Hội làng Quỳ Chử

Làng Quỳ Chử là vùng đất cổ nằm về phía tả ngạn sông Mã, xưa kia có tên gọi khác là kẻ Tổ, thuộc xã Hoằng Quỳ cũ, nay là xã Hoằng Giang. Những ngày xuân, về với làng Quỳ Chữ, người dân sẽ được hoà vào không gian văn hoá truyền thống đặc trưng thông qua lễ hội kỳ phúc được tổ chức từ ngày 6-8/2 âm lịch tại di tích Đình Trung với phần lễ và phần hội gắn kết với nhau tạo nên nét văn hoá độc đáo, riêng có của vùng đất này.

Làng Quỳ Chử gồm có 3 thôn: Tây Phúc, Trung Tiến và Đông Nam. Sách Địa chí Hoằng Hóa có viết: “Vào ngày lễ hội, người dân 3 thôn tập trung về Đình Trung để tham gia các hoạt động truyền thống. Con cháu trong làng phải gánh nước ở giếng làng về nấu cơm tế Thành hoàng làng, do đó người dân luôn duy trì hai trò chơi đó là gánh nước và “Cơm thi cá giải” với mong muốn thể hiện lòng thành kính với những bậc tiền nhân, thần linh”.

Lễ hội kỳ phúc ở làng Qùy Chử năm nay diễn ra trong 3 ngày với các nghi thức truyền thống, như: rước kiệu, tế nữ quan, tế nam quan. Những người tham gia tế lễ phải được các cụ trong làng lựa chọn theo tiêu chuẩn là người khoẻ mạnh, con cháu thành đạt, ngoan ngoãn... Các nghi lễ truyền thống được tổ chức xuyên suốt trong 3 ngày và có sự đan xen với các trò chơi, trò diễn truyền thống.

Trò diễn Tú Huần thể hiện tính đặc sắc của vùng đất cổ Qùy Chử. Trò diễn có sự tham gia của 14 người, đóng vai bố, mẹ và 12 con. Trang phục được sử dụng trong trò Tú Huần là khăn, áo, xiêm như người Việt cổ. Âm nhạc của trò diễn là sự hòa quyện của tiếng trống (trống con, trống cơm, sênh...) và tiếng “hẹ, hẹ” lặp lại sau mỗi câu hát nghe rất vui tai.

Những lời hát trong trò diễn Tú Huần phản ánh đời sống sinh hoạt, sản xuất, lao động của người dân trong làng. Đồng thời, thể hiện tinh thần đoàn kết, ca ngợi quê hương, đất nước. Đáng chú ý, động tác múa của mỗi người trong trò Tú Huần có dáng gần giống hình người khắc trên trống đồng Đông Sơn, phản ánh nét văn hóa lâu đời của vùng đất cổ Qùy Chử.

Gánh nước và giã gạo nấu cơm là trò chơi nổi bật trong chuỗi hoạt động hội làng. Dân làng chia thành các đội thi theo thôn, trong trang phục truyền thống với áo tứ thân, khăn xếp, quang gánh và chõ đựng nước... xuất phát từ đình Trung đến giếng Chùa và giếng Đình Đông để lấy nước mang về.

Trong tiếng trống hội rộn ràng và sự cổ vũ hào hứng của người xem, những bước chân nhịp nhàng, những quang gánh đong đầy nước giếng làng đã tái hiện sinh động hình ảnh lao động quen thuộc của người nông dân xưa.

Lễ hội kỳ phúc làng Quỳ Chử là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân địa phương, là sợi dây gắn kết tình làng, nghĩa xóm, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá phi vật thể, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hoá tâm linh của Nhân dân trong xã và du khách thập phương.

Việt Hương - Thanh Quý