Phim ngắn AI: Giải trí hay hệ lụy?

Những bộ phim ngắn được tạo bằng AI đang thu hút người xem nhờ hình ảnh bắt mắt, tình tiết kịch tính và cách kể chuyện nhanh gọn. Tuy nhiên, đằng sau sức hút ấy là những vấn đề đáng lưu tâm về thói quen tiếp nhận nội dung, nguy cơ nhầm lẫn thật - giả và trách nhiệm của người dùng trong môi trường số.

Sức hút xuyên thế hệ

Từ chuyện tình cảm, mâu thuẫn gia đình đến những tình huống bi kịch, kỳ ảo, phim ngắn AI xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng mạng xã hội. Những nhân vật có ngoại hình sinh động, bối cảnh được dàn dựng bắt mắt cùng các tình tiết liên tục tạo bất ngờ khiến loại hình nội dung này dễ dàng thu hút sự chú ý, ngay cả khi người xem chỉ có vài phút nghỉ ngơi.

Khác với phim truyền hình có diễn biến kéo dài, nhiều phim ngắn AI tập trung vào một tình huống, nhanh chóng đẩy mâu thuẫn lên cao trào và kết thúc bằng chi tiết gợi tò mò. Khi một video kết thúc, video tiếp theo lập tức xuất hiện, tạo thành dòng nội dung liên tục. Nếu không chủ động kiểm soát, khoảng thời gian giải trí tưởng chừng chỉ kéo dài vài phút có thể trở thành những giờ lướt xem không định trước.

Phim ngắn AI xuất hiện trên mạng xã hội với nhiều chủ đề khác nhau.

Bạn Trần Khánh Linh (19 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí & Tuyên truyền) chia sẻ: “Em hay xem phim ngắn AI vào lúc rảnh hoặc nghỉ giữa giờ học. Hình ảnh khá bắt mắt, nội dung lại diễn biến nhanh nên dễ xem liên tục. Tuy nhiên, nhiều video xem xong cũng không để lại ấn tượng gì nhiều” .

Sức hút của phim ngắn AI không chỉ giới hạn ở người trẻ. Chị Lê Thị Thu Phương (44 tuổi, nhân viên văn phòng) cho biết: “Tôi hay xem lúc nghỉ trưa hoặc buổi tối. Những câu chuyện gia đình, tình cảm dễ theo dõi, không cần dành nhiều thời gian như xem phim dài” .

Với người cao tuổi, những câu chuyện giàu cảm xúc cũng có sức hấp dẫn riêng. Bà Nguyễn Thị Trọng (65 tuổi, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa) chia sẻ: “Tôi thích xem những chuyện về gia đình, con cháu. Có video kể chuyện cảm động nên tôi muốn xem tiếp, nhưng đôi khi không biết hình ảnh là thật hay do AI tạo ra” .

Phim ngắn AI trên các nền tảng số thu hút người xem ở nhiều độ tuổi.

Thực tế, sự phổ biến của mạng xã hội tạo điều kiện để loại hình nội dung này tiếp cận nhiều nhóm khán giả. Theo báo cáo Digital 2026: Vietnam của DataReportal, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng internet vào tháng 10/2025 và 79 triệu danh tính người dùng mạng xã hội. Những con số này cho thấy quy mô rộng lớn của môi trường phân phối nội dung số, dù không phản ánh riêng lượng người xem phim ngắn AI.

Khi giải trí cuốn theo những hệ lụy

Một trong những vấn đề đáng quan tâm là thói quen xem nội dung ngắn liên tục. Với nhịp kể nhanh, nhiều tình tiết bất ngờ và khả năng chuyển tiếp giữa các video, người xem dễ bị cuốn vào dòng nội dung được đề xuất sẵn. Khi việc xem phim trở thành phản xạ mỗi lúc rảnh rỗi, thời gian dành cho học tập, công việc, nghỉ ngơi và giao tiếp trực tiếp có thể bị thu hẹp.

Hệ lụy không nhất thiết xuất hiện ngay sau một vài video, mà có thể hình thành từ cách sử dụng mạng xã hội kéo dài, thiếu kiểm soát. Việc sử dụng điện thoại vào buổi tối có thể khiến người xem trì hoãn giờ đi ngủ, nhất là khi liên tục muốn biết diễn biến tiếp theo của câu chuyện.

Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy những quan ngại ngày càng lớn về việc sử dụng mạng xã hội thiếu kiểm soát ở thanh thiếu niên. WHO cũng ghi nhận mối liên hệ giữa tình trạng này với việc ngủ ít hơn, đi ngủ muộn hơn và những ảnh hưởng tiềm tàng đến sức khỏe, kết quả học tập.

Hệ lụy từ thói quen xem phim ngắn AI thiếu kiểm soát. (Ảnh minh họa do AI tạo).

Bên cạnh thói quen xem, chất lượng nội dung cũng là vấn đề cần lưu tâm. Một số video được xây dựng theo mô-típ mâu thuẫn gia đình, ngoại tình, tranh chấp tài sản, trả thù hoặc những tình huống gây sốc nhằm tạo cảm xúc mạnh. Khi lặp lại thường xuyên, những câu chuyện này có thể chi phối trải nghiệm giải trí, khiến người xem dành nhiều sự chú ý cho những tình tiết gây kích thích cảm xúc hơn là giá trị nội dung.

Tuy nhiên, không thể đánh đồng toàn bộ phim ngắn AI với nội dung độc hại. Công nghệ này cũng mở ra cơ hội sáng tạo, giúp người làm nội dung thể hiện ý tưởng bằng hình ảnh, âm thanh và những cách kể chuyện mới.

Ranh giới thật - giả khó phân định

Nếu thói quen xem liên tục là vấn đề liên quan đến cách sử dụng nền tảng, thì nguy cơ nhầm lẫn giữa nội dung hư cấu và sự việc có thật lại xuất phát trực tiếp từ đặc điểm của công nghệ tạo sinh.

AI có thể tạo ra khuôn mặt, giọng nói, bối cảnh và những tình huống có vẻ chân thực. Một câu chuyện hoàn toàn hư cấu vì thế vẫn có thể mang dáng dấp của một sự việc ngoài đời. Khi video bị cắt bỏ ngữ cảnh, đăng lại trên tài khoản khác hoặc đi kèm chú thích gây hiểu lầm, người xem càng khó xác định bản chất nội dung.

Chị Thu Phương chia sẻ: “Có những clip nhìn rất thật, tôi phải xem kỹ tài khoản đăng tải rồi tìm thêm thông tin mới biết câu chuyện có xảy ra hay không. Nếu chỉ lướt qua, đôi khi mình dễ tin ngay” .

Hình ảnh do AI tạo ra ngày càng chân thực, đặt ra thách thức trong việc phân biệt nội dung hư cấu với sự việc có thật.

Nguy cơ này không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi. Người trẻ cũng có thể bị cuốn theo những câu chuyện hấp dẫn, trong khi người trưởng thành đôi khi chia sẻ thông tin khi chưa kiểm chứng. Do vậy, người xem cần quan tâm đến nguồn đăng tải, bối cảnh xuất hiện, thông tin đi kèm và những bằng chứng độc lập có thể kiểm chứng.

Làm chủ thói quen xem, nâng cao trách nhiệm số

Để phim ngắn AI giữ đúng vai trò giải trí, mỗi người cần chủ động quản lý thời gian xem, tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ, học tập, công việc và các mối quan hệ. Với những video liên quan đến sự kiện thời sự, nhân vật có thật hoặc tình huống bất thường, cần kiểm chứng nguồn tin trước khi tin tưởng và chia sẻ.

Gia đình cần đồng hành, hướng dẫn các thành viên, nhất là người cao tuổi, cách nhận diện nội dung đáng ngờ, kiểm tra nguồn tin và sử dụng mạng xã hội lành mạnh. Thay vì cấm đoán, việc cùng trao đổi, nâng cao tư duy phản biện và duy trì kết nối trực tiếp sẽ giúp hình thành thói quen sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Về phía các nền tảng và nhà sáng tạo nội dung, cần minh bạch nguồn gốc sản phẩm AI, tăng cường nhận diện, xử lý video giả mạo, tránh gây hiểu lầm hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Đồng thời, cần chú trọng trang bị kỹ năng số trong gia đình, nhà trường và cộng đồng, giúp người dùng biết kiểm chứng thông tin, nhận diện nội dung tổng hợp và làm chủ hành vi trên môi trường mạng.

AI mở ra những cách thức giải trí mới, nhưng giá trị của nội dung còn phụ thuộc vào mục đích sáng tạo và trách nhiệm của những người tham gia. Giải trí không phải là vấn đề; điều quan trọng là biết lựa chọn nội dung, tỉnh táo trước những gì chưa được kiểm chứng và làm chủ thời gian, để không bị cuốn theo mặt trái của dòng chảy số.

CTV Phương Trang - CTV Vân Anh