốn bề tối đen rậm rạp của cây cối. Thắm chỉ còn nghe tiếng thở hồng hộc như tiếng lợn đau đẻ và quần áo trên người Thắm bị bung ra hết, rồi một thân hình đè ập lên người Thắm, nóng bỏng, đau rát như bị một thỏi sắt nung đâm vào người. Thắm không kịp la nữa vì cũng không còn có thể la, miệng Thắm đã bị một bàn tay bịt chặt. Khi hoàn hồn thì thân thể Thắm rữa nát, đau đớn. Thắm nằm yên trên nền đất ướt lạnh, mà vẫn chưa hình dung được chuyện gì vừa xảy ra. Thắm khóc tức tưởi, khóc như tuôn sạch nước trong người. Thắm cứ nằm như thế mãi, tưởng chừng có thể sẽ chìm vào trong đất, biến vào hư không. Thắm nghe tiếng lào thào bên tai: “Thôi mặc quần áo vào đi. Đừng nói với ai cả nhé. Tao cho tiền mà mua quần áo này”.

Đến bây giờ Thắm vẫn không hiểu Thắm đã bước ra khỏi ngôi nhà đó, ra khỏi cái làng đó bằng cách nào, chỉ nhớ rằng trăng đã tắt, mà trời thì chưa sáng, Thắm bước đi như người mộng du, với một ý nghĩ phải đi tìm mẹ.

Sáng bảnh thì Thắm tới được cửa ngõ thành phố, Thắm leo lên chuyến xe buýt đầu tiên trong ngày, soát vé hỏi: Đi đâu, Thắm chỉ trả lời: Cháu tới bến cuối. Trong thâm tâm Thắm chỉ muốn rời khỏi ngôi làng ấy thật xa. Xuống xe, những bước chân cứ lang thang bất định. Đến lúc vừa mệt, vừa đói lả, Thắm bước vào một quán phở ven đường. Quán khá đông khách, nhưng phục vụ thì chỉ thấy có một người đàn ông trung tuổi, chắc là chồng của chủ quán. Ăn xong Thắm rụt rè hỏi chủ quán: Bác có thuê người phụ giúp không ạ, cháu có thể vừa bưng bê vừa rửa bát, tiền công bác trả bao nhiêu cũng được. Bà chủ quán nhìn chằm chằm vào Thắm như dò xét một lúc rồi bảo: Nếu làm được thì làm ngay đi, công trả theo ngày, ngày năm chục. Thắm mừng quýnh, nhưng vẫn ngập ngừng hỏi thêm: “Bác cho cháu thêm chút ạ, để cháu còn đủ tiền ăn và tiền thuê trọ nữa ạ”. “Mới quê lên đi kiếm việc hả. Thôi được vẫn thế nhưng cho ăn cùng bữa trưa với gia đình”. Những ngày đầu khi làm xong việc, Thắm còn giúp bà chủ lo chuẩn bị đồ cho buổi sáng hôm sau, nên bà chủ cũng có vẻ ưng lắm.

Thấy Thắm cứ hỏi tìm chỗ nhà trọ thuê rẻ, nên bà chủ bảo luôn: Thôi cho mày ngủ luôn tại quán đấy, sáng mai dậy sớm dọn hàng cho tiện. Thế là Thắm có chỗ ngủ ổn định, không phải lang thang đầu hè xó chợ. Mỗi lần xong việc Thắm vẫn có ý đi tìm mẹ, nhưng thành phố mênh mông, Thắm lại thất vọng, biết mẹ ở đâu mà tìm. Thắm định làm một thời gian rồi tiết kiệm sắm cái xe đạp cà tàng để cũng đi mua bán đồng nát giống mẹ mới hy vọng tìm được mẹ. Nhưng chưa kịp thực hiện được ý định ấy thì một tai họa lại đổ ập xuống đầu Thắm.

Đêm đó, Thắm đang nằm thì thấy như bị khó thở rồi mùi khói xộc lên. Thắm choàng dậy, lửa đang bén vào những vật dụng dễ cháy trong cửa hàng. Thắm xả nước và vốc cả đám khăn lau tấp lên mặt. Thắm nhanh chóng thoát ra ngoài. Rất may, quán phở chỉ là một gian nhà tạm, đồ đạc không có gì và vật liệu dễ cháy cũng ít nên chẳng mấy chốc mà ngọn lửa đã tàn. Thắm bị chủ nhà báo lên công an, cho rằng chính cô là người phải chịu trách nhiệm về vụ cháy và phải đền bù thiệt hại.

Rồi mọi việc cũng được làm sáng tỏ. Các chú công an hỏi Thắm định đi đâu, có cần giúp gì không các chú sẽ liên hệ tìm việc cho. Nhưng Thắm nghĩ không thể ở lại nơi này được nữa, ở đây trước sau Thắm cũng sẽ bị chủ cũ trả thù. Thắm xin các chú công an cho một chiếc vé xe để vào Nam.

Vào miền Nam, Thắm làm công nhân một nhà máy giày da do người nước ngoài làm chủ. Công việc của Thắm khá nhàn, hợp với sức lực, chỉ mỗi tội giờ giấc ở đây vô cùng ngặt nghèo. Thắm ở trọ cùng với chị Nhiêu. Có lần chị nói với Thắm: Chúng ta phải đấu tranh với chủ nhà máy, phải đòi tăng lương, giảm giờ làm, nếu tăng giờ làm thì phải có mức đãi ngộ thích đáng. Cuộc ngừng việc tập thể thất bại do không có sự đoàn kết của toàn bộ công nhân. Chị Nhiêu, Thắm và một số cán bộ công đoàn của nhà máy buộc thôi việc. Thắm lại bơ vơ nơi đất khách quê người. Hai chị em Thắm, Nhiêu sống dựa vào nhau và bắt đầu đi tìm việc. Một hôm chị Nhiêu đang dán mắt vào chiếc điện thoại bỗng la lên như bắt được của: Này, ở quê mày có Công ty May Sơn Hà đang tuyển công nhân đây này. Mức lương ô kê lắm, chế độ đãi ngộ rất chuẩn. Thắm lao lại ngó vào chiếc điện thoại của chị Nhiêu. Đúng rồi, chỗ này là gần quê em, nhưng mà... em có còn quê đâu. Thì cũng phải về tìm xem mẹ mày ra sao chứ, tự nhiên bỏ đi như thế, mẹ mày không lo lắng phát điên mới là lạ.

Về làng, Thắm biết được tin ông bố dượng đã chết vì đột quỵ. Căn nhà của ông ta vẫn còn nguyên, đứa con gái bỏ đi đâu không rõ, mẹ cũng không trở về căn nhà đó nữa. Vậy là mọi con đường thông tin về mẹ của Thắm đều đóng lại. Chỉ còn cách chờ đến ngày giỗ ông ta, nhất định mẹ sẽ về thắp hương.

Thắm nhanh chóng được tuyển vào làm công nhân Công ty may Sơn Hà. Làm việc trong công ty, Thắm thấy mình thực sự được thoải mái, được coi trọng, chế độ đãi ngộ tốt, không phải lo lắng điều gì. Thắm đã sắm được một chiếc xe máy và thuê một căn phòng trọ khang trang hơn để tiện đi lại.

Đúng như phán đoán, ngày giỗ của bố dượng, từ sáng sớm Thắm đã chờ mẹ ở cổng làng. Nhìn bóng dáng lóc cóc trên chiếc xe đạp cũ hối hả đạp, Thắm nhận ngay ra mẹ. Mẹ đã già và tiều tụy nhiều. Thắm ào lại ôm lấy mẹ ngay trên đường quê. Hai mẹ con ôm nhau khóc một hồi, rồi kể cho nhau bao nhiêu chuyện thăng trầm, nhưng chỉ duy có chuyện vì sao Thắm phải bỏ nhà ra đi thì Thắm không nói. Mẹ căn vặn nhưng Thắm nghĩ có kể ra thì chỉ làm mẹ đau khổ hơn thôi và hận ông ấy bây giờ cũng chẳng có nghĩa lý gì nữa. Sau một hồi hàn huyên, Thắm đưa mẹ vào căn nhà trọ của mình và nói rằng từ nay hai mẹ con sẽ cùng ở đây với nhau.

Cuộc sống ngày càng tốt hơn. Cô chợt nghĩ đến em Cốm: Mẹ ơi, mẹ có biết tin tức gì về em Cốm không?. Mẹ Thắm bỗng chùng mặt lại: Nghe đâu nó ở Hà Nội, nhưng đi làm trong nhà hàng gì ấy, không rõ nữa, nó cũng ít khi về nhà nên mẹ không gặp. Mà thôi, kệ nó. Cô cũng phải lo cho cái thân cô đi chứ, bằng tuổi cô người ta chồng con cả rồi. Thắm chả để ý đến lời mẹ nói. Thắm đang trôi trong suy nghĩ có nên tìm và bảo Cốm về Công ty may Sơn Hà này làm việc hay không?

Truyện ngắn của Nguyễn Cẩm Hương (CTV)