Khi lòng tin bị định giá (Bài 3): Nhanh một giây, "bay" tài khoản

Không dừng ở những cú lừa trực diện, tội phạm lừa đảo còn chuyển hướng mạnh mẽ sang môi trường số với hàng loạt chiêu trò gián tiếp tinh vi. Bằng những thủ đoạn này, không ít nạn nhân đã bị “sập bẫy”.

Tuyên truyền phòng, chống tội phạm trên không gian mạng tại trang fanpage của Công an xã Thạch Lập.

Người chơi thành bị hại

Tính riêng giai đoạn 2020-2025, Công an tỉnh Thanh Hóa đã tiếp nhận, điều tra, xác minh và đấu tranh xử lý gần 3.400 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Từ con số “biết nói" này, cho thấy, bằng nhiều phương thức, thủ đoạn công nghệ cao, kẻ gian đã và đang dễ dàng đưa người dân vào “tròng”. Với chiếc điện thoại kết nối internet, cả thế giới như thu bé lại trong bàn tay, nhưng cũng chính từ chiếc màn hình nhỏ bé ấy, những cạm bẫy đang chực chờ...

Điển hình, vào tháng 5/2025, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh đã bắt giữ 3 đối tượng lừa đảo trên không gian mạng, khi nhóm này dụ dỗ người xem đánh “tài xỉu” – một trò chơi dưới hình thức cá cược. Để lôi kéo người chơi, nhóm này hứa hẹn người chơi chắc chắn sẽ thắng hoặc nhận lại số tiền gấp 10 lần số tiền đã cá cược. Nhưng “mật ngọt chết ruồi”, bởi ngay sau khi các bị hại chuyển tiền thì nhóm đối tượng này cắt đứt liên lạc. Dòng tiền được chuyển qua nhiều tài khoản trung gian khác nhau trước khi đến tài khoản của trưởng nhóm. Tính đến khi bị bắt, các đối tượng này đã chiếm đoạt hàng tỷ đồng của hàng trăm bị hại trên cả nước.

Cũng trong năm 2025, cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 35 người về hành vi “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” của người dân lên tới hàng trăm tỷ đồng. Các đối tượng này đã sử dụng 2 đầu số

hotline là 0289.998.0668 và 0289.999.4889 để thông báo người dân trúng thưởng tiền mặt hoặc quà tặng giá trị, như: tivi, tủ lạnh... Những “Lời đường mật” rỉ tai đã khiến nhiều người tin đó là sự thật.

Tuyên truyền phòng, chống tội phạm trên không gian mạng tại trang fanpage của Công an xã Thạch Lập.

Tuy nhiên, để “đủ điều kiện nhận thưởng”, khách hàng phải mua các sản phẩm như sữa dinh dưỡng, thực phẩm chức năng..., với giá cao gấp nhiều lần giá trị thực. Đồng thời, các đối tượng còn yêu cầu nộp phí quy đổi quà, phí xuất hóa đơn, phí vận chuyển... Dù những yêu cầu này hết sức vô lý, nhiều khách hàng vẫn tin tưởng và nộp tiền qua tài khoản nhiều lần theo hướng dẫn của nhóm đối tượng này. Đáng tiếc, chỉ khi chuyển hết tiền mà quà vẫn chưa được nhận, khách hàng mới tá hỏa... bị lừa.

Cuộc "dạo chơi” trên không gian mạng hay nhận cuộc gọi từ số điện thoại lạ, cũng có thể vô tình đẩy người chơi vào vòng vây “cạm bẫy”. Sự cả tin với lời hứa “việc nhẹ, lương cao” đã kéo theo nhiều hệ lụy, thậm chí là những bi kịch. Tham gia cuộc chơi, ngỡ đâu được thụ hưởng “lộc lá” nhưng rốt cuộc, người chơi lại thành bị hại...

"Lá chắn" đẩy lùi tội phạm công nghệ

Công nghệ phát triển nhanh, mang lại nhiều cơ hội và lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, nhấn mạnh, để hành vi phạm tội trên không gian mạng thành công, các đối tượng thường cần cả “điều kiện cần” và “điều kiện đủ”. “Điều kiện cần” là môi trường hoạt động trên không gian mạng, cùng việc sử dụng công nghệ để che giấu, ẩn danh, tạo dựng thông tin giả và thao túng tâm lý. “Điều kiện đủ” lại xuất phát từ chính sự mất cảnh giác của người dân.

Tuyên truyền phòng, chống tội phạm trên không gian mạng tại trang fanpage của Công an xã Thạch Lập.

Cũng theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, các đối tượng lừa đảo thường khai thác ba trạng thái tâm lý phổ biến của người bị hại, gồm lo sợ, tình cảm và hám lợi. Những điểm yếu này chính là cơ hội để các đối tượng dẫn dụ người dân chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân...

Để thoát khỏi cạm bẫy trên không gian mạng, các chuyên gia đều cho rằng, “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ bản thân, người thân và gia đình là nâng cao nhận thức cộng đồng.

Theo đó, để nâng cao nhận thức, điều quan trọng là phải làm tốt công tác tuyên truyền cho người dân. Trong mọi trường hợp, phải ghi nhớ cẩm nang “phòng thủ” với quy tắc “3 không”: Không tin, không bấm và không cấp. Không tin vào các cuộc gọi tự xưng là cán bộ công an, tòa án, viện kiểm sát, nhân viên ngân hàng..., yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân... Không bấm vào các đường link lạ được gửi qua tin nhắn SMS, facebook, zalo, nhất là các đường link thông báo trúng thưởng, cập nhật thông tin tài khoản ngân hàng... Không cung cấp thông tin căn cước công dân, mật khẩu đăng nhập, đặc biệt không cung cấp mã OTP...

Sự phủ sóng của internet đã và đang góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ số giữa thành thị, nông thôn và khu vực miền núi. Tại những bản làng vùng cao, dù điều kiện còn nhiều khó khăn nhưng các chiến dịch chuyển đổi số vẫn đang kiên trì đưa công nghệ đến với người dân, để “không ai bị bỏ lại phía sau”. Giữa “làn sóng” công nghệ, việc nêu cao tinh thần cảnh giác đồng nghĩa với việc người dân có đủ sự tỉnh táo để nhận diện và phòng tránh rủi ro. Những chuyển biến trong nhận thức chính là yếu tố quan trọng góp phần đẩy lùi âm mưu, thủ đoạn của tội phạm.

Thạch Lập, một xã miền núi với trên 90% đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ học vấn và tiếp cận công nghệ của người dân còn nhiều hạn chế, nhưng bà con đã được các lực lượng chức năng tích cực tuyên truyền, hướng dẫn nâng cao cảnh giác và chủ động phòng tránh các “cạm bẫy” lừa đảo trên không gian mạng. Đơn cử là trường hợp của chị Phạm Thị Bích, thường trú tại thôn Hợp Lực. Ngày 30/6/2026, chị Bích đã nhận được cuộc gọi từ số điện thoại 0592400125, đối tượng giới thiệu là nhân viên một siêu thị tiện ích thông báo chương trình trúng thưởng và yêu cầu chị cung cấp mã OTP. Do đã được tuyên truyền về các thủ đoạn lừa đảo nên chị Bích không cung cấp mà báo ngay cho cảnh sát khu vực, tránh bị mất tài sản. Trước đó, vào ngày 26/6/2026, chị Quách Thị Nguyệt Anh, trú tại thôn Quang Hợp cũng nhận được cuộc gọi từ số 0528413524, tự xưng nhân viên điện lực, yêu cầu thanh toán số tiền còn thiếu là 10 nghìn đồng và cung cấp mã OTP. Tuy nhiên, chị Nguyệt Anh đã báo ngay cho công an xã.

Thiếu tá Phạm Lê Tuấn Anh, Trưởng Công an xã Thạch Lập, cho biết: "Trang fanpage của công an xã hiện đang thực hiện rất tốt tuyên truyền pháp luật, đặc biệt là tuyên truyền, cảnh báo các phương thức, thủ đoạn của tội phạm trên không gian mạng. Hiện, đơn vị đang còn ứng dụng AI để thực hiện công tác tuyên truyền...".

Lừa đảo mạng không chỉ gây thiệt hại lớn về tài chính mà còn bào mòn niềm tin, để lại những hệ lụy tâm lý và an ninh xã hội nặng nề. Không ham lời, không hoang mang trước đe dọa, tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân hay mã OTP... Trước mọi yêu cầu chuyển tiền, hãy chậm lại một nhịp để xác thực qua kênh chính thống. Sự chủ động và tỉnh táo của mỗi cá nhân chính là “lá chắn” vững chắc nhất để đẩy lùi tội phạm công nghệ, bảo vệ bản thân và gia đình.

Bài và ảnh: Ninh Nghi