Để những phòng học STEM thực sự “sống”

Không chỉ là những căn phòng được đầu tư hiện đại với robot, máy in 3D, thiết bị lập trình hay hệ thống tương tác, các phòng học STEM tại một số trường THPT ở Thanh Hóa đang từng bước trở thành không gian để học sinh khám phá, thực hành và biến những ý tưởng thành sản phẩm cụ thể. Điều quan trọng hơn cả là làm thế nào để những thiết bị ấy thực sự được sử dụng thường xuyên, để phòng học STEM không trở thành một “không gian trưng bày”, mà trở thành một phần sống động của hoạt động dạy và học.

Từ phòng học hiện đại đến những giờ học có sức sống

Một giờ học STEM tại Trường THPT Chuyên Lam Sơn.

Tại Trường THPT Chuyên Lam Sơn, năm 2025, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đầu tư phòng học STEM với tổng kinh phí 3,3 tỷ đồng. Không gian mới mang đến cho nhà trường hệ thống thiết bị phục vụ thực hành, nghiên cứu và sáng tạo.

Ngay sau khi tiếp nhận, Trường THPT Chuyên Lam Sơn đã tổ chức tập huấn cho cán bộ, giáo viên các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học và Công nghệ; đồng thời giới thiệu, phổ biến mô hình tới đội ngũ giáo viên, từng bước đưa STEM vào hoạt động dạy học. Đến nay, học sinh ở tất cả các khối lớp đã có cơ hội trải nghiệm không gian STEM. Khoảng 40 học sinh tham gia thực hành thường xuyên hằng tuần thông qua Câu lạc bộ STEM.

Từ những hoạt động ban đầu, nhà trường tiếp tục đưa STEM vào các bài học, triển khai tại các tổ chuyên môn và xây dựng những tiết học liên môn. Ở đó, kiến thức không còn nằm riêng trong từng môn học. Một bài toán có thể cần đến tư duy toán học, kiến thức vật lý, kỹ năng lập trình và khả năng thiết kế. Một sản phẩm công nghệ có thể bắt đầu từ một vấn đề rất gần gũi trong đời sống, sau đó được học sinh tìm hiểu, thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện.

Khi ý tưởng của học sinh trở thành sản phẩm

Trong phòng học STEM, học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở mà còn được trực tiếp “làm” và “thử”. Các em tự tay lắp ráp, lập trình, điều khiển robot; thiết kế và in 3D, từng bước biến những ý tưởng ban đầu thành sản phẩm cụ thể. Từ những thao tác tưởng như khô khan, thuần kỹ thuật, nhiều sản phẩm mang dấu ấn sáng tạo của học sinh đã ra đời. Qua mỗi sản phẩm, các em không chỉ rèn luyện kỹ năng công nghệ mà còn học cách biến kiến thức thành những giá trị gần gũi với đời sống.

Từ những thiết bị hiện đại, học sinh có thêm cơ hội khám phá khoa học và phát triển tư duy sáng tạo.

Cô giáo Hoàng Thị Thu Hằng, giáo viên môn Tin học, Trường THPT Chuyên Lam Sơn, cho biết: Từ những giờ học và hoạt động trải nghiệm, phòng STEM đang trở thành nơi nuôi dưỡng niềm yêu thích khoa học, khơi dậy tinh thần sáng tạo và khuyến khích học sinh mạnh dạn biến ý tưởng thành sản phẩm. Đáng chú ý, nhiều học sinh của nhà trường đã phát triển những ý tưởng, sản phẩm từ quá trình học tập, nghiên cứu để tham gia các cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật cấp quốc gia và đạt thành tích cao.

Những kết quả đó cho thấy một phòng học STEM chỉ là điểm khởi đầu. Điều quyết định hiệu quả của nó nằm ở cách nhà trường tổ chức hoạt động và tạo cơ hội để học sinh được sử dụng, được thử nghiệm và được sáng tạo.

Không gian mới, cách dạy mới

Nếu học sinh là chủ thể của hoạt động trải nghiệm thì giáo viên chính là người thiết kế và dẫn dắt quá trình đó. Năm 2025, Trường THPT Hàm Rồng cũng được đầu tư một không gian học tập STEM hiện đại, thiết kế theo các tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu dạy học liên môn, thực hành và nghiên cứu khoa học.

Với em Lê Thị Phương Thảo, học sinh lớp 12A4, Trường THPT Hàm Rồng, sự xuất hiện của không gian học tập mới khiến mỗi giờ học trở nên trực quan, sinh động hơn. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức, học sinh có cơ hội tự mình khám phá, trực tiếp thử nghiệm và từng bước biến kiến thức thành sản phẩm. Từ trải nghiệm ấy, tư duy khoa học, kỹ năng kỹ thuật và khả năng sáng tạo được hình thành qua từng hoạt động.

Không gian STEM khuyến khích học sinh chủ động tìm tòi, thử nghiệm và giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Còn với giáo viên, sự xuất hiện của phòng học STEM không chỉ mang đến thêm một không gian dạy học, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới cách tổ chức giờ học.

Theo thầy giáo Lê Nhất Trưởng Tuấn, giáo viên môn Vật lý, Trường THPT Hàm Rồng: Giáo viên không còn đơn thuần là người truyền đạt kiến thức, mà phải trở thành người thiết kế hoạt động, định hướng và đồng hành để học sinh chủ động khám phá, thực hành và tìm kiếm lời giải. Điều đó cũng đòi hỏi mỗi giáo viên phải không ngừng học hỏi, cập nhật kiến thức, làm chủ công nghệ và chủ động tìm tòi những phương pháp tổ chức dạy học mới, để mỗi thiết bị trong phòng STEM thực sự trở thành công cụ hỗ trợ cho quá trình khám phá và sáng tạo của học sinh.

Hoàng Mai