Không để rừng giáp ranh thành “điểm mù” quản lý

Trải dài trên vùng giáp ranh giữa các xã Bát Mọt, Yên Nhân, Vạn Xuân, Xuân Chinh (Thanh Hóa) và xã Thông Thụ (Nghệ An), những cánh rừng tự nhiên không chỉ là “lá phổi xanh” của khu vực mà còn là nơi lưu giữ nhiều hệ sinh thái quý giá. Tuy nhiên, địa hình hiểm trở, rừng rộng, xa khu dân cư cũng từng khiến nơi đây trở thành khu vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng. Để những cánh rừng ấy không còn là “điểm mù” trong quản lý, các lực lượng chức năng của hai tỉnh đang duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ, tạo thành vành đai bảo vệ liên hoàn nơi đại ngàn.

Màu xanh của đại ngàn Vườn quốc gia Xuân Liên.

Xóa khoảng trống trong quản lý

Khi màn sương còn phủ kín những dãy núi giáp ranh giữa Thanh Hóa và Nghệ An, những bước chân của lực lượng kiểm lâm, cán bộ bảo tồn cùng các tổ bảo vệ rừng cộng đồng đã bắt đầu hành trình tuần tra. Những con đường mòn len giữa rừng già, những triền núi dựng đứng hay các khe suối sâu là địa bàn quen thuộc của họ. Mỗi chuyến đi không chỉ để kiểm tra hiện trạng rừng mà còn nhằm kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, không để các hành vi xâm hại tài nguyên rừng có cơ hội phát sinh.

Khu vực rừng giáp ranh giữa các xã Bát Mọt, Yên Nhân, Vạn Xuân, Xuân Chinh của tỉnh Thanh Hóa với xã Thông Thụ của tỉnh Nghệ An còn lưu giữ nhiều diện tích rừng tự nhiên quý giá, nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Đây cũng là vùng đầu nguồn có ý nghĩa quan trọng trong điều tiết nguồn nước, bảo vệ môi trường sinh thái và giảm thiểu tác động của thiên tai đối với khu vực miền núi.

Lực lượng chức năng bên cây trám trắng.

Theo ông Nguyễn Ngọc Quân, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Xuân Liên, khó khăn lớn nhất trong công tác bảo vệ rừng vùng giáp ranh là địa bàn rộng, địa hình phức tạp, trong khi lực lượng quản lý còn mỏng. Vì vậy, việc duy trì trao đổi thông tin và tổ chức tuần tra chung giữa các đơn vị được xác định là giải pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời các nguy cơ xâm hại rừng.

Thực tế cho thấy, khoảng 10 năm trước, khu vực rừng giáp ranh này từng xảy ra nhiều vụ xâm hại tài nguyên rừng. Tuy nhiên, cùng với việc duy trì quy chế phối hợp giữa các đơn vị quản lý rừng của Thanh Hóa và Nghệ An, lực lượng chức năng đã tăng cường các đợt tuần tra liên ngành, khép kín địa bàn và ứng dụng thiết bị bay không người lái (flycam) để giám sát những khu vực hiểm trở, khó tiếp cận. Nhờ đó, nhiều nguy cơ được phát hiện, xử lý ngay từ sớm, tình hình an ninh rừng từng bước ổn định, các vụ vi phạm giảm rõ rệt.

Kiểm tra an ninh rừng qua hệ thống flycam.

Chung một cánh rừng, chung trách nhiệm

Nếu lực lượng kiểm lâm là nòng cốt trong bảo vệ rừng thì người dân sống dưới tán rừng chính là những “tai mắt” quan trọng giúp phát hiện sớm các nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng. Những năm qua, cùng với duy trì quy chế phối hợp giữa Hạt Kiểm lâm Thường Xuân, Vườn Quốc gia Xuân Liên và Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt, các tổ bảo vệ rừng cộng đồng tại khu vực giáp ranh cũng được củng cố, trở thành lực lượng bám địa bàn hiệu quả.

Thôn Lửa, xã Yên Nhân là một trong những địa bàn như vậy. Tổ bảo vệ rừng của thôn có 12 thành viên, thay phiên nhau tuần tra hằng ngày trên những cánh rừng được giao quản lý. Với họ, mỗi cung đường, mỗi khe suối hay lối mòn đều đã trở nên quen thuộc sau nhiều năm gắn bó.

Anh Hà Văn Ước (thứ 3 từ phải sang) tuần tra rừng cùng lực lượng kiểm lâm.

Theo anh Hà Văn Ước, thành viên Tổ bảo vệ rừng thôn Lửa, khu vực phụ trách vẫn còn nhiều diện tích rừng tự nhiên với nguồn tài nguyên phong phú nên luôn tiềm ẩn nguy cơ khai thác lâm sản trái phép và săn bắt động vật hoang dã. Vì vậy, ngoài việc phối hợp với lực lượng kiểm lâm tuần tra, các thành viên còn thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở người dân chấp hành nghiêm các quy định về bảo vệ rừng, không khai thác lâm sản trái phép, không săn bắt động vật hoang dã và hạn chế vào rừng trong thời điểm nguy cơ cháy rừng ở mức cao.

Anh em mình có vất vả một chút cũng không sao. Mỗi lần đi rừng, thấy những cánh rừng vẫn còn nguyên vẹn, rồi bắt gặp thú rừng xuất hiện giữa đại ngàn là mọi mệt nhọc đều tan biến. Nhìn rừng còn xanh, còn giữ được nhiều loài động vật thì ai cũng thấy công sức của mình xứng đáng.

Anh Hà Văn Ước, Tổ bảo vệ rừng thôn Lửa, xã Yên Nhân

Không chỉ có những bước chân bền bỉ của lực lượng bảo vệ rừng cộng đồng, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị quản lý rừng của Thanh Hóa và Nghệ An cũng ngày càng phát huy hiệu quả. Thông tin về tình hình rừng được trao đổi thường xuyên; các đợt tuần tra liên ngành được tổ chức định kỳ và đột xuất tại những khu vực trọng điểm. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ cháy rừng, các lực lượng chủ động thông báo, hỗ trợ lẫn nhau để xử lý ngay từ sớm, không để vụ việc diễn biến phức tạp hoặc phát sinh thành “điểm nóng”.

Hiệu quả của sự phối hợp được phản ánh bằng những con số cụ thể. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng tại các xã giáp ranh của tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp với Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt tổ chức 10 đợt tuần tra, kiểm tra an ninh rừng với 52 lượt cán bộ tham gia. Qua kiểm tra, không phát hiện vụ khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép nào trên tuyến giáp ranh.

Những cánh rừng nối liền Thanh Hóa và Nghệ An vẫn lặng lẽ xanh qua từng mùa mưa nắng. Đằng sau màu xanh ấy là những bước chân không quản dốc cao, suối sâu của lực lượng kiểm lâm, cán bộ bảo tồn và những người dân như anh Hà Văn Ước, những người coi việc giữ rừng không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách gìn giữ nguồn nước, môi trường sống và sinh kế cho các thế hệ mai sau.

THÚY LƯỢNG