Trên vùng đất Xuân Thái

Giữa những dãy đồi, núi xanh thẳm nơi miền Tây Thanh Hóa, Xuân Thái hiện lên như một bức tranh đa sắc với những nỗ lực vươn lên của từng hộ gia đình. Cuộc sống nơi đây vẫn còn nhiều thử thách với đất đai đồi núi,đường sá chưa thuận tiện, điều kiện sinh hoạt và tiếp cận dịch vụ cơ bản còn hạn chế.

Gia đình anh Lô Văn Xuyên, thôn Ấp Cũ với mô hình nuôi dúi sinh sản và thương phẩm.

Thế nhưng, từ mỗi gia đình nhỏ, những bước đi kiên trì, những mô hình sản xuất hiệu quả đã tạo nên niềm tin, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống, góp phần từng bước giảm nghèo bền vững.

Gia đình anh Lô Văn Xuyên, thôn Ấp Cũ, là một trong những điển hình trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở Xuân Thái. Năm 2019, được hướng dẫn kỹ thuật nuôi ong mật và học hỏi kinh nghiệm từ cha ông, gia đình anh Xuyên bắt đầu nuôi ong. Nhờ sự chăm sóc tỉ mỉ, ong nhân đàn nhanh chóng, thu nhập cũng tăng dần. Năm 2022, sau khi tham gia lớp đào tạo nghề do UBND xã Xuân Thái phối hợp tổ chức, anh Xuyên tiếp tục đầu tư nuôi dúi sinh sản và dúi thành phẩm. Đến nay, tổng thu nhập từ hai mô hình này đạt khoảng 150 triệu đồng/năm, giúp gia đình anh Xuyên ổn định cuộc sống và tích lũy vốn để mở rộng sản xuất. Cùng với đó, HTX nông - lâm nghiệp Xuân Thái cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối, hỗ trợ kỹ thuật và thu mua sản phẩm từ các hộ nhỏ lẻ. Hiện HTX có 7 thành viên, mỗi hộ nuôi từ 25 đàn ong trở lên. Không chỉ hỗ trợ kỹ thuật mà còn phổ biến kiến thức, giúp sản phẩm “Mật ong ngàn hoa Xuân Thái” đạt OCOP 3 sao, được người tiêu dùng tin tưởng.

Xuân Thái hiện có 1.049 hộ với 4.386 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 75%. Cả 10 thôn đều thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, 6 thôn thuộc diện đặc biệt khó khăn. Hạ tầng giao thông, điện, nước sạch và các dịch vụ cơ bản chưa đồng đều. Theo rà soát nghèo đa chiều năm 2025, xã Xuân Thái còn 161 hộ nghèo và cận nghèo, chiếm 15,66%, trong đó có 107 hộ nghèo. Để giảm nghèo bền vững, Xuân Thái đặc biệt quan tâm phát huy nội lực trong Nhân dân. Thông qua phong trào XDNTM, người dân tích cực chỉnh trang nhà cửa, cải tạo vườn hộ, thay đổi tư duy sản xuất, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống. Sự đồng thuận trong Nhân dân, cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đang tạo nên những chuyển biến rõ nét từ cơ sở. Giai đoạn 20210-2025, các mô hình sản xuất mới như nuôi ốc nhồi thương phẩm, trồng lúa nếp hạt cau, chăn nuôi đặc sản hay phát triển mật ong OCOP đã nâng cao thu nhập, mở ra hướng sản xuất hàng hóa ổn định, bền vững. Với lợi thế nằm trong vùng đệm Vườn quốc gia Bến En, Xuân Thái còn hướng tới phát triển du lịch sinh thái. Các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, Mường được gìn giữ, phát huy. Một số thôn như Cây Nghia, Làng Lúng bắt đầu làm du lịch cộng đồng, tận dụng cảnh quan thiên nhiên và lòng hồ sông Mực. Các hộ tham gia dự án được hỗ trợ về kỹ thuật, đào tạo phục vụ du khách, vừa tăng thu nhập, vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, mở ra cơ hội cho thanh niên và các hộ gia đình trẻ.

Nhờ tiềm năng vườn rừng, Xuân Thái phát triển nuôi ong lấy mật, tạo ra sản phẩm OCOP “Mật ong ngàn hoa Xuân Thái”.

Tại thôn Làng Lúng có 141 hộ, 581 nhân khẩu, với hơn 70% đồng bào dân tộc Thái, 20% đồng bào dân tộc Mường sinh sống. Trưởng thôn Làng Lúng, ông Lô Văn Luận cho biết: Thôn có khoảng 50% hộ dân sống ven lòng hồ sông Mực. Nhằm tăng thêm thu nhập cho các hộ dân, thôn định hướng phát triển du lịch cộng đồng nhỏ lẻ ven lòng hồ. Lượng khách đến địa phương hằng năm tăng, tuy nhiên do ảnh hưởng mực nước sông Mực lên xuống thất thường nên gây khó khăn cho hoạt động du lịch trải nghiệm ven sông. Bên cạnh đó, do diện tích đất trồng lúa và hoa màu thấp (khoảng 5ha vụ đông xuân và 10ha vụ hè thu), nên việc phát triển kinh tế - xã hội của thôn vẫn gặp nhiều khó khăn.

Giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, phát triển du lịch cộng đồng ở thôn Làng Lúng.

Chủ tịch UBND xã Xuân Thái Lê Huy Chung, cho biết: Hiện nay, địa phương tiếp tục chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao giá trị, mở rộng các mô hình hiệu quả, phát triển sản phẩm đặc trưng gắn thương hiệu. Đồng thời, xã chú trọng phát triển kinh tế đa dạng, kết hợp nông nghiệp, dịch vụ và du lịch, hình thành các chuỗi giá trị bền vững. Đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số và cải cách hành chính sẽ được ưu tiên để tạo môi trường thuận lợi. Mục tiêu là giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 1,99%/năm, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân”.

Nhìn từ những nỗ lực của từng hộ gia đình, đến sự đồng thuận của Nhân dân và giải pháp của địa phương, Xuân Thái đang hình thành hướng đi bền vững, thoát nghèo, nâng cao đời sống và giữ gìn bản sắc văn hóa.

Bài và ảnh: Ngọc Huấn