Múa đội đèn ở làng Đồng Lạc

Đồng Lạc là ngôi làng cổ (giờ là thôn Đồng Lạc, xã Hoằng Lộc), nằm ven bờ sông Mã, từ lâu đã nổi tiếng với những điệu múa đội đèn độc đáo. Tương truyền, vào thời hậu Lê, làng có bà Chúa Trắng, một phi tần, đồng thời là ca công trong triều đã về truyền dạy cho dân làng, trở thành nét văn hóa đặc sắc, lưu giữ dấu ấn âm nhạc cung đình giữa không gian làng Việt.

Múa đèn thường được biểu diễn trong lễ hội kỳ phúc của làng.

Hàng năm, xuân thu nhị kỳ, vào Lễ hội cầu phúc (rằm tháng giêng) và Lễ tế Thành Hoàng làng (rằm tháng tám), Đồng Lạc sẽ tổ chức múa hát đội đèn.

Xưa kia, tham gia đội múa phải là những cô gái thanh tân, khéo léo, được lựa chọn kỹ càng. Người biểu diễn được gọi là con trò, luyện tập dưới sự điều khiển của một mẹ trò và một người đánh trống gọi là thủ lệnh. Con trò ngoài ngoại hình đẹp đẽ còn phải có giọng hát hay. Trang phục là áo mớ ba mớ bảy, vòng cổ, vòng tay, hoa tai, xà tích, quần lĩnh, một khăn lụa trắng thắt ngang lưng và đặc biệt phải có đĩa đèn dầu lạc 5 ngọn được đội khéo léo trên đầu sao cho khi múa phải vận động đứng lên ngồi xuống, quay phải quay trái mà vẫn giữ được thăng bằng để ngọn đèn luôn sáng trong suốt quá trình biểu diễn.

Múa hát đội đèn có nhiều nội dung nhưng chủ yếu là báo cáo công lao học hành đỗ đạt, phản ánh những nét sinh hoạt của cư dân nông nghiệp, ca ngợi công đức thành hoàng làng, diễn ca lịch sử quê hương đất nước, cầu mong cho mùa màng bội thu, trăm họ được an cư lạc nghiệp, hưởng nhiều phúc lành. Trong không gian linh thiêng, khi tiếng trống phách vang lên, những lời ca điệu hát “sở cầu như ý” lại ngân nga, gửi gắm ước vọng của người Đồng Lạc: “Con ra đây hát hầu Đức Thánh/Lễ Đế Vương tôn kính thảo hiền/Văn làng ta nhang cống bước lên/Sắc tiến sỹ đôi huê lục bộ...”

Xưa kia, mỗi khi Đồng Lạc mở hội, thường thu hút rất đông mọi người đến xem, nhất là các thanh niên trẻ trong vùng. Họ đi để xin thánh ban lộc, nhưng quan trọng nữa là được ngắm những cô gái Đồng Lạc xinh xắn, hát hay, khéo léo, múa dẻo. Bởi riêng được vào đội múa đã là sự bảo chứng cho sự hiền thục, nết na, ngoan ngoãn, dung hạnh. Để rồi sau lễ hội sẽ nhờ người mối mai, đánh tiếng, xí phần. Do đó, những cô gái có chân trong đội múa thường rất danh giá.

Trải qua bao thăng trầm, những điệu múa đội đèn vẫn được người Đồng Lạc gìn giữ, thành tài sản tinh thần vô giá cho các thế hệ hôm nay và mãi mãi về sau.

Trần Đức Tuấn (CTV)