Người trở về từ những chuyến xe Trường Sơn

Không còn nhớ hết những chuyến xe đã đi qua, cựu chiến binh Lê Thế Từ vẫn nhớ lần được đồng đội cứu ở phà Long Đại và người lính đã không trở về. Hơn nửa thế kỷ sau, câu chuyện ấy được kể lại bên những kỷ vật gia đình ông còn gìn giữ.

Vợ cựu chiến binh Lê Thế Từ chỉnh lại cổ áo bộ đội cho chồng tại nhà ở xã Vạn Lộc.

Qua những cung đường lửa

Trong căn nhà ở thôn Phú Nhi, xã Vạn Lộc, thời gian dường như trôi chậm lại bên mâm cơm tối quây quần. Giữa đời sống thường nhật, cựu chiến binh Lê Thế Từ vẫn giữ một góc riêng cho những kỷ vật năm tháng quân ngũ. Trong số đó có chiếc áo bộ đội màu xanh ông mặc ngày trở về, được vợ chồng ông cất giữ như một báu vật gia đình.

Sinh năm 1952, chàng thanh niên Lê Thế Từ gác lại những tháng ngày lao động ở quê nhà, khoác áo lính lên đường nhập ngũ vào tháng 5/1971. Trải qua khóa huấn luyện bộ binh, ông được điều đi học lái xe tại Ninh Bình, rồi cùng đồng đội nhận những chiếc xe vận tải để đưa vào phục vụ chiến trường.

Video: Ông Lê Thế Từ kể lại những năm tháng lái xe vận tải trên đường Trường Sơn và lần được đồng đội cứu khi gặp nạn ở phà Long Đại.

Những chuyến xe không tên, không số cứ thế nối đuôi nhau. Hàng hóa trên xe là súng đạn, lương thực, thuốc men chi viện cho chiến trường miền Nam, vượt qua Quảng Bình, Quảng Trị cũ, tiến sâu vào phía tây Quảng Nam, Đà Nẵng cũ, có những chuyến ngược xuôi cả đất Lào. Khi được hỏi về số chuyến hay số cây số từng đi qua, người cựu chiến binh già chỉ cười hiền, lắc đầu không nhớ hết. Chiến tranh không có chỗ cho những con số tĩnh; ở đó chỉ có mệnh lệnh lên đường, có những lúc dồn dập vượt tuyến, có những khoảng lặng chờ thông đường.

Nhưng cách lái xe trong đêm tối thì ông nhớ như in, bởi đó là kỹ năng sinh tử. “Xe chỉ dùng đèn rùa để hạn chế ánh sáng tối đa, thậm chí kính xe phải tháo ra để mắt người lái có thể bám sát mặt đường,” ông kể. Giữa muôn vàn hiểm nguy ấy, người lính lái xe không chỉ đối mặt với bom đạn kẻ thù mà còn phải tự tay khắc phục mọi hỏng hóc dọc đường để giữ cho mạch máu giao thông không bị tắc nghẽn.

Theo lời ông, năm 1972, đơn vị có thời gian tập kết trong những cánh rừng Quảng Bình cũ, chờ vượt phà Long Đại. Bến phà khi ấy là trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay địch. Đoàn xe ra bến lại phải quay về vị trí tập kết, chờ cơ hội đi tiếp. Ông nhớ việc ra bến rồi quay lại diễn ra khoảng chín, mười lần. Đến một lần vượt sông, phà gặp nạn. Chiếc xe do ông điều khiển mắc lại ở bến vượt, trong khi một chiếc xe khác chìm xuống nước, người lái hy sinh.

Ông Lê Thế Từ bên bằng ghi nhận Huy chương Kháng chiến hạng Nhì được trao tặng vì thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, những chi tiết dồn dập của phút giây sinh tử ấy có chỗ không còn liền mạch trong lời kể. Nhưng ông vẫn nhớ những sợi cáp được đồng đội dùng để neo giữ, tổ chức cứu chiếc xe của mình. Nhờ sự ứng cứu ấy, ông thoát nạn và tiếp tục cùng đơn vị làm nhiệm vụ.

Sống sót sau lần vượt sông năm ấy, người cựu chiến binh mang theo ơn nghĩa của đồng đội và ký ức về người lính đã không trở về.

Chiếc áo ngày trở về

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục làm nhiệm vụ vận tải. Theo lời kể của ông, năm 1979, ông được điều động ra phía Bắc. Sau khi chuyển ngành, ông làm lái xe tại các cơ quan, đơn vị ở Thanh Hóa cho đến ngày nghỉ chế độ. Cũng từ những năm tháng quân ngũ, nhân duyên đưa ông đến với người em gái của một đồng đội cũ. Ông và người lính ấy từng ở cùng đơn vị tại Quảng Trị, sau này lại cùng ra miền Bắc. Từ tình đồng đội, họ trở thành anh em trong một gia đình.

Vợ ông Lê Thế Từ chăm chút chiếc áo bộ đội chồng mặc ngày trở về, được bà gìn giữ qua nhiều năm.

Bà Nguyễn Thị Cúc, nay cũng đã ở tuổi xế chiều, vẫn là người nâng niu từng món kỷ vật trong nhà. Cùng những tấm bằng, giấy khen đã ngả màu thời gian, chiếc áo bộ đội ngày về được bà giữ sạch sẽ, gấp gọn gàng. Bà bảo, đồ trong nhà bà vẫn giữ, từ tập viết của các con đến cái quần, cái áo, chiếc ba lô. Những đồ vật gắn với từng người, từng quãng đời được bà cất lại. Chiếc áo của ông cũng ở trong nếp gìn giữ ấy.

Buổi tối hôm ấy, dưới ánh đèn vàng ấm áp, bà nhẹ nhàng lấy chiếc áo ra, giúp chồng mặc lại và cẩn thận chỉnh từng nếp cổ áo. Ông ngồi lặng yên để vợ chăm chút, bàn tay bà khẽ lướt qua hàng khuy áo. Cử chỉ ấy chứa đựng cả một đời gắn bó, sự thấu hiểu và trọn vẹn tình nghĩa phu thê qua mấy mươi năm dông bão.

Vợ chồng ông Lê Thế Từ bên hai cháu nội trong bữa cơm gia đình.

Ở tuổi ngoài 70, cựu chiến binh Lê Thế Từ sống những ngày bình dị bên vợ, con cháu. Những chuyến xe Trường Sơn nay chỉ còn trong ký ức, đôi lúc ngập ngừng khi phải gọi tên từng người đồng đội cũ. Nhưng chiếc áo bộ đội vẫn ở đó, nằm trọn trong ngôi nhà tràn ngập tiếng cười con trẻ. Để rồi mỗi khi chiếc áo được mở ra, những câu chuyện về một thời hoa lửa, về tình đồng đội vượt qua lằn ranh sinh tử ở phà Long Đại, lại được nhắc nhớ như một chứng nhân lịch sử sống động giữa đời thường.

Tăng Thúy