“Ngọn lửa” tri ân

Chiến tranh đã lùi xa hơn 5 thập kỷ, nhưng ký ức những tháng ngày đạn bom vẫn còn hằn in trong tâm khảm những người từng đi qua các cuộc chiến. Nhiều người, nhiều gia đình đang phải hứng chịu nỗi đau cả tinh thần và thể chất dày vò. Hồi tưởng về một thời đạn bom khốc liệt với những mất mát, đau thương mà toàn dân tộc phải hứng chịu, mỗi người dân Việt Nam luôn cuộn trào cảm xúc trong tim.

Chủ tịch UBND xã Quảng Ninh Nguyễn Bá Tài thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, người có công với cách mạng nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Ảnh: Minh Thu

Thanh Hóa hiện có 350.377 người có công, trong đó có 4.634 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng (hiện có 35 mẹ còn sống), 55.977 liệt sĩ, 43.610 thương binh, 15.977 bệnh binh, cùng hàng chục nghìn người tham gia kháng chiến, hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học và nhiều đối tượng chính sách khác. Hiện có 66.823 người có công và thân nhân đang hưởng trợ cấp ưu đãi hằng tháng.

Những năm qua, việc thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công trên địa bàn tỉnh luôn được triển khai đầy đủ, kịp thời. Cùng với nguồn lực của Nhà nước, các cấp, các ngành còn tích cực vận động sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và người hảo tâm để chăm lo tốt hơn đời sống cho gia đình chính sách, phấn đấu các hộ gia đình này đạt mức sống bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình của người dân nơi cư trú. Việc chăm sóc người có công không chỉ là bổn phận, trách nhiệm mà còn là niềm vinh dự của các cấp, ngành, các tổ chức xã hội và của mọi người dân.

Hàng chục năm qua, rất nhiều công trình tâm linh, tưởng niệm được dựng lên nhằm khắc ghi quá khứ hào hùng của đất nước, góp phần thắp sáng ngọn lửa tri ân đối với những người con anh dũng của quê hương đã mãi mãi nằm lại chiến trường. Cùng với đó, việc tìm kiếm phần mộ, xác định danh tính và quy tập hài cốt liệt sĩ ở các chiến trường về quê hương là một nhiệm vụ được liên tục thực hiện từ sau chiến tranh đến nay. Vẫn còn đó hàng trăm ngàn mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính, hàng ngàn hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Đây chính là nỗi đau xót khôn nguôi của các gia đình, của quê hương, và là nỗi trăn trở, day dứt của những người đang sống hôm nay.

Chúng tôi đã từng theo chân các cán bộ, chiến sĩ đội quy tập hài cốt liệt sĩ của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa vào những khu vực rừng sâu núi thẳm của tỉnh Hủa Phăn, nước bạn Lào. Việc tìm hài cốt của các liệt sĩ để đưa về đất mẹ là nghĩa vụ thiêng liêng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh. Chính vì vậy những năm qua, các cán bộ, chiến sĩ, cựu chiến binh tình nguyện thuộc đội quy tập hài cốt liệt sĩ của Thanh Hóa đã vượt qua bao khó khăn, vất vả để tìm kiếm và đưa các anh, các chị về quê hương an nghỉ. Đã có hàng trăm hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam tại Lào được đưa về an táng tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh. Các anh trở về Tổ quốc, trong tình thương bao la của đất mẹ và lòng biết ơn vô hạn của Nhân dân hai nước Việt - Lào.

Chúng tôi cũng đã có mặt trong đoàn cựu chiến binh đi Phú Quốc để cất bốc hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện chiến đấu ở chiến trường Campuchia và miền Tây Nam bộ về quê hương Thanh Hóa. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Dương Đông, Phú Quốc hiện có 3.309 ngôi mộ cá nhân và 3 mộ tập thể. Trong đó riêng tỉnh Thanh Hóa có 131 mộ. Trong dịp chúng tôi đến, có 17 ngôi mộ được đưa di cốt về quê hương. Các bác, các anh đã được cán bộ, quân dân Phú Quốc chăm nom hương khói suốt nhiều năm, khi di cốt được di dời thì phần mộ vẫn được giữ nguyên tại Nghĩa trang liệt sĩ Dương Đông bởi một lý do, như người quản trang nơi đây giải thích: để khi nào linh hồn các liệt sĩ muốn vào thăm đồng đội, thì vẫn có “nhà” để ở. Lý do ấy đã khiến chúng tôi rơi nước mắt!

Sau chiến tranh khốc liệt, người trở về trong niềm vui chiến thắng, người lặng lẽ nằm lại nơi sa trường. Con người dẫu hóa thành cát bụi, vẫn mong một ngày được trở về nơi mình đã sinh ra... “Chim có tổ, người có tông”, tham gia những chuyến đi tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chúng tôi càng thấm thía hơn câu nói ấy. Di cốt của các bác, các anh được đưa về quê hương, sẽ làm vơi bớt nỗi đau âm dương cách biệt, giúp những thân nhân cảm thấy ấm lòng hơn. Tuổi mười tám đôi mươi, tạm biệt quê hương, gia đình đi làm nhiệm vụ thiêng liêng mà Tổ quốc giao phó, ngày trở về, những chàng trai sức vóc “bẻ gãy sừng trâu” năm xưa chỉ còn là những phần di cốt nhẹ bẫng. Lúc ra đi, họ coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, khi trở về, hương hồn cũng nhẹ nhàng, thanh thản vì từ nay sẽ được an yên trong lòng đất mẹ.

Với các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thân nhân liệt sĩ, thương bệnh binh, người có công với cách mạng, trong những năm qua, các cấp chính quyền và Nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện tốt chính sách chăm sóc, phụng dưỡng, giúp họ vơi bớt nỗi đau chiến tranh, lạc quan, tin tưởng để tiếp tục phấn đấu xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Trung tâm Nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công Thanh Hóa, là đơn vị tiếp nhận, quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng cho thương binh nặng, nạn nhân chất độc da cam, thân nhân người có công với cách mạng của tỉnh. Hiện, trung tâm đang trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng 218 đối tượng người có công, trong đó, có 90 thương binh, bệnh binh tâm thần và có vết thương tổng hợp, 20 thân nhân liệt sĩ, 106 người là con đẻ của người trực tiếp tham gia kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học...

Có hơn 40 năm gắn bó với trung tâm, bà Trần Thị Xúy (xã Ba Đình) là bệnh binh mất sức 81%. Tháng 7/1968, bà lên đường nhập ngũ và được phân công về Đoàn 296, Tổng cục Hậu cần, chịu trách nhiệm về nhiên liệu cho máy bay... Công việc thường xuyên phải tiếp xúc với hóa chất nên bà Xúy bị nhiễm độc chì nặng. Do di chứng của chiến tranh, bà Xúy nhiều lần phải thải độc máu và mất hoàn toàn khả năng làm mẹ.

Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, bố mẹ mất sớm, các anh chị, em lập gia đình ở riêng, bản thân không có chồng con, sức khỏe yếu nên tháng 12/1984, bà Xúy chuyển vào sống tại trung tâm và ở từ đó đến bây giờ. Nhờ sự chăm sóc, nuôi dưỡng của các y bác sĩ, sức khỏe của bà cải thiện đáng kể.

Ngọn lửa tri ân được gìn giữ và thắp sáng qua các phong trào, hoạt động đền ơn đáp nghĩa dưới nhiều hình thức khác nhau, trở thành nét đẹp văn hóa tinh thần trong đời sống cộng đồng. Nhiều đơn vị, doanh nghiệp đã nhận phụng dưỡng, chăm sóc các thương bệnh binh, Mẹ Việt Nam Anh hùng, gia đình có công với cách mạng, như một cách thay mặt Nhân dân làm tròn đạo hiếu với những người có công với nước. Với sự quan tâm thiết thực, nhiều thương bệnh binh, người có công đã vượt qua nỗi đau chiến tranh, trở thành tấm gương trong phát triển kinh tế, xây dựng gia đình văn hóa và nuôi dạy con cháu thành đạt.

Để ngọn lửa tri ân không bao giờ tắt, ngày hôm nay, trong các nhà trường của tỉnh Thanh, công tác giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ trẻ luôn được quan tâm đặc biệt. Không chỉ là những bài giảng về lịch sử hào hùng của dân tộc, các thầy cô còn trao truyền cho học sinh lòng trân trọng, biết ơn những con người đã cống hiến, hy sinh cho quê hương, đất nước thông qua những việc làm thiết thực như thăm viếng các đối tượng chính sách, tu bổ các nghĩa trang và tượng đài liệt sĩ...

Chiến tranh đã qua đi, nhưng nỗi đau chiến tranh thì vẫn còn đó. Nỗi đau ấy hằn in trong đôi mắt của những bà mẹ Việt Nam Anh hùng, trong cơ thể nhức nhối của các thương bệnh binh lúc trái gió trở trời; trong nỗi đau dai dẳng của những gia đình có nạn nhân bị di chứng chất độc da cam... Đó là những vết thương chưa biết khi nào liền sẹo! Bởi vậy, ngọn lửa tri ân mà Tổ quốc, Nhân dân ta đã thắp lên cần tiếp tục được gìn giữ, để sưởi ấm nỗi cô đơn của Mẹ, của Chị, xoa dịu nỗi đau của Cha, của Anh, tỏa sáng niềm lạc quan cho những gia đình còn chịu nhiều đau khổ do chiến tranh gây ra... Và cũng là để tiếp thêm sức mạnh tâm linh kỳ diệu cho hồn thiêng sông núi, tạo nguồn lực tinh thần vĩ đại để quê hương, đất nước kiêu hãnh vươn mình trong trong thời đại mới hôm nay.

Mai Hương