Canh cua đồng - Đậm đà hương vị, sâu lắng tình quê

Giữa nhịp sống hiện đại, những món ăn dân dã vẫn âm thầm lưu giữ ký ức và hồn quê. Với người dân quê, bát canh cua đồng không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn là nơi neo đậu của những tháng ngày tuổi thơ không thể nào quên.

Giữa cái nắng chang chang của những trưa hè xứ Thanh, ký ức tuổi thơ tôi lại ùa về nguyên vẹn. Lớn lên nơi làng Hà Nữu, chúng tôi gắn bó với đồng ruộng, bùn đất và những bữa cơm đạm bạc mà ấm áp nghĩa tình. Trong dòng ký ức ấy, bát canh cua đồng - hay “canh đam” theo cách gọi thân thương của quê tôi - luôn hiện lên mộc mạc mà đậm sâu.

Ngày ấy, chúng tôi mới lên chín, lên mười - cái tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” nhưng đã quen với ruộng vườn, đồng áng. Tan học, mỗi đứa một việc: đứa hái rau nuôi lợn, đứa chăn trâu, đứa cắt cỏ... Riêng tôi và vài người bạn thân lại háo hức với “nhiệm vụ” rất riêng - đi bắt cua đồng.

Chỉ cần ăn vội củ khoai luộc hay vài miếng cơm nguội cho ấm bụng, chúng tôi đã xách giỏ, í ới gọi nhau ra đồng. Không cần hẹn trước, cứ đến trưa nắng là cả bọn lại tụ về đầu làng. Có hôm, thằng Trừ - bạn thơ ấu - mình trần, da sạm nắng, mặc mỗi chiếc quần đùi, đội chiếc mũ kè tỏa khét mùi nắng đã đứng đợi sẵn ngoài ngõ. Từ đó, chúng tôi men theo những bờ ruộng, tỏa ra khắp các cánh đồng lúa xanh ngát. Những cái tên như đồng Trén, Cồn Ràn, đồng Lau, Sông Sẻ hay xa hơn là đồng Lồi - nơi phải bơi qua sông Lý mới tới - đã trở thành một phần ký ức không thể tách rời. Nơi đó vẫn hằn in dấu chân trần, tiếng cười và cả những buổi trưa nắng cháy da của tuổi thơ chúng tôi.

Hồi ấy, cua đồng - con “đam” theo tiếng quê, nhiều vô kể. Chỉ cần lội xuống ruộng, vạch nhẹ bờ cỏ hay thò tay vào hang nhỏ là đã có thể bắt được dễ dàng. Có hôm, cả bọn thi nhau xem ai bắt được nhiều hơn, tiếng cười giòn tan vang giữa cánh đồng. Khi trở về, đứa nào cũng giỏ đầy cua, lòng rộn ràng niềm vui giản dị.

Cua bắt về, cả nhà lại quây quần làm sạch. Những con cua nhỏ được rửa kỹ, cho vào cối đá giã nhuyễn bằng chiếc chày tay nhẵn bóng. Tiếng giã cua “cồm cộp” vang lên đều đặn, thân thuộc như nhịp sống của mỗi nóc nhà và tình làng quê tôi. Sau đó, cua được lọc lấy nước, chuẩn bị cho bữa cơm chiều - bữa ăn luôn được mong đợi sau một ngày lao động.

Canh cua đồng quê tôi không cầu kỳ nhưng mang hương vị rất riêng. Ngoài rau mồng tơi, rau đay, mẹ tôi thường hái thêm rau vườn, thứ rau “tập tàng” dân dã để nấu cùng riêu cua. Khi nồi canh vừa sôi, riêu cua nổi vàng óng, quyện với màu xanh của rau, tỏa hương thơm dịu nhẹ. Bát canh cua không chỉ ngon bởi vị ngọt thanh, béo ngậy của cua, cái mát lành của rau, mà còn bởi không khí sum vầy bên mâm cơm gia đình. Một bát canh nóng, ăn cùng cà muối hay cơm trắng không chỉ đủ xua tan mệt nhọc mà cón tràn đầy năng lượng. Đó là hương vị của quê hương, của tình thân, thứ không gì thay thế được.

Theo thời gian, nhiều điều đã đổi thay. Những cánh đồng xưa có nơi không còn như trước, cua đồng cũng dần ít đi. Nhưng trong ký ức, hình ảnh những buổi trưa đi bắt cua, tiếng cười vang trên đồng và bát canh cua đậm đà vẫn còn nguyên vẹn. Canh cua đồng, món ăn giản dị ấy không chỉ nuôi lớn con người mà còn nuôi dưỡng tâm hồn. Để rồi, dù đi đâu, mỗi khi nhớ về quê nhà, người ta lại nhớ đến cánh đồng, con đam và bát canh cua đậm tình mẹ, tình người.

Lê Xuân Bính