Mở hướng phát triển du lịch cộng đồng ở bản Lốc

Trong guồng quay hối hả, nhộn nhịp của cuộc sống hiện đại, đồng bào dân tộc Thái ở bản Lốc (xã Trung Hạ) vẫn gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình, vừa góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, vừa thúc đẩy, quảng bá, phát triển du lịch tại địa phương.

Mô hình “Nhà sạch, ngõ sạch” tại bản Lốc góp phần tạo cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp.

Chúng tôi về bản Lốc những ngày đầu năm mới, nhìn từ xa, nơi đây hiện ra với vẻ đẹp đơn sơ, bình dị, với những ngôi nhà sàn truyền thống nằm san sát bên những ruộng lúa, nương ngô. Bao quanh là con sông Lò như một dải lụa mềm, uốn lượn quanh bản làng. Người dân nơi đây, tự bao đời nay vẫn gìn giữ gần như nguyên vẹn các giá trị văn hóa của dân tộc mình trong nếp sống, trang phục, phong tục tập quán cho đến các hoạt động văn hóa, văn nghệ với các câu hát, điệu múa... truyền thống.

Theo trưởng bản Vi Văn Chậm: Bản Lốc hiện có 123 hộ với 547 nhân khẩu, người dân sống chủ yếu bằng nghề trồng trọt, chăn nuôi, khai thác lâm sản, so với trước kia đời sống được nâng lên đáng kể. Họ cùng nhau đoàn kết, nỗ lực gìn giữ nét đẹp văn hóa cổ truyền và lao động sản xuất. Điều dễ nhận thấy, ở bản Lốc từ trẻ nhỏ cho đến các bậc trung niên đều sử dụng tiếng mẹ đẻ. Đó không chỉ là phương tiện giao tiếp hằng ngày mà còn là sợi dây gắn kết các thế hệ, là ký ức, niềm tự hào của cả cộng đồng. Không chỉ ngôn ngữ, những ngôi nhà sàn, trang phục truyền thống với hoa văn tinh xảo, hay các điệu múa, điệu xòe, làn điệu dân ca, những món ăn dân tộc như xôi nếp, thịt nướng mắc khẻn, măng rừng, lợn bản... cũng được gìn giữ, sử dụng thường xuyên trong cuộc sống thường nhật cũng như dịp lễ tết, cưới hỏi...

Đều đặn mỗi ngày, các bà, các mẹ trong bản Lốc thường dành một khoảng thời gian miệt mài bên khung cửi dệt nên những trang phục với chiếc khăn, váy đầy màu sắc. Bà Vi Thị Kham (65 tuổi) cho biết, nghề dệt thổ cẩm của người dân tộc Thái có từ lâu đời, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. “Khi mới chỉ là những cô bé 9 - 10 tuổi, các bà, các mẹ đã dạy cho con gái học cách thêu thùa, 17 tuổi tôi đã tự tay dệt thành thục những bộ trang phục cho bản thân, gia đình và gắn bó với nghề tới tận bây giờ” - bà Kham nói. May mắn, trước sự phát triển của cuộc sống hiện đại, nghề dệt thổ cẩm truyền thống vẫn còn lưu giữ được, bởi trong tâm thức của bà con nơi đây, sản phẩm làm ra từ tấm thổ cẩm vừa thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ Thái vừa là trách nhiệm gìn giữ nghề truyền thống cho con cháu sau này.

Nhà văn hóa bản Lốc - nơi gặp gỡ, giao lưu văn hóa, văn nghệ của bà con mỗi dịp cuối tuần.

Thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, bản Lốc hiện có trên 82% gia đình được công nhận “Gia đình văn hóa”, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 34 triệu đồng/năm. Bản đã thành lập được 4 tổ văn nghệ, mỗi tổ từ 12 – 16 thành viên duy trì hoạt động đều đặn vào tối thứ bảy hằng tuần. Đây là sân chơi văn hóa cộng đồng không chỉ là nơi để các thế hệ cùng nhau giao lưu, trao truyền văn hóa mà còn bảo tồn bản sắc trong đời sống hằng ngày. "Đặc biệt, nhờ sự đồng lòng của hội viên, mô hình “Nhà sạch, ngõ sạch” được triển khai từ năm 2020 đã và đang có sức lan tỏa, giúp người dân dần hình thành thói quen giữ gìn vệ sinh, trang trí nhà cửa ngăn nắp, chăm sóc tuyến đường hoa xanh mát trước cửa nhà, góp phần giữ gìn thôn, xóm xanh, sạch, đẹp...”, chị Hà Thị Đàm, Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ bản Lốc cho biết.

Theo bà Trương Thị Linh, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Hạ, mỗi bản trong xã đều có tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng. Như ở bản Đe, bản Cum được thiên nhiên ưu đãi nhiều cảnh đẹp là những thác nước hùng vĩ với thác Ba, thác An Mạ. Bản Đe đặc trưng là hệ thống guồng nước khổng lồ đưa nước suối vào ruộng, với chợ phiên Trung Hạ tập trung nhiều sản vật của bà con vùng cao, hay những giá trị văn hóa truyền thống đang được giữ gìn, phát huy tại bản Lốc. Hiện nay, ngoài việc duy trì hoạt động thường xuyên các tổ văn nghệ, xã còn tích cực phối hợp với ngành chức năng tổ chức lớp học nghề dệt thổ cẩm, lớp học ngắn hạn làm du lịch cộng đồng, thu hút 44 học viên tham gia. Xã từng bước đầu tư hạ tầng, từ đó hình thành các điểm liên kết du lịch: Bản Lốc - Đe- Tong nhằm phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh ở từng nơi. Đối với một số hộ kinh doanh du lịch ăn uống hiện đang hoạt động, địa phương sẽ tạo điều kiện tham gia các lớp tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ du lịch, hỗ trợ cơ chế, chính sách sửa chữa, nâng cấp và mở rộng cơ sở kinh doanh... để thu hút du khách, tăng thu nhập.

Giữa nhịp sống hiện đại, bà Vi Thị Kham (dân tộc Thái) vẫn gìn giữ khung dệt truyền thống của gia đình.

Giữa vùng biên viễn xứ Thanh, người Thái ở bản Lốc vẫn từng ngày gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc mình, để rồi chính những giá trị tinh thần to lớn ấy trở thành “vốn quý” biến nơi đây trở thành điểm đến tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng trong thời gian tới. Để thực hiện khát vọng đó, song song với việc đẩy mạnh tuyên truyền, phát động phong trào mặc trang phục truyền thống vào dịp lễ, tết; giữ nguyên nếp nhà sàn, mở rộng và phát triển nghề dệt thổ cẩm, bảo đảm cảnh quan môi trường sạch sẽ trong khu dân cư, địa phương nỗ lực duy trì các tổ văn nghệ bằng việc hỗ trợ ngân sách mua thiết bị loa đài, trang phục biểu diễn, nhạc cụ dân tộc phục vụ hoạt động giao lưu, biểu diễn, quảng bá nét đẹp của bản làng...

Bài và ảnh: Viết Trung