Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Thổ trong nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là cách để văn hóa thích nghi, tiếp nối và sống cùng đời sống mới. Với đồng bào Thổ hôm nay, hành trình ấy đang được thực hiện bằng chính nhịp sống thường ngày – vừa lao động sản xuất, phát triển kinh tế, vừa trân trọng những giá trị truyền thống của cha ông.

Những buổi tập luyện, sinh hoạt văn hóa được duy trì thường xuyên, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc.

Nhịp sống hiện đại hóa đang dần đẩy những giá trị văn hóa đặc sắc của người Thổ vào thế yếu. Không gian sinh hoạt truyền thống bị thu hẹp, những nghệ nhân tâm huyết cứ thưa vắng dần theo thời gian. Nếu không kịp thời níu giữ, những phong tục quý báu ấy có nguy cơ chỉ còn là ký ức nằm lại trong dòng chảy của quá khứ. Đây cũng chính là lý do khiến hành trình bảo tồn văn hóa dân tộc Thổ gặp không ít khó khăn. Trước thực tế đó, cùng với sự nỗ lực của người dân, cấp ủy, chính quyền địa phương đã có nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Tại xã Như Xuân, việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thổ gắn với xây dựng nếp sống văn hóa mới là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Các hoạt động như phục dựng lễ hội truyền thống, hỗ trợ phát triển nghề truyền thống, xây dựng hương ước, quy ước thôn bản... được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao ý thức cộng đồng và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đặc biệt, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” đã lan tỏa sâu rộng, trở thành nền tảng để đồng bào Thổ tích cực sưu tầm, lưu giữ và truyền dạy các giá trị văn hóa dân gian. Những làn điệu hát đốm, hát ru, hát chậm đò ho... được khôi phục, như sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại.

Chị Lê Thị Phương cùng các nghệ nhân cao tuổi biểu diễn những làn điệu dân ca đồng bào Thổ trong buổi sinh hoạt cộng đồng.

Điểm sáng trong hành trình ấy chính là sự vào cuộc của thế hệ trẻ. Ở nhiều bản làng, lớp trẻ đã chủ động tìm về cội nguồn, học lại tiếng nói, học hát dân ca Thổ từ chính ông bà, cha mẹ. Những lớp truyền dạy văn hóa, những buổi sinh hoạt văn nghệ, trò chơi dân gian truyền thống... được tổ chức thường xuyên hơn, không chỉ góp phần bảo tồn di sản, mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Điều đáng quý là sự tiếp nối ấy không mang tính áp đặt, mà xuất phát từ ý thức và tình yêu văn hóa.

Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Thổ xã Như Xuân được thành lập từ năm 2010 là một minh chứng rõ nét cho nỗ lực bảo tồn văn hóa tại cơ sở. Với việc duy trì sinh hoạt định kỳ hằng tháng, câu lạc bộ đã trở thành không gian giao lưu, trao truyền văn hóa giữa các thế hệ. Những thành viên không chỉ am hiểu mà còn có khả năng trình diễn nhạc cụ, hát dân ca, kể chuyện cổ... đã góp phần “giữ lửa” văn hóa truyền thống, đồng thời tạo môi trường học tập sinh động cho lớp trẻ.

Văn hóa truyền thống hiện diện trong đời sống, góp phần xây dựng khu dân cư văn minh, đậm đà bản sắc.

Tiêu biểu trong số đó là chị Lê Thị Phương (sinh năm 1990), thôn Thắng Sơn – một người trẻ tâm huyết với văn hóa dân tộc Thổ. Không chỉ tích cực tham gia các hoạt động của câu lạc bộ, chị còn đứng ra vận động thanh niên thành lập nhiều nhóm, câu lạc bộ như “Người Thổ nói tiếng Thổ”, “Người Thổ học tiếng Thổ”, các đội cồng chiêng, múa xòe... Những mô hình này đã tạo nên sân chơi bổ ích, góp phần lan tỏa tình yêu văn hóa trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Chị Phương chia sẻ: “Nếu mình không làm, không giữ thì văn hóa sẽ dần mất đi. Mình muốn các bạn trẻ hiểu rằng đó không chỉ là những bài hát hay điệu múa, mà là cội nguồn của chính mình”.

Từ những hoạt động thiết thực và bền bỉ, có thể thấy công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thổ tại địa phương đang dần đi vào chiều sâu. Ý thức cộng đồng được nâng cao, nhiều giá trị văn hóa truyền thống được khơi dậy và lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống đương đại.

Giữ gìn bản sắc văn hóa trong nhịp sống mới không phải là “giữ nguyên” mà là “giữ hồn” để những giá trị truyền thống tiếp tục được sống, được chuyển mình và tỏa sáng trong đời sống hôm nay và mai sau.

Hà Hồng