“Mở đường” cho bứt phá (Bài 2): Gom nguồn lực, tạo bệ phóng

Mỗi nhà văn hóa thôn đều được cấp mã QR. Máy tính, máy in được trang bị mới. Những thiết chế từng phục vụ cộng đồng nhỏ nay bắt đầu được tích hợp trong một không gian rộng hơn...

Lãnh đạo xã Kim Tân bàn giao máy tính và bảng mã QR cho các thôn sau sáp nhập.

Tạo thế từ quy mô mới

Những công cụ phục vụ công việc ở cơ sở chưa phải là các khoản đầu tư lớn. Song, trong những ngày đầu vận hành mô hình mới, chúng giúp thông tin từ xã xuống thôn không bị gián đoạn, người dân cũng thuận tiện hơn khi tìm hiểu thủ tục.

Kim Tân, xã vùng dân tộc thiểu số và miền núi - một trong những địa phương sớm đối diện với bài toán ấy. Từ 48 thôn giảm còn 20 thôn, nhiều địa bàn vốn được quản lý riêng nay được quản lý trong một đơn vị mới. Sau khi sáp nhập, kiện toàn, chính quyền xã đã khẩn trương chủ động chuẩn bị các điều kiện làm việc, đồng thời tập huấn kỹ năng vận hành cho đội ngũ cán bộ mới.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Kim Tân Bùi Thị Phúc, thì cơ sở vật chất, nhà văn hóa, phương tiện làm việc và điều kiện hoạt động của các thôn đều được rà soát. Những gì còn phù hợp tiếp tục được khai thác; phần còn thiếu hoặc chưa đáp ứng yêu cầu được tổng hợp để bổ sung, điều chỉnh.

20 thôn được trang bị máy tính, máy in. Mã QR phục vụ tra cứu thủ tục hành chính cũng được đưa xuống cơ sở. Cùng với các kênh trao đổi công việc trên môi trường số, những phương tiện này tạo thêm đường kết nối giữa xã với thôn. “Cán bộ thôn chủ động hơn khi cập nhật thông tin, hướng dẫn người dân hoặc chuyển phản ánh đến bộ phận chuyên môn. Với người cao tuổi và những hộ ở xa trung tâm, được hỗ trợ tìm hiểu thủ tục ngay tại địa bàn”, bà Phúc cho biết.

Ngay từ khi xây dựng phương án sắp xếp, tỉnh đã đặt yêu cầu việc tổ chức lại thôn, tổ dân phố phải gắn với nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân. Tại phiên họp chuyên đề của UBND tỉnh ngày 2/6/2026, ông Nguyễn Hoài Anh, khi đó là Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, nhấn mạnh việc sắp xếp phải phù hợp thực tiễn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho việc đưa chủ trương, chính sách đến với người dân.

Sau hơn một tháng vận hành, yêu cầu ấy bắt đầu được kiểm chứng từ cơ sở. Số đầu mối giảm đi mới chỉ phản ánh một phần kết quả. Điều đáng quan tâm nhất là người dân có được tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, phản ánh có được xử lý kịp thời và công việc có được giải quyết nhanh gọn, tránh rườm rà...

Nhưng phục vụ tốt hơn không chỉ là đưa thủ tục đến gần dân. Khi nhiều thôn cũ hợp thành một địa bàn mới, đường sá, thủy lợi và các thiết chế cộng đồng cũng phải được nhìn nhận lại trong mối liên hệ chung. Công trình nào cần sửa trước, thiết chế nào tiếp tục phát huy hiệu quả, phần nào nên điều chỉnh công năng đều phải được xem xét trên nhu cầu chung.

Từ yêu cầu ấy, xã Tây Đô đang tính lại mối liên hệ giữa hạ tầng, sản xuất, môi trường và đời sống cộng đồng. Những dự định cần nguồn vốn lớn phải được cân nhắc cùng khả năng thực hiện. Với công trình liên quan nhiều khu dân cư, việc bàn bạc với dân phải ngay từ đầu. Đồng thuận không chỉ giúp công trình thuận lợi khi triển khai mà còn quyết định khả năng quản lý, sử dụng về sau.

Theo ông Lê Văn Tịnh, Bí thư Đảng ủy xã Tây Đô, sáp nhập tạo ra không gian phát triển rộng hơn, nhưng lợi thế ấy không tự chuyển thành kết quả. Địa phương phải nhận diện đúng tiềm năng, chọn trúng khâu cần tập trung và thoát khỏi cách làm riêng lẻ theo từng khu vực. Ông nhấn mạnh: “Nguồn lực của thôn không chỉ nằm trong ngân sách hay tài sản công. Kinh nghiệm sản xuất, ngày công và sự chung sức của người dân đều có thể trở thành nguồn lực để giải quyết những phần việc chung. Sức dân chỉ được khơi dậy bền vững khi mục tiêu được nói rõ, cách làm minh bạch và kết quả có thể kiểm chứng”.

Quy mô lớn hơn tạo thêm điều kiện. Còn điều kiện ấy có trở thành sức bật hay không phụ thuộc vào cách tổ chức.

Hiệu quả nhìn từ việc dân cần

Những tính toán về nguồn lực có thể bắt đầu từ kế hoạch, nhưng kết quả cuối cùng lại thể hiện cụ thể trong đời sống hằng ngày. Người dân không đo hiệu quả bằng số cuộc họp hay số hạng mục được rà soát. Họ nhìn vào đoạn đường tối đã sáng chưa, nước đã về đến ruộng hay rác có còn lưu lại trong khu dân cư... Ở thôn Đông Tiến, xã Tiên Trang, trưởng thôn Nguyễn Văn Hải đang triển khai, thực hiện bắt đầu từ những việc làm cụ thể ấy.

Người dân thôn Đông Tiến nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy, phục vụ sản xuất.

Sau sắp xếp, Đông Tiến có 606 hộ, 3.185 nhân khẩu, phân bố trên diện tích 80,75ha. Những con số ấy phần nào cho thấy phạm vi công việc mà cán bộ thôn phải bao quát. Vì vậy, nếu việc nằm trong khả năng của thôn được xử lý sớm, còn vượt thẩm quyền được tổng hợp, kiến nghị lên xã.

Riêng với trưởng thôn Nguyễn Văn Hải, từ đường làng đến cánh đồng, ông thường xuyên đi kiểm tra. Quan điểm của ông: nếu không trực tiếp xuống địa bàn thì khó biết hết điều người dân đang vướng. Trưởng thôn không thể làm thay từng hộ, nhưng phải đứng ra điều phối để việc chung không bị bỏ dở giữa chừng.

Vậy nên, những đoạn mương ách tắc dòng chảy, đã được rà lại, vận động bà con nạo vét. Đoạn đường nào có bóng điện hỏng, dây điện bị đứt đều được ghi nhận để tổ chức sửa chữa. Mới đây, trên cơ sở phản ánh của Nhân dân, cán bộ thôn Đông Tiến đã chủ động đề xuất và được chấp thuận bàn giao công tác thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn cho đơn vị mới, bảo đảm việc vận chuyển ổn định hơn. Ông Nguyễn Văn Mầy, một công dân của thôn phấn chấn: “Chúng tôi ghi nhận sự quan tâm, sâu sát của bộ máy mới. Khi việc chung được giải quyết đến nơi đến chốn, người dân nhìn thấy kết quả và có thêm niềm tin để góp sức”.

Hơn một tháng là quãng thời gian còn ngắn. Nhưng sự thay đổi đã bắt đầu từ cách nguồn lực được nhìn nhận: Phương tiện làm việc được đưa xuống gần dân hơn, tài sản chung được tính lại theo nhu cầu mới, còn những việc sát đời sống được theo dõi đến kết quả cuối cùng.

Bệ phóng của thôn mới được “tạo dựng” lên từ đó, không nhất thiết phải bắt đầu bằng một dự án lớn mà bằng cách chọn đúng việc và làm cho dân nhìn thấy hiệu quả.

Bài và ảnh: Ninh Nghi