Dưới bóng cột mốc 281

Lần đầu tiên vượt quãng đường dài 250km đến với Cửa khẩu Tén Tằn, chị Bùi Thị Duyên, giáo viên Trường Mầm non Thành Hưng, xã Kim Tân không giấu được niềm xúc động khi đứng trước cột mốc 281, xã Mường Lát. Giữa không gian núi rừng biên viễn, khối đá hoa cương mang Quốc huy Việt Nam và Lào hiện lên trang nghiêm, khiến những khái niệm về biên giới mà chị từng biết qua sách báo trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.

Lực lượng bảo vệ biên giới Việt Nam - Lào phối hợp tuần tra tại khu vực cột mốc 281.

“Tôi từng nghĩ biên giới ở rất xa. Chỉ khi đứng trước cột mốc này mới cảm nhận rõ sự thiêng liêng của chủ quyền Tổ quốc. Chuyến đi giúp tôi hiểu hơn về những người đang ngày đêm gìn giữ biên cương và càng thêm trân trọng giá trị của hòa bình hôm nay”, chị Bùi Thị Duyên chia sẻ.

Theo giới thiệu của những người lính biên phòng Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn, trước khi cột mốc 281 được dựng lên, nơi đây từng là mốc G5. Đây là cột mốc đầu tiên được xây dựng trên đường biên giới Việt Nam - Lào đoạn qua 2 tỉnh Thanh Hóa và Hủa Phăn. Cột mốc 281 được xây dựng bằng đá hoa cương nguyên khối, thay thế mốc cũ. Đến tháng 7/2012, khi Cửa khẩu Tén Tằn được nâng cấp thành cửa khẩu chính (cửa khẩu song phương), cột mốc được đặt tại vị trí hiện nay, ngay giao điểm giữa đường giao thông và đường biên giới.

Khác với những cột mốc nằm sâu trong rừng, cột mốc 281 là mốc đơn cỡ đại, được đặt tại khu vực có mật độ người và phương tiện qua lại lớn. Trên thân cột mốc gắn Quốc huy của Việt Nam và Lào, phía dưới là tên nước, số hiệu 281 và năm chế tác 2008. Từ đỉnh cột mốc, đường biên giới tiếp tục men theo sống núi, nối đến cột mốc 282, tạo thành một đoạn biên giới dài hơn 2km được xác định rõ ràng trên thực địa. Nằm ở độ cao gần 194m so với mực nước biển, cột mốc 281 hướng về ba bản giáp biên thuộc huyện Sốp Bâu, tỉnh Hủa Phăn (Lào) là Xổm Vẳng, Phôn Say và Na On. Phía Việt Nam là thôn Tén Tằn, xã Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa. Dòng sông Mã chảy ngang qua khu vực cửa khẩu, chia địa bàn thành hai phần Bắc và Nam. Chính điều kiện tự nhiên ấy đã tạo nên một không gian biên giới vừa hùng vĩ, vừa bình yên.

Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn được giao quản lý, bảo vệ 23,292km đường biên giới với 9 cột mốc quốc giới, từ mốc 274 đến mốc 282. Trong đó có một mốc đại là cột mốc 281. Đây không chỉ là tuyến biên giới quan trọng của tỉnh Thanh Hóa mà còn là nơi cửa khẩu Tén Tằn kết nối giao thương giữa huyện Mường Lát với huyện Sốp Bâu của nước bạn Lào.

Giữa nhịp sống nơi cửa khẩu, cột mốc 281 không chỉ đánh dấu đường biên giới quốc gia mà còn chứng kiến sự chuyển mình của vùng đất biên viễn. Từ một điểm cuối của những cung đường miền núi, cửa khẩu Tén Tằn hôm nay đang trở thành nơi giao thương, kết nối và cũng là điểm đến để nhiều người tìm hiểu về biên giới, về cuộc sống của đồng bào và những người lính nơi tuyến đầu Tổ quốc. Năm 2025, Cửa khẩu Tén Tằn làm thủ tục cho hơn 13.300 lượt người xuất nhập cảnh bằng hộ chiếu và trên 2.500 lượt người sử dụng giấy thông hành biên giới. Gần 1.800 lượt phương tiện xuất nhập cảnh qua cửa khẩu. Hàng nghìn tấn sắn tươi, gừng, cát xây dựng, hạt trẩu... được nhập khẩu; xi măng, vật liệu xây dựng và nhiều mặt hàng khác được xuất khẩu sang nước bạn. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, lượng người và phương tiện qua lại cửa khẩu tiếp tục duy trì ổn định với gần 8.000 lượt người xuất nhập cảnh bằng hộ chiếu cùng hàng nghìn tấn hàng hóa xuất nhập khẩu. Những con số ấy không đơn thuần phản ánh hoạt động thương mại. Đó còn là minh chứng cho sự hồi sinh của một cửa khẩu vùng cao sau nhiều năm được đầu tư, là động lực phát triển kinh tế của huyện Mường Lát và khu vực biên giới phía Tây của tỉnh Thanh Hóa.

Cột mốc 281 là “địa chỉ đỏ” trong công tác tuyên truyền về biên giới quốc gia.

Bảo đảm cho những dòng người và hàng hóa lưu thông an toàn mỗi ngày là vai trò quan trọng của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn. Ngoài nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc, đơn vị còn duy trì kiểm soát xuất nhập cảnh, phối hợp với hải quan, kiểm dịch và các lực lượng chức năng ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển ma túy và các loại hàng cấm qua biên giới. Giữa những ca trực nối tiếp nhau, người lính biên phòng vẫn đều đặn tuần tra dọc tuyến biên giới, kiểm tra từng cột mốc, trao đổi thông tin với lực lượng bảo vệ biên giới nước bạn để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Với họ, mỗi cột mốc không chỉ là dấu hiệu nhận biết đường biên mà còn là biểu tượng thiêng liêng của chủ quyền quốc gia.

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ kiểm soát xuất nhập cảnh, bảo vệ chủ quyền và giữ gìn an ninh khu vực cửa khẩu, những cán bộ, chiến sĩ Trạm Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn còn trở thành những “hướng dẫn viên” đặc biệt. Mỗi khi có các đoàn cán bộ, giáo viên, học sinh hay du khách đến tham quan, tìm hiểu về vùng biên, các anh lại trực tiếp giới thiệu về lịch sử hình thành cột mốc 281, tuyến biên giới Việt Nam - Lào và nhịp sống nơi cửa khẩu. Thiếu tá Lê Xuân Hoàng, Phó trạm trưởng Trạm Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn, cho biết: Cột mốc 281 không chỉ là dấu mốc phân định chủ quyền giữa Việt Nam và Lào mà còn là “địa chỉ đỏ” trong công tác tuyên truyền về biên giới quốc gia. Đơn vị luôn sẵn sàng đón tiếp các đoàn tham quan bởi đó cũng là dịp để lan tỏa những hiểu biết đúng đắn về biên giới quốc gia.

Điều khiến cán bộ, chiến sĩ vui nhất là sau mỗi chuyến đi, nhiều người không chỉ lưu lại những bức ảnh bên cột mốc mà còn mang những câu chuyện chân thực về cuộc sống nơi biên cương và những người lính đang ngày đêm làm nhiệm vụ.

Nơi cửa khẩu Tén Tằn, những chuyến hàng vẫn tiếp tục nối nhau qua, những người lính vẫn bắt đầu ca trực mới, những bài học về biên giới vẫn được kể cho lớp trẻ. Ở nơi cực Tây xứ Thanh, cột mốc 281 không chỉ là điểm đánh dấu chủ quyền giữa hai nước mà còn là biểu tượng sự giao thương, hợp tác và bồi đắp niềm tin và tình hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam – Lào.

Bài và ảnh: Ngọc Huấn