(vhds.baothanhhoa.vn) - Đọc cuốn sách " Một góc nhìn" của Thy Lan, người đọc không chỉ gặp những trang tiểu luận, phê bình văn học, nghệ thuật mà còn cảm nhận được tình yêu của người viết dành cho quê hương và những người sáng tạo nghệ thuật. Từ thơ ca, văn xuôi đến hội họa, nhiếp ảnh, âm nhạc, mỗi trang viết mở ra một cách cảm nhận riêng, gần gũi mà nhiều suy ngẫm.

Từ “Một góc nhìn” đến những vẻ đẹp nghệ thuật

Đọc cuốn sách "Một góc nhìn" của Thy Lan, người đọc không chỉ gặp những trang tiểu luận, phê bình văn học, nghệ thuật mà còn cảm nhận được tình yêu của người viết dành cho quê hương và những người sáng tạo nghệ thuật. Từ thơ ca, văn xuôi đến hội họa, nhiếp ảnh, âm nhạc, mỗi trang viết mở ra một cách cảm nhận riêng, gần gũi mà nhiều suy ngẫm.

Từ “Một góc nhìn” đến những vẻ đẹp nghệ thuật

“Một góc nhìn” (tiểu luận, phê bình) của tác giả Thy Lan, Nhà xuất bản Văn học, năm 2026.

Qua Một góc nhìn (Nhà xuất bản Văn học, 2026), tác giả Thy Lan đã thể hiện tâm huyết với công việc lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật của mình. Cuốn sách tập hợp những bài tiểu luận, phê bình về văn chương và các loại hình nghệ thuật, trong đó có nhiều tác giả, nghệ sĩ gắn bó với xứ Thanh. Đọc sách, tôi nghĩ điều đáng quý không chỉ nằm ở những nhận định về tác phẩm, mà còn ở tình cảm của người viết dành cho người nghệ sĩ và những giá trị văn hóa được bồi đắp qua từng năm tháng.

Những suy tư về văn chương, nghệ thuật

Cuốn sách được chia thành ba phần: Những suy tư, Đối thoại văn chương và Sắc màu nghệ thuật. Mỗi phần mang một nội dung riêng nhưng đều hướng đến việc nhận diện giá trị sáng tạo, vai trò của người nghệ sĩ và mối quan hệ giữa văn học, nghệ thuật với đời sống.

Mở đầu phần Những suy tư là bài Đọc một tác phẩm hay - dẫu ăn một miếng ngon cũng không sướng bằng. Chỉ riêng cách đặt tên đã cho thấy niềm phấn khích của người đọc khi gặp được tác phẩm có giá trị. Mượn một ý nghĩ của Nam Cao, Thy Lan đi vào câu chuyện sáng tạo, nhấn mạnh vai trò của tư tưởng, cảm xúc và hình thức nghệ thuật.

Tôi chú ý nhiều đến bài Viết lý luận phê bình như tôi nghĩ. Ở đây, Thy Lan đề cập đến đặc thù của một công việc không dễ dàng, nhất là với những người trẻ mới bước vào nghề. Theo tác giả, người làm phê bình cần được trang bị kiến thức, rèn luyện khả năng thẩm định, tích lũy vốn sống và không ngừng tự học.

Một ý trong bài khiến tôi suy nghĩ là việc đánh giá đúng một tác phẩm đôi khi còn khó hơn đưa ra lời khen. Khen sao cho người được khen thấy thuyết phục, chỉ ra hạn chế sao cho tác giả có thể tiếp nhận; đó là câu chuyện của cả kiến thức lẫn thái độ nghề nghiệp. Phê bình không nên chỉ dừng lại ở những lời giới thiệu đẹp đẽ, nhưng cũng không phải là sự phán xét khắc nghiệt và thiếu thiện chí.

Nhìn rộng ra, những suy tư ấy còn cho thấy nỗi trăn trở của Thy Lan trước đời sống văn học, nghệ thuật của quê nhà. Trong các bài Năm mươi năm văn học nghệ thuật Thanh Hóa, Giữ bản sắc nhưng không khép kín, tác giả đặt hoạt động sáng tạo trong mối quan hệ với truyền thống văn hóa, với những thay đổi của xã hội và yêu cầu kết nối giữa các vùng miền.

Những cuộc gặp gỡ qua trang sách

Nếu phần đầu thiên về suy ngẫm, thì Đối thoại văn chương đưa người đọc đến gần hơn với những tác giả, tác phẩm cụ thể. Ở đây có Hữu Thỉnh, Minh Hiệu, Lê Quang Sinh, Đặng Ái, Từ Nguyên Tĩnh, Huy Trụ và nhiều cây bút khác. Mỗi người mang một giọng điệu, một cách nhìn đời, góp phần làm nên diện mạo phong phú của văn chương.

Với Lê Quang Sinh, Thy Lan lại tìm thấy nét riêng trong giọng thơ và không gian văn hóa xứ Thanh. Bài viết về tập Sông Mã ngày tôi về không chỉ dừng ở vẻ đẹp câu chữ mà còn gợi lên sự gắn bó giữa thơ với miền đất đã nuôi dưỡng tâm hồn người sáng tác. Có những dòng sông đi vào thơ như một địa danh, nhưng cũng có những dòng sông trở thành ký ức, thành nỗi nhớ khó gọi thành tên.

Đến Minh Hiệu với “Nghệ thuật ca dao”, người đọc gặp một khía cạnh khác của đời sống văn học. Thy Lan dành sự quan tâm cho công việc nghiên cứu, sưu tầm ca dao của nhà thơ Minh Hiệu. Qua đó, tác giả nhắc đến những giá trị của ca dao, thể thơ lục bát và sự tinh tế trong ngôn ngữ dân gian.

Một bài viết khác để lại nhiều suy ngẫm là Đọc “Phật ngàn mắt ngàn tay” của Từ Nguyên Tĩnh. Từ hình tượng Phật quen thuộc, Thy Lan tìm đến những suy tư về lòng từ bi, sự thấu hiểu và cách con người đối xử với nhau. Tác giả không chỉ phân tích hình ảnh trong thơ mà còn gợi ra những câu hỏi gần với đời thường: sống thế nào cho thiện lành, làm sao để biết cảm thông trước nỗi đau của người khác.

Qua những bài phê bình, tôi cảm nhận được tình yêu của Thy Lan dành cho văn chương. Tác giả thường tìm những điều đẹp đẽ, những điểm đáng ghi nhận trong tác phẩm và con người sáng tác.

Khi nghệ thuật mang gương mặt quê hương

Phần Sắc màu nghệ thuật đem đến một không gian rộng hơn, vượt khỏi địa hạt văn chương để đến với hội họa, nhiếp ảnh, âm nhạc, điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn. Đây cũng là phần khiến tôi dành nhiều sự chú ý, bởi mỗi loại hình nghệ thuật có ngôn ngữ riêng, không thể chỉ dùng một cách cảm nhận để đánh giá.

Trong bài Tranh Đỗ Chung chinh phục cái đẹp, Thy Lan viết về một họa sĩ bền bỉ trong lao động sáng tạo, luôn tìm tòi và dành nhiều tâm huyết cho hội họa. Tác giả không chỉ nói đến màu sắc, đường nét, bố cục mà còn kể những chi tiết về đời sống sáng tác. Từ đó, người đọc hình dung rõ hơn sự nhọc nhằn phía sau những bức tranh tưởng như được tạo nên chỉ bằng cảm xúc tức thời.

Tôi đặc biệt chú ý chi tiết họa sĩ Đỗ Chung mang theo mảnh giấy ghi địa chỉ, số điện thoại của vợ trong những chuyến đi sáng tác một mình. Một chi tiết rất đời, nhưng nói được nhiều điều về sự dấn thân của người nghệ sĩ. Đằng sau những triển lãm, những tác phẩm đẹp là bao ngày tháng miệt mài, vượt qua những khó khăn về sức khỏe để được sống trọn với đam mê.

Khi viết về nhiếp ảnh, Thy Lan dành những trang đầy trân trọng cho nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Đàm và Lưu Trọng Thắng. Với Trần Đàm, đó là những khuôn hình ghi lại không gian sinh thái hồ đập xứ Thanh; còn Lưu Trọng Thắng tìm kiếm vẻ đẹp quê hương qua những bức ảnh trải rộng từ miền núi đến đồng bằng, biển cả. Ở đó, nhiếp ảnh không chỉ ghi lại cảnh vật mà còn lưu giữ những dấu ấn của đất đai và con người qua thời gian.

Đặc biệt, bài viết về nhân vật anh Tạ trong phim Mưa đỏ cho thấy tác giả quan tâm đến cả những hình tượng nghệ thuật gắn với lịch sử, chiến tranh. Nhân vật được nhìn từ nét tính cách, lời ăn tiếng nói và phẩm chất của người con xứ Thanh. Đây là một cách tiếp cận gần với đời sống, giúp người đọc nhận ra dấu ấn quê hương ngay trong tác phẩm điện ảnh.

Đi qua những chân dung ấy, tôi nhận thấy Một góc nhìn còn mang dáng dấp của một cuốn sách lưu giữ ký ức văn nghệ. Những tên tuổi, tác phẩm, câu chuyện sáng tác được nhắc đến không chỉ để giới thiệu hay bình luận. Chúng góp phần ghi lại hoạt động của một lớp người đã dành nhiều tâm sức cho văn học, nghệ thuật xứ Thanh.

Cuốn sách có những bài viết giàu tình cảm và sâu sắc, nhưng ở một số bài viết, phần giới thiệu và ngợi ca còn chiếm nhiều dung lượng, trong khi những nhận xét mang tính phản biện chưa thật rõ nét. Dẫu vậy, qua ba phần sách, người đọc vẫn nhận ra sự bền bỉ của một người viết muốn góp tiếng nói vào đời sống văn học, nghệ thuật. Và hơn hết là tình yêu dành cho xứ Thanh, nơi mỗi miền đất, mỗi con người và tác phẩm đều có một câu chuyện riêng đáng được lắng nghe.

Đọc một cuốn sách phê bình, người đọc không nhất thiết phải đồng tình với tất cả nhận định của tác giả. Điều quan trọng là sau khi gấp sách lại, ta muốn tìm đọc thêm một bài thơ, xem một bức tranh, nghe lại một bản nhạc, hay biết thêm về một người nghệ sĩ. Làm được điều ấy, Một góc nhìn của Thy Lan có thêm một ý nghĩa đẹp: nối người đọc với những giá trị văn học, nghệ thuật bằng sự trân trọng và lòng chân thành.

Hà Hiếu


Hà Hiếu

 {name} - {time}

 Trả lời

{body}
 {name} - {time}
{body}

0 bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Chia sẻ thông tin với bạn bè!
Tắt [X]