“Khoảng trống” kỹ năng mềm của người trẻ

Dù có trình độ chuyên môn, khả năng tiếp cận công nghệ nhanh và tư duy năng động, nhiều người trẻ hiện nay vẫn gặp khó khăn khi bước vào môi trường làm việc thực tế. Từ kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm đến khả năng chịu áp lực, thích nghi với công việc, không ít bạn trẻ bộc lộ sự thiếu hụt về kỹ năng mềm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả công việc mà còn khiến nhiều người trẻ loay hoay trong quá trình khẳng định bản thân và gắn bó với nghề.

Những chia sẻ trực tiếp của lãnh đạo doanh nghiệp tại các buổi tọa đàm, là cơ hội để sinh viên học hỏi các kỹ năng mềm cần thiết.

Tốt nghiệp với kết quả học tập giỏi, Nguyễn Minh Tính, sinh viên Trường Đại học Hồng Đức nhanh chóng tìm được công việc tại một doanh nghiệp dịch vụ. Tuy nhiên, chỉ sau vài tháng làm việc, Tính bắt đầu cảm thấy áp lực khi khối lượng công việc tăng lên, tiến độ gấp gáp và thường xuyên phải phối hợp với nhiều bộ phận khác nhau. Nhiều lần bị góp ý về cách xử lý công việc và yêu cầu chỉnh sửa khiến Tính dần mất tinh thần, chán nản. Có thời điểm, vì áp lực kéo dài, Tính đã xin nghỉ việc giữa chừng dù đơn vị đang thiếu nhân lực. “Trước đây em nghĩ chỉ cần có chuyên môn là đủ, nhưng khi đi làm mới thấy bản thân thiếu nhiều kỹ năng khác. Điều đó khiến em cảm thấy chán nản và không muốn gắn bó với công việc”, Tính chia sẻ.

Sự thiếu hụt kỹ năng “mềm” không chỉ là câu chuyện của riêng Nguyễn Minh Tính mà đang trở thành vấn đề với không ít người trẻ khi bước vào môi trường lao động. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, bên cạnh chuyên môn và bằng cấp, điều họ cần ở người lao động trẻ còn là khả năng thích nghi, tinh thần trách nhiệm, kỹ năng giao tiếp, sự kiên trì trong công việc...

Ông Lê Minh Đức, người sáng lập Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-bit - đơn vị đào tạo kiến thức về công nghệ thông tin, robotics, lập trình và trí tuệ nhân tạo cho trẻ em tại Thanh Hóa, cho biết: “Người trẻ hiện nay có nhiều lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ và tư duy sáng tạo. Phần lớn họ học hỏi nhanh, năng động, sáng tạo, chủ động trong công việc. Tuy nhiên, đi cùng với đó lại là những hạn chế khá rõ về kỹ năng “mềm” và khả năng thích nghi trong môi trường làm việc tập thể”. Nguyên nhân chính là người trẻ thích đề cao cá tính cá nhân, làm việc theo cảm hứng nên tốn nhiều thời gian để hòa nhập với môi trường công việc, nhất là những công việc đòi hỏi tính gắn kết tập thể. Một số người trẻ thiếu sự kiên trì, dễ nản khi gặp khó khăn hoặc áp lực. Chỉ sau vài lần bị góp ý hay công việc không như mong muốn, họ nhanh chóng nghỉ việc hoặc tìm môi trường khác.

Vì thế, tình trạng lao động trẻ nghỉ việc thiếu tính chuyên nghiệp đang diễn ra khá phổ biến. Có trường hợp ứng viên sau khi được nhận việc lại không đến làm mà không có bất kỳ thông báo nào. Một số khác chỉ làm vài ngày rồi xin nghỉ vì cảm thấy công việc không phù hợp. Thậm chí, có người đang trong quá trình thực hiện dự án nhóm thì nghỉ việc đột ngột khiến công việc bị gián đoạn. Anh Hoàng Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TM&DV Tuấn Hoàng (phường Hạc Thành), đơn vị kết nối, cung cấp các vị trí việc làm cho nhà hàng, khách sạn trong toàn tỉnh, cho biết: “Điều doanh nghiệp lo ngại không phải người trẻ thiếu kiến thức chuyên môn mà là thiếu tinh thần trách nhiệm và khả năng thích nghi với môi trường làm việc thực tế. Thông thường, sau khi nhận việc, người lao động sẽ được doanh nghiệp đào tạo, bồi dưỡng theo phương châm và văn hóa doanh nghiệp”.

Doanh nghiệp mong muốn tuyển dụng lao động vừa có trình độ vừa có kỹ năng (Sinh viên Trường Đại học Hồng Đức tham gia tuyển dụng lao động tại ngày hội việc làm).

Không ít sinh viên cũng thừa nhận gặp khó khăn khi chuyển từ môi trường học tập sang môi trường làm việc. Nguyễn Thu Hương, sinh viên năm cuối Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, cho biết: “Trong thời gian học, dù thường xuyên làm bài tập nhóm trên lớp, tham gia các kỳ kiến tập, thực tập nhưng khi làm việc thực tế, em vẫn gặp rất nhiều khó khăn trong việc trao đổi công việc, xử lý tình huống và sắp xếp thời gian. Em cảm thấy mình còn thiếu rất nhiều điều để có thể thích ứng nhanh và làm tốt công việc”.

Theo một khảo sát của Viện Nghiên cứu Giáo dục Việt Nam, có tới 83% sinh viên tốt nghiệp ra trường bị đánh giá thiếu kỹ năng mềm cần thiết cho công việc. Thực tế này cho thấy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, thích nghi và chịu áp lực đang trở thành những yêu cầu quan trọng đối với người lao động trẻ trong môi trường làm việc hiện nay.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, thị trường lao động đang thay đổi từng ngày. Nhiều vị trí việc làm dần được thay thế bằng máy móc, kéo theo sự cạnh tranh gay gắt giữa con người với các nền tảng tự động hóa. Điều đó đòi hỏi người lao động, nhất là thế hệ trẻ, không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn phải nâng cao năng suất làm việc, khả năng thích nghi và xử lý công việc nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Thực tế ấy cũng đặt ra yêu cầu đối với sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường cần chủ động trau dồi cả kiến thức lẫn kỹ năng cần thiết như ngoại ngữ, giao tiếp, làm việc nhóm, ứng dụng công nghệ và đặc biệt là khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo trong học tập, công việc. Khi khoảng cách giữa cơ hội và cạnh tranh ngày càng thu hẹp, kỹ năng mềm cùng khả năng thích nghi sẽ trở thành yếu tố quan trọng giúp người trẻ tạo lợi thế, tìm được việc làm phù hợp và bảo đảm mức thu nhập tốt trong tương lai.

Bài và ảnh: Phan Vân