Những người quản trang thầm lặng

Giữa nhịp sống bộn bề, có những con người lặng lẽ dành cả ngày để chăm sóc nơi an nghỉ của các anh hùng liệt sĩ và thanh niên xung phong. Họ quét dọn từng lối đi, chăm chút từng phần mộ, thắp những nén hương bằng tất cả lòng thành kính. Công việc ấy không chỉ giữ cho nghĩa trang luôn trang nghiêm, mà còn góp phần gìn giữ ký ức, nối dài sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Một góc Nghĩa trang liệt sĩ Hàm Rồng (phường Hàm Rồng).

Tháng bảy, khi nhiều người tìm về các nghĩa trang liệt sĩ để dâng hương, tri ân, cũng là lúc những người quản trang bước vào những ngày bận rộn nhất trong năm. Dù nắng hay mưa, họ vẫn lặng lẽ chăm chút từng phần mộ, từng lối đi, từng nén hương. Với họ, đó không chỉ là công việc thường ngày mà còn là cách bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Với ông Nguyễn Văn Mạnh (62 tuổi, xã Hậu Lộc), hơn hai mươi năm gắn bó với Nghĩa trang liệt sĩ Hàm Rồng, sự tri ân được thể hiện bằng những công việc bình dị mỗi ngày: chăm chút từng nhành hoa, quét sạch từng lối đi và giữ cho nơi an nghỉ của các anh hùng liệt sĩ luôn trang nghiêm, ấm cúng.

Dẫn chúng tôi đến viếng phần mộ các liệt sĩ trên con đường lát bê tông sạch đẹp, ông Mạnh cho biết: "Nghĩa trang liệt sĩ Hàm Rồng được hình thành năm 1980, đây là nơi yên nghỉ của hơn 2.200 hài cốt liệt sĩ Thanh Hóa trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và liệt sĩ là quân tình nguyện làm nghĩa vụ quốc tế tại nước bạn Lào". Hằng ngày, hai thành viên của ban quản lý nghĩa trang thay phiên nhau chăm sóc, dọn dẹp, giữ cho "ngôi nhà” của các liệt sĩ luôn được sạch sẽ. Tại bàn thờ chính ở khu tưởng niệm, hương, hoa, trái cây luôn được chăm chút, thay mới thường xuyên. Vào dịp lễ, tết, ngày kỷ niệm lớn của đất nước hay ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, nhiều đoàn công tác, đoàn viên thanh niên, học sinh và người dân lại về nghĩa trang dâng hương, nhưng mọi người luôn cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Ông Phạm Văn Nguyễn (bên phải) cùng ông Lê Văn Xế (bên trái) chăm sóc các phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc tế Đồng Tâm (xã Thiết Ống).

Người dân sống cạnh Nghĩa trang liệt sĩ quốc tế Đồng Tâm (xã Thiết Ống) đã quá quen với hình ảnh ông Phạm Văn Nguyễn, người lặng thầm, gắn bó nhiều năm chăm lo cho những phần mộ, canh “giấc ngủ” cho các anh hùng liệt sĩ. Hơn 31 năm qua, gần như ngày nào ông cũng có mặt ở nghĩa trang. Từ việc lau dọn phần mộ, tưới cây, cắt tỉa từng khóm hoa đến thắp hương, đọc tên từng liệt sĩ..., mọi việc đều được ông thực hiện với sự cẩn trọng như đang chăm sóc chính người thân của mình. Nhờ bàn tay cẩn thận, tỉ mỉ của ông, khuôn viên nghĩa trang lúc nào cũng xanh mát, sạch đẹp; từng phần mộ được giữ gìn vẹn nguyên, ấm áp khói hương quanh năm. Với ông Nguyễn, trông coi hơn 2.214 phần mộ liệt sĩ là công việc thầm lặng nhưng rất thiêng liêng. Dù thu nhập chẳng đáng là bao, cuộc sống vẫn còn nhiều khó khăn nhưng ông và đồng nghiệp vẫn giữ tình yêu son sắt, nguyện gắn bó lâu dài với công việc nghĩa tình này.

Chia sẻ về công việc của mình, ông Nguyễn cho biết: "Các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì nền độc lập tự do cho Tổ quốc. Mình chăm sóc phần mộ các anh chu đáo cũng là cách thể hiện lòng tri ân, biết ơn. Trước là trách nhiệm, sau là cái tâm". Không chỉ bảo vệ, chăm sóc các phần mộ và giữ gìn cảnh quan nghĩa trang luôn xanh, sạch, đẹp, ông Nguyễn còn tận tình đón tiếp, hướng dẫn thân nhân liệt sĩ, cựu chiến binh và các đoàn học sinh, đoàn viên thanh niên đến dâng hương, tưởng niệm. Mỗi khi có đoàn đến thăm viếng, ông lại ân cần giới thiệu, kể lại những câu chuyện về sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ. Ông coi đây là cơ hội góp chút sức để giúp các liệt sĩ tìm được người thân, cũng là cách để vơi đi những trăn trở trong lòng.

Chị Hà Thị Thúy (38 tuổi) là người phụ nữ duy nhất nhiều năm qua vẫn tận tụy, cần mẫn với công việc chăm sóc, hương khói cho các phần mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc tế Đồng Tâm. Sau khi bố chồng mất, chị tiếp nối công việc của ông và xem đây là trách nhiệm lớn lao, thể hiện sự tri ân đối với các thế hệ cha anh đã ngã xuống vì nước nhà. Hơn 5 năm gắn bó với nghĩa trang liệt sĩ, đã nhiều lần chị chứng kiến những câu chuyện cảm động khi thân nhân liệt sĩ đến nghĩa trang, nghẹn ngào trước phần mộ của người thân. Những khoảnh khắc ấy giúp chị cảm nhận sâu sắc sự tàn khốc của chiến tranh và sự hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ, điều đó tiếp thêm động lực để chị gắn bó lâu dài với công việc thầm lặng nhưng đầy ý nghĩa này.

Ông Nguyễn Văn Mạnh (62 tuổi, xã Hậu Lộc) chăm sóc phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Hàm Rồng.

“Bố chồng mình cũng có thời gian dài gắn bó với công việc quản trang. Khi ông mất, mình muốn nối nghiệp công việc của ông và may mắn được gia đình ủng hộ. Ban đầu khi nhận công việc này, mình thấy hơi lo lắng và bỡ ngỡ, nhưng khi đã quen với nhịp độ làm việc thì lại tìm thấy sự bình yên và gắn bó sâu sắc. Công việc không nặng nhọc, nhưng phải làm việc bằng cả cái tâm và lòng tôn kính thì việc gì cũng chu toàn, hoàn thiện”, chị Thúy tâm niệm.

Theo ông Bùi Trung Hạnh, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Thiết Ống, những năm qua, Ban Quản lý Nghĩa trang liệt sĩ quốc tế Đồng Tâm thường xuyên quản lý, bảo vệ, chăm sóc phần mộ các liệt sĩ do các đơn vị tìm kiếm, quy tập trong và ngoài nước bàn giao; tiếp nhận, an táng hài cốt liệt sĩ do thân nhân liệt sĩ di chuyển từ các nghĩa trang liệt sĩ khác trong nước về an táng theo nguyện vọng của gia đình. Ban cũng lập danh sách, sơ đồ mộ liệt sĩ và nội dung ghi bia liệt sĩ theo hướng dẫn của cấp trên; tổ chức đón tiếp, hướng dẫn hàng nghìn thân nhân liệt sĩ đến thăm viếng mộ phần theo quy định. Với những người quản trang, công việc tuy không mang lại nhiều thu nhập để cải thiện cuộc sống, nhưng họ làm bằng cái tâm và tinh thần trách nhiệm của chính mình.

Ngày này qua ngày khác, họ vẫn lặng lẽ quét từng lối đi, chăm sóc từng phần mộ, thay những bình hoa, thắp những nén hương và đón những người thân từ khắp mọi miền về viếng liệt sĩ. Công việc bình dị ấy không chỉ giữ cho nghĩa trang luôn sạch đẹp, trang nghiêm mà còn gìn giữ sự tri ân của những người đang sống đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Bài và ảnh: Trung Lê