Vượt rào manh mún, hướng đến nền nông nghiệp hàng hóa

Sau gần 7 năm triển khai Nghị quyết số 13-NQ/TU, ngày 11/1/2019 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao đến năm 2025, định hướng đến năm 2030;những thửa ruộng nhỏ, phân tán đã được quy hoạch lại thành những vùng sản xuất tập trung. Khi có diện tích đủ lớn, máy móc có điều kiện phát huy hiệu quả, từ khâu làm đất, gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch đều được cơ giới hóa. Việc áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học - kỹ thuật cũng giúp giảm chi phí sản xuất, tiết kiệm nhân công và nâng cao năng suất và thu nhập cho người dân.

Anh Nguyễn Văn Nam bên vườn dưa vàng.

Gia đình anh Nguyễn Văn Nam ở xã Nga Thắng là một trong những hộ tiên phong tích tụ ruộng đất để phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Trên diện tích hơn 2ha anh đã lựa chọn hướng đi mới bằng việc chuyển đổi cây trồng và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất. Quy trình VietGAP được áp dụng trong sản xuất, cùng với việc chú trọng chế biến, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số.

Đến nay, 2 sản phẩm dưa vàng vạn hoa và dưa lưới vạn hoa đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao; 2 sản phẩm mật ong rừng ngập mặn và mật ong hoa đu đủ đực đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh. Điểm đáng chú ý là anh mở rộng quảng bá, tiêu thụ bằng nền tảng số như TikTok, Facebook và các kênh bán hàng trực tuyến trở thành cầu nối đưa nông sản đến gần hơn với người tiêu dùng.

Tại Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng, xã Thiệu Hóa, hơn 4 ha đất từ những diện tích cây trồng kém hiệu quả đã được tích tụ để phát triển sản xuất theo hướng công nghệ cao. Dưa vàng, dưa chuột, rau và nho sữa Hàn Quốc được trồng trong nhà màng, kiểm soát chặt chẽ từ khâu giống, chăm sóc đến thu hoạch, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và từng bước hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững. Đây cũng là cơ hội giúp nông dân học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận với kỹ thuật công nghệ tiên tiến để tạo ra sản phẩm sạch, an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.

Bên cạnh đầu tư sản xuất, HTX đặc biệt chú trọng quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ thông qua các sàn thương mại điện tử và nền tảng số, và đã đạt được kết quả khả quan.

Mô hình trồng nho của HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng.

Hiện xã Thiệu Hóa duy trì gần 400 ha diện tích được tích tụ tập trung để sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao. Với 25ha sản xuất rau an toàn theo hướng Vietgap, trong đó có trên 9 ha nhà màng sản xuất tập trung; đồng thời liên kết với doanh nghiệp xây dựng hơn 100 ha lúa chất lượng cao phục vụ xuất khẩu và 50 ha sản xuất lúa hàng hóa cung ứng cho thị trường trong nước.

Tại các vùng sản xuất tập trung, tư duy sản xuất của người dân cũng từng bước thay đổi.

Đây chính là tiền đề quan trọng để xã Thiệu Hóa phát triển các vùng sản xuất chuyên canh, xây dựng sản phẩm hàng hóa có chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Ngoài ra, để thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp sạch hướng đến thân thiện với môi trường, địa phương đã tạo điều kiện thu hút người dân, doanh nghiệp phát triển các mô hình sản xuất xanh, mở rộng vùng trồng VietGAP để nâng cao năng suất, giá trị và thương hiệu cây trồng.

Lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh và xã Thiệu Hóa thăm mô hình trồng nho của HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng.

Tại xã Xuân Hòa, bức tranh nông nghiệp mới đang hiện hữu rõ nét qua hàng chục mô hình nhà màng, nhà lưới hoạt động hiệu quả, cho giá trị kinh tế vượt trội. Với 153 ha từ những vùng đất kém hiệu quả được tích tụ, các mô hình chuyển đổi cây trồng như trồng bưởi, cam, rau an toàn, cây ăn quả mang lại thu nhập cao, nhiều vùng sản xuất tập trung được hình thành, trong đó diện tích trồng trọt đạt trên 70 ha, chăn nuôi 9 ha, thủy sản 3 ha.

Theo đánh giá tại địa phương, các mô hình chuyển đổi từ việc tích tụ cho hiệu quả kinh tế từ 15 đến 20% so với phương thức sản xuất manh mún, nhỏ lẻ.

Mô hình trồng dứa tại xã Xuân Hòa.

Sau gần 7 năm triển khai Nghị quyết số 13, việc tích tụ, tập trung đất đai đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp Thanh Hóa.

6 tháng của năm 2026, toàn tỉnh tích tụ được 6.310 ha, đạt 63,1% kế hoạch năm, đưa diện tích đất được tích tụ trên địa bàn tỉnh lên trên 60.000 ha.

Khi đất đai được tập trung, nối liền thành những cánh đồng lớn, một phương thức sản xuất mới đang dần hình thành, mở ra hướng đi cho nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại, xanh, hiệu quả và bền vững.

Thúy Hằng