Cây cà phê giữa đồi luồng Thiên Phủ

Giữa câu chuyện về những mô hình phát triển kinh tế ở xã miền núi Thiên Phủ, tôi chú ý khi nghe Chủ tịch UBND xã Phan Văn Đại nhắc đến cây cà phê. Loại cây vốn quen thuộc ở vùng đất Tây Nguyên nay lại được đưa về trồng giữa những triền luồng xanh ngắt.

Chủ tịch UBND xã Thiên Phủ Phan Văn Đại (trái) thăm mô hình trồng cây cà phê của anh Hà Văn Ngợi.

Về bản Nam Động, tôi tìm gặp anh Hà Văn Ngợi, 36 tuổi, người dân tộc Thái, một trong những người tiên phong đưa cây cà phê về trồng thử nghiệm trên đất đồi của gia đình. Mấy chục năm gắn bó với cây luồng, anh hiểu rõ những nhọc nhằn của nghề trồng rừng. Với cây luồng, phải mất 7-8 năm mới được khai thác, mỗi héc-ta mang lại lợi nhuận khoảng 20 triệu đồng. Nguồn thu ấy đủ trang trải cuộc sống, nhưng để tích lũy hay vươn lên khá giả thì không dễ.

Từ thực tế đó, anh Ngợi bắt đầu nghĩ đến một hướng đi khác. Một phần diện tích đất trồng luồng và đất trống được anh dành để trồng thử nghiệm cây cà phê, với hy vọng tìm được loại cây có giá trị kinh tế cao hơn trên chính đất đồi quê mình.

“Tôi trồng thử nghiệm vài chục gốc, thấy cây cà phê phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, sinh trưởng tốt nên mới mạnh dạn mở rộng diện tích như hiện nay”, anh Ngợi chia sẻ.

Anh Ngợi cho biết, quyết định chuyển đổi cây trồng không đến từ sự ngẫu hứng. Trước đó, anh đã nhiều lần sang tỉnh Sơn La, tìm hiểu các mô hình trồng cà phê, quan sát cách người dân lựa chọn giống, tổ chức sản xuất và chăm sóc vườn cây.

Qua những chuyến đi, anh nhận thấy điều kiện khí hậu, địa hình, thổ nhưỡng ở một số khu vực có những nét tương đồng với Thiên Phủ. Ngay cả trên những triền đất dốc, cây cà phê vẫn có thể sinh trưởng tốt nếu được trồng trên diện tích phù hợp và chăm sóc đúng kỹ thuật.

Những cây cà phê trồng thử nghiệm, bước đầu cho sản lượng cao.

Từ những gì học hỏi được, anh Ngợi bắt tay vào trồng thử nghiệm những gốc cà phê trên đất của gia đình. Theo kinh nghiệm canh tác mà anh tìm hiểu, để cây phát triển tốt, người trồng phải chú trọng khâu chọn giống, làm đất, bố trí hàng cây phù hợp với địa hình, nhất là trên những khu đồi dốc.

Quá trình chăm sóc cũng đòi hỏi sự kiên trì, từ làm cỏ, bón phân, tỉa cành đến bảo đảm độ ẩm cho cây vào những thời điểm cần thiết. Những công việc tưởng chừng nhỏ ấy lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả sau này.

Đến nay, những hàng cà phê của gia đình anh đang sinh trưởng tốt, dự kiến khoảng tháng 10 năm sau sẽ cho thu hoạch.

Giữa màu xanh bạt ngàn của những đồi luồng, những hàng cà phê hiện lên như một nét mới trên vùng đất vốn quen với cây trồng truyền thống. Dù chưa thể tính toán chính xác lợi nhuận, mô hình này đang mở ra kỳ vọng nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất sản xuất.

Không chỉ có gia đình anh Ngợi, mô hình trồng cà phê ở Thiên Phủ hiện được triển khai thử nghiệm với tổng diện tích khoảng 20ha, tập trung tại 5-6 điểm trên địa bàn xã. Đây vẫn là quy mô thăm dò, song sự xuất hiện của những vườn cà phê bước đầu thu hút sự quan tâm của các hộ dân có nhu cầu tìm hướng sản xuất mới.

Nhiều hộ dân đến tham quan mô hình, học hỏi kỹ thuật.

Với nhiều gia đình lâu nay sống dựa vào cây luồng, điều họ quan tâm không đơn thuần là một loại cây trồng mới, mà là khả năng cải thiện thu nhập từ đất đai sẵn có. Nếu cà phê thích nghi tốt với điều kiện địa phương, cho năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế như kỳ vọng, bà con mong muốn từng bước chuyển đổi một phần diện tích sang trồng cà phê, vừa duy trì cây luồng, vừa có thêm nguồn thu để nâng cao đời sống.

Ông Phan Văn Đại, Chủ tịch UBND xã Thiên Phủ cho biết: Địa phương được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Nam Động và Thiên Phủ, có diện tích gần 148km2, với hơn 6.400 người. Kinh tế của phần lớn hộ dân vẫn dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp, trong đó cây luồng giữ vai trò chủ lực. Vì vậy, tìm thêm những cây trồng phù hợp, nâng cao giá trị kinh tế trên diện tích đất sản xuất là hướng đi cần được quan tâm.

Đối với cây cà phê, địa phương vẫn đang trong giai đoạn đánh giá khả năng thích nghi và hiệu quả thực tế. “Sau vụ thu hoạch đầu tiên, nếu sản phẩm đạt chất lượng, đây sẽ là cơ sở để xã từng bước hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, nâng cao thu nhập trên cùng diện tích đất sản xuất”, ông Đại cho biết.

Dù chưa thể khẳng định cà phê sẽ trở thành hướng sinh kế mới ở Thiên Phủ, nhưng câu chuyện của anh Ngợi cho thấy người nông dân đã mạnh dạn vượt khỏi lối canh tác truyền thống, dám nghĩ, dám làm, chủ động tìm tòi và thử sức với những cây trồng mới để tìm hướng phát triển kinh tế hiệu quả hơn.

Đình Giang