[Thanh Hóa xưa và nay] Dấu xưa dưới bóng Ngàn Nưa
Dưới chân dãy Ngàn Nưa, nghè Giáp ở xã Tân Ninh vẫn lưu giữ vẻ cổ kính của một công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn thời Lê - Nguyễn. Trải qua những biến thiên của lịch sử, ngôi nghè không chỉ là nơi thờ phụng các nhân vật có công với đất nước, với quê hương mà còn gắn với truyền thống hiếu học của vùng đất Cổ Định xưa, trở thành một phần ký ức văn hóa được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.
![[Thanh Hóa xưa và nay] Dấu xưa dưới bóng Ngàn Nưa](http://c.dhcn.vn/img/desktop/d-vhds.baothanhhoa.vn/news/2646/279d4095346t1800l1-279d4093805t1806.webp?r=22)
Nghè Giáp ở xã Tân Ninh vẫn lưu giữ vẻ cổ kính của một công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn thời Lê - Nguyễn.
Nghè Giáp từ lâu đã hiện diện trong đời sống tín ngưỡng của người dân vùng Kẻ Nưa. Theo các tư liệu lịch sử và truyền thuyết địa phương, ngôi nghè gắn với việc thờ Tham xung Tá thánh Lê Hựu, con trai thứ ba của Thái thú Lê Cốc, tức Lê Ngọc. Ngoài ra, nghè còn phối thờ 10 vị tiên công thuộc các dòng họ có công trong buổi đầu khai phá, lập làng, lập ấp. Những lớp tín ngưỡng ấy phản ánh sự gắn bó của cộng đồng với lịch sử hình thành và phát triển của quê hương.
Đặc biệt, nghè Giáp còn là nơi thờ tướng quân Trần Khát Chân, một danh tướng cuối thời Trần. Ông được biết đến với chiến công đánh bại quân Chiêm Thành tại Triều Giang, tiêu diệt Chế Bồng Nga, góp phần bảo vệ kinh thành Thăng Long. Năm 1399, Trần Khát Chân bị sát hại trong biến cố chính trị cuối triều Trần. Tưởng nhớ công lao và khí tiết của ông, người dân nhiều địa phương đã lập đền thờ phụng, trong đó có vùng đất Cổ Định.
![[Thanh Hóa xưa và nay] Dấu xưa dưới bóng Ngàn Nưa](http://c.dhcn.vn/img/desktop/d-vhds.baothanhhoa.vn/news/2646/279d4095406t1800l1-279d4094318t1801.webp?r=77)
Chính đường nghè Giáp.
Qua thời gian, nghè Giáp trở thành một không gian tín ngưỡng mang nhiều lớp trầm tích lịch sử. Không chỉ lưu giữ những câu chuyện về các nhân vật được thờ phụng, ngôi nghè còn gắn với truyền thống trọng chữ nghĩa, đề cao sự học của người dân địa phương. Theo tục lệ xưa, những người đỗ đạt trở về quê hương thường đến nghè bái yết tổ tiên, gặp gỡ dân làng. Nơi đây vì thế không chỉ là chốn sinh hoạt tâm linh mà còn thể hiện niềm tự hào của cộng đồng đối với những người thành danh trên con đường học vấn.
![[Thanh Hóa xưa và nay] Dấu xưa dưới bóng Ngàn Nưa](http://c.dhcn.vn/img/desktop/d-vhds.baothanhhoa.vn/news/2646/279d4095413t1800l1-279d4095301t1804.webp?r=25)
Phía trên nghinh môn vẫn còn đôi hạc trắng.
Bên cạnh giá trị lịch sử và tín ngưỡng, nghè Giáp còn gây ấn tượng bởi kiến trúc cổ mang phong cách nghệ thuật thời Lê - Nguyễn. Mái nghè uốn cong mềm mại, được trang trí bằng những hình tượng linh vật quen thuộc trong kiến trúc truyền thống.
Trên các bức tường phía ngoài cổng, những hình đắp nổi ngựa, voi, hổ với dáng vẻ mạnh mẽ, sinh động tạo nên nét đặc sắc riêng cho ngôi nghè. Trải qua nhiều lần biến đổi của cảnh quan và đời sống, những đường nét kiến trúc ấy vẫn góp phần lưu giữ diện mạo của một công trình tín ngưỡng cổ.
![[Thanh Hóa xưa và nay] Dấu xưa dưới bóng Ngàn Nưa](http://c.dhcn.vn/img/desktop/d-vhds.baothanhhoa.vn/news/2646/279d4095420t1800l1-279d4094417t1807.webp?r=62)
Những phù điêu đắp nổi (ngựa, voi, hổ) trên tường bên ngoài cổng.
Năm 1993, nghè Giáp được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Đây là sự ghi nhận đối với những giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa của di tích, đồng thời tạo cơ sở cho công tác bảo vệ, gìn giữ. Ngày nay, nghè vẫn là địa điểm sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của người dân trong vùng. Vào những dịp quan trọng, nhiều người tìm đến dâng hương, tưởng nhớ tiền nhân và gửi gắm những ước nguyện tốt đẹp.
![[Thanh Hóa xưa và nay] Dấu xưa dưới bóng Ngàn Nưa](http://c.dhcn.vn/img/desktop/d-vhds.baothanhhoa.vn/news/2646/279d4095425t1800l1-279d4095150t1804.webp?r=48)
Nghinh môn nhìn từ bên trong.
Dưới bóng Ngàn Nưa, nghè Giáp vẫn trầm mặc giữa những đổi thay của quê hương. Từ một không gian tín ngưỡng của người dân Cổ Định xưa, ngôi nghè tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa của xã Tân Ninh hôm nay. Những dấu tích kiến trúc, câu chuyện về tiền nhân và truyền thống hiếu học được lưu giữ nơi đây chính là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần làm phong phú thêm giá trị văn hóa của vùng đất xứ Thanh.
Minh Hương (tổng hợp)/Ảnh tư liệu
{name} - {time}
-
2026-11-18 07:14:00[Thanh Hóa xưa và nay] Về thăm Phủ Trịnh
-
2026-11-17 10:46:00[Thanh Hóa xưa và nay] Vẻ đẹp miền biên viễn
-
2026-11-17 10:23:00Pù Luông - Định danh thương hiệu điểm đến
![[Thanh Hóa xưa và nay] Về thăm Phủ Trịnh](http://c.dhcn.vn/media/img/256/news/2646/290d3162133t1800l1-290d3162117t1804.webp)
![[Thanh Hóa xưa và nay] Vẻ đẹp miền biên viễn](http://c.dhcn.vn/media/img/256/news/2646/288d2101638t11920l1-ml18.webp)




![[Thanh Hóa xưa và nay] Vẻ đẹp miền biên viễn](http://c.dhcn.vn/media/img/110/news/2646/288d2101638t11920l1-ml18.webp)