Sáp nhập trường lớp: Từ chủ trương đến thực tiễn (Bài 2)

Gắn kết đội ngũ, nâng cao chất lượng giáo dục

Sau sáp nhập, thay đổi về tổ chức, nhân sự không đơn thuần là việc điều chuyển cán bộ, giáo viên từ đơn vị này sang đơn vị khác. Điều quan trọng hơn là làm sao để những con người vốn quen với môi trường, cách làm việc khác nhau có thể nhanh chóng hòa nhập, cùng chia sẻ trách nhiệm và xây dựng một tập thể thống nhất.

Trở lại trực tiếp đứng lớp, cô Trần Thị Nga, giáo viên Trường MN Thăng Bình (xã Thăng Bình) có thêm cơ hội chăm sóc trẻ nhỏ.

Xây dựng đoàn kết nội bộ

Ông Đỗ Gia Xuân, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Thăng Bình, cho rằng: “Quá trình thực hiện cần được cân nhắc thấu đáo, hài hòa giữa yêu cầu chung và tâm tư, nguyện vọng của từng cá nhân, hạn chế tối đa những xáo trộn không cần thiết, tránh phát sinh tâm tư, bất đồng. Đặc biệt, sau sáp nhập, cần quan tâm xây dựng và giữ gìn đoàn kết nội bộ, tạo sự gắn bó, thống nhất trong tập thể các nhà trường; không để những khác biệt về đơn vị công tác trước đây ảnh hưởng đến tinh thần phối hợp và hiệu quả công việc”.

Ở góc độ mỗi cá nhân, sự thay đổi vị trí công tác cũng đặt ra yêu cầu thích ứng với công việc mới. Sau 4 năm 6 tháng đảm nhiệm công tác quản lý, cô Trần Thị Nga, Trường Mầm non (MN) Thăng Bình, trở lại trực tiếp đứng lớp, phụ trách nhóm trẻ 5 - 6 tuổi với 37 học sinh.

Không còn công việc điều hành, bao quát hoạt động chung của nhà trường, giờ đây cô Nga dành phần lớn thời gian cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Công việc có những khác biệt về nhịp độ, tính chất, nhưng cô không xem đó là sự thay đổi theo hướng lùi lại trong nghề nghiệp. Những kinh nghiệm tích lũy trong thời gian làm quản lý vẫn được vận dụng vào từng hoạt động chuyên môn, giúp cô có thêm góc nhìn sâu sắc về công tác giáo dục và nhu cầu của trẻ. “Nếu khi làm quản lý, niềm vui của tôi là nhìn thấy tập thể phát triển, thì khi trở lại lớp học, niềm vui ấy được nhân lên qua từng ánh mắt, nụ cười và sự tiến bộ của con trẻ”, cô Nga chia sẻ.

Câu chuyện của cô Nga cho thấy, hiệu quả sắp xếp nhân sự không chỉ nằm ở việc bố trí đủ vị trí mà còn ở cách nhìn nhận, sử dụng năng lực và kinh nghiệm của mỗi người. Khi cán bộ, giáo viên hiểu rõ nhiệm vụ mới, tìm thấy ý nghĩa trong công việc và được tạo điều kiện phát huy khả năng, những thay đổi sau sáp nhập sẽ bớt áp lực.

Với những trường có nhiều phân hiệu, yêu cầu ấy còn gắn với việc tổ chức bộ máy sao cho vừa thống nhất trong điều hành, vừa bảo đảm tính chủ động ở từng cơ sở. Trường MN Kim Tân (xã Kim Tân) hiện có 1 trường chính và 6 phân hiệu. Thay vì tập trung mọi hoạt động điều hành về điểm chính, hiệu trưởng phân công các phó hiệu trưởng phụ trách từng phân hiệu, trao quyền chủ động giải quyết công việc trong phạm vi được giao.

Theo cô Trịnh Thị Quyên, Hiệu trưởng Trường MN Kim Tân, điều quan trọng không phải là thu hẹp vai trò của cấp phó mà phải tạo điều kiện để đội ngũ này phát huy năng lực. Khi được tin tưởng, giao quyền, các phó hiệu trưởng chủ động hơn trong xử lý công việc, đồng thời có trách nhiệm rõ ràng đối với hoạt động của phân hiệu. Giáo viên cũng thuận lợi hơn khi có cán bộ quản lý trực tiếp để trao đổi, giải quyết những vấn đề phát sinh tại nơi công tác.

Thực tế, với 6 phân hiệu, nếu mọi công việc đều tập trung về điểm chính sẽ khó tránh khỏi tình trạng quá tải và thiếu linh hoạt trong xử lý những vấn đề thường ngày. Việc phân quyền vì thế không chỉ giảm áp lực cho hiệu trưởng mà còn giúp các phân hiệu chủ động hơn trong tổ chức hoạt động.

Từ câu chuyện bố trí nhân sự đến cách phân công, phân quyền trong điều hành, cho thấy, cần thiết phải phát huy đúng vai trò của từng vị trí, tránh để những thay đổi về tổ chức làm ảnh hưởng đến hoạt động chung. Thầy giáo Nguyễn Viết Xuân, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tống Sơn (xã Tống Sơn), cho rằng: “Muốn ổn định đội ngũ sau sáp nhập, người đứng đầu cần điều hành linh hoạt, công tâm, biết lắng nghe và trân trọng kinh nghiệm của giáo viên từ các đơn vị cũ. Có như vậy mới tạo được sự đồng thuận, gắn bó, thay vì để tồn tại những khoảng cách giữa các trường trước đây”.

Thống nhất chuyên môn, thu hẹp khoảng cách chất lượng

Khi các trường được tổ chức lại với quy mô và địa bàn hoạt động rộng hơn, yêu cầu đặt ra tiếp theo là làm sao bảo đảm chất lượng giáo dục đồng đều giữa các điểm trường. Bởi trước sáp nhập, mỗi đơn vị có nền nếp chuyên môn, điều kiện dạy học và chất lượng học sinh khác nhau. Nếu không sớm thống nhất cách quản lý, kiểm tra, đánh giá, sự chênh lệch ấy có thể tiếp tục kéo dài.

Tại Trường Tiểu học Thăng Bình (xã Thăng Bình), việc ổn định chuyên môn được Hiệu trưởng Đỗ Thị Mai bắt đầu từ những yêu cầu cụ thể trong công việc hằng ngày. Ngay trong các buổi làm việc với cán bộ quản lý, giáo viên ở các phân hiệu, vị lãnh đạo này đã trao đổi về phương thức quản lý chuyên môn, việc xây dựng kế hoạch bài dạy và trách nhiệm của giáo viên trong từng tuần học.

Theo đó, giáo viên được yêu cầu đăng ký bài dạy, xây dựng kế hoạch theo quy định. Với những bài học theo chủ đề, sau khi thực hiện cần có sự điều chỉnh để đánh giá hiệu quả tổ chức hoạt động. Thời gian đầu, hiệu trưởng trực tiếp theo dõi kế hoạch chuyên môn qua hệ thống của tổ chuyên môn. Sau đó, việc quản lý từng bước chuyển sang hệ thống vnEdu, giao các khối trưởng tổng hợp, báo cáo.

Qua rà soát, lãnh đạo Trường THCS Kim Tân (xã Kim Tân) nhận thấy, chất lượng mũi nhọn ở một số phân hiệu chưa nổi bật. Thay vì tổ chức học tập trung lâu dài tại điểm chính, trường lựa chọn phương án khảo sát, phát hiện học sinh có năng lực để bồi dưỡng theo từng nhóm. Buổi sáng, các em vẫn học tập tại phân hiệu như thường lệ, buổi chiều tham gia bồi dưỡng tại điểm trường chính với những giáo viên có kinh nghiệm. Việc lựa chọn học sinh được thực hiện trên cơ sở khảo sát và lấy ý kiến nguyện vọng của phụ huynh.

Đối với chất lượng đại trà, Hiệu trưởng Trường THCS Kim Tân, cô giáo Tống Thị Hương cho biết: “Nhà trường đặt yêu cầu “học thật, thi thật và chất lượng thật”. Trong đợt kiểm tra giữa kỳ vừa qua, các phân hiệu sử dụng chung đề kiểm tra, ma trận và cấu trúc đề, tổ chức kiểm tra cùng thời điểm. Công tác coi kiểm tra cũng được điều chỉnh theo hướng tăng tính khách quan, hạn chế tình trạng đánh giá chưa sát năng lực thực tế của học sinh”.

Theo hiệu trưởng Tống Thị Hương, việc thống nhất kiểm tra không chỉ tạo sự công bằng giữa học sinh các phân hiệu mà còn giúp nhà trường nhìn rõ hơn mặt bằng chất lượng, nhận diện những nội dung học sinh còn hạn chế để có hướng điều chỉnh trong dạy học. Qua đó, kết quả giáo dục được đặt trong tương quan chung của toàn trường, thay vì chỉ nhìn nhận riêng ở từng đơn vị trước đây.

Từ việc sắp xếp vị trí công tác, phân quyền cho cán bộ quản lý tại các phân hiệu đến thống nhất hoạt động chuyên môn, mỗi nhà trường đang tìm cách giải quyết những vấn đề cụ thể nảy sinh sau sáp nhập. Không có một cách làm chung cho tất cả, bởi điều kiện, quy mô và thực trạng mỗi trường khác nhau.

Tuy nhiên, điểm mấu chốt vẫn là tạo được sự đồng thuận trong đội ngũ, phân công đúng người, rõ trách nhiệm và không để khoảng cách giữa các đơn vị cũ tiếp tục tồn tại trong hoạt động dạy học. Khi những điều đó được giải quyết, việc sáp nhập mới thực sự tạo ra chuyển biến trong chất lượng và hiệu quả hoạt động của nhà trường.

Bài và ảnh: NINH NGHI