Nỗ lực “giữ lửa” nghệ thuật truyền thống

Khép lại năm 2025 với nhiều thành tích, nhiều huy chương, các nghệ sĩ của Nhà hát nghệ thuật Lam Sơn (nay là Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn Thanh Hóa) đã tạo được dấu ấn tốt đẹp trong lòng công chúng. Và một mùa xuân mới lại về, các nghệ sĩ, diễn viên Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn tiếp tục nỗ lực phấn đấu, hy vọng một năm 2026 bội thu.

Vở diễn “Người đi mở cõi” đã giành 4 huy chương tại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025.

Năm 2025 - năm “bận rộn” của nghệ thuật truyền thống

Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Hàn Văn Hải, Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn Thanh Hóa khẳng định: Năm 2025 là năm đặc biệt bận rộn và thành công của trung tâm khi cùng lúc đảm bảo tốt các chương trình nghệ thuật phục vụ lễ hội và các hoạt động chính trị quan trọng của tỉnh, của đất nước; đồng thời tham gia tích cực các hội diễn, liên hoan văn hóa lớn.

Trong bối cảnh kiện toàn lại bộ máy nghệ thuật để có bước đi chiến lược, xây dựng hệ thống hoạt động biểu diễn chuyên nghiệp hơn, gọn nhẹ hơn và hiệu quả hơn, Nhà hát Nghệ thuật Lam Sơn đã được thành lập từ việc sáp nhập Nhà hát nghệ thuật truyền thống và Nhà hát ca múa kịch Lam Sơn. Sau sáp nhập, bộ máy nhanh chóng ổn định, vận hành nhịp nhàng và thể hiện rõ lợi thế của một mô hình tổng hợp, nơi hội tụ tuồng, chèo, cải lương, ca, múa, nhạc và kịch nói trong cùng một thiết chế. Và kể từ ngày 10/1/2026, Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn Thanh Hóa được thành lập trên cơ sở tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ về văn hóa, điện ảnh của Trung tâm Xúc tiến Du lịch và Văn hóa, Điện ảnh và tiếp nhận nguyên trạng Nhà hát Nghệ thuật Lam Sơn. Nhìn lại một năm đã qua, với 833 buổi biểu diễn, trong đó có 119 buổi phục vụ nhiệm vụ chính trị trong các ngày lễ, ngày kỷ niệm và sự kiện lớn, 210 buổi biểu diễn phục vụ vùng cao..., ngoài ra trung tâm đã dàn dựng mới 15 chương trình và vở diễn; khôi phục 8 tác phẩm truyền thống, trong đó có nhiều trích đoạn, làn điệu độc đáo của xứ Thanh.

Không chỉ là năm bận rộn, ngành nghệ thuật xứ Thanh còn ghi dấu ấn tại Liên hoan nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc về “Hình tượng người chiến sĩ Công an” với vở cải lương “Sấm dậy cửa Lạch Hới” (tác giả Toàn Thắng, đạo diễn NSND Triệu Trung Kiên) giành HCV vở diễn, 6 huy chương cá nhân; vở Kịch nói “Niềm tin nơi biên cương” (tác giả NSƯT Vương Huỳnh) giành HCĐ vở diễn, 5 huy chương cá nhân.

Ngoài ra, tại Liên hoan Chèo toàn quốc 2025, vở “Hai người mẹ” (tác giả Nguyễn Ngọc Quyền, đạo diễn Trương Hải Thọ) với 2 HCV, 2 HCB cá nhân; Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc vở “Người đi mở cõi” (tác giả Đoàn Thanh Tâm và đạo diễn NSND Hoài Huệ) đạt 1 HCV, 3 HCB cá nhân tiếp tục khẳng định vị thế của nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa trên bản đồ sân khấu Việt Nam.

Tổng kết về quá trình hoạt động cá nhân trong năm 2025, NSƯT Nguyễn Văn Lanh (người hóa thân vào vai chúa Nguyễn Hoàng) cho biết: “Người đi mở cõi” là vở tuồng sử thi tái hiện hình tượng Đoan Quận công Nguyễn Hoàng, người đặt nền móng khai phá phương Nam và xây dựng vương triều Nguyễn bằng tầm nhìn và đức trị. Với cá nhân tôi, dù làm nghề hơn 40 năm, tham gia tới 30 vở diễn nhưng để thể hiện được tính cách, diện mạo chúa Nguyễn Hoàng là không dễ. Chúa Tiên Nguyễn Hoàng vừa là người hiền từ, đạo mạo vừa rất uy phong để những con người tài năng khác sẵn lòng theo ông. Ngoài việc tìm hiểu cuộc đời ông qua chính sử, tôi đã xin ý kiến các bậc thầy của mình để có một vai diễn hoàn chỉnh.

Để có được tấm huy chương cá nhân là vai trò lãnh đạo của ban giám đốc, sự cộng tác của các đồng nghiệp. Theo NSND Hàn Văn Hải: Quá trình sáp nhập chính là điều kiện thuận lợi để trung tâm có đủ nhân lực làm những chương trình hoành tráng, sản xuất những vở diễn lớn.

Những kết quả đạt được tiếp tục khẳng định vai trò của Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn là đơn vị nghệ thuật nòng cốt, giữ vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân tỉnh nhà. Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, đặc biệt là cơ sở vật chất và điều kiện tập luyện còn hạn chế, song tập thể trung tâm luôn phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo, chủ động khắc phục khó khăn để hoàn thành toàn diện, thậm chí vượt mức các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. “Năm 2025, thực hiện tinh gọn bộ máy, sáp nhập 2 đơn vị nghệ thuật đồng thời với sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh, sự chỉ đạo cụ thể của ngành văn hóa, thể thao và du lịch, nhiều chương trình nghệ thuật của trung tâm đã được đánh giá cao, trang thiết bị âm thanh ánh sáng được đầu tư, nhân lực được bổ sung”, NSND Hàn Văn Hải khẳng định.

Và chờ đợi năm 2026 bội thu

Từ những ngày này đầu năm 2026, tập thể nghệ sĩ, diễn viên Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn đã tích cực tập luyện, chuẩn bị các chương trình mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ.

Năm 2026 - năm diễn ra rất nhiều sự kiện lớn của tỉnh, của đất nước, đặc biệt Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tổ chức nhiều Cuộc thi tài năng diễn viên sân khấu trẻ. Theo kế hoạch, Trung tâm Văn hóa – Nghệ thuật Lam Sơn sẽ tìm kiếm kịch bản, tổ chức ekip thực hiện để tham gia các cuộc thi tài năng diễn viên sân khấu trẻ tuồng, chèo, cải lương, ca múa và kịch nói...

“Chúng tôi tiếp tục đổi mới tư duy sáng tạo, nâng cao chất lượng chương trình, chú trọng bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống, hoàn thành tốt các chương trình phục vụ các sự kiện chính trị, văn hóa của tỉnh. Đồng thời, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu hưởng thụ văn hóa của Nhân dân, trong đó viết tiếp hành trình sân khấu thiếu nhi đã được duy trì trong suốt 15 năm qua. Với mong muốn mỗi vở diễn được dàn dựng không chỉ là một chương trình nghệ thuật phục vụ thế hệ mầm non mà còn là món quà tinh thần giàu giá trị nhân văn dành cho tuổi thơ”, NSND Hàn Văn Hải cho biết.

Cụ thể, năm 2026, trung tâm sẽ tiếp tục xây dựng vở diễn “Ngôi trường thân thiện” với đề tài sân khấu học đường để kết nối nghệ thuật truyền thống và nghệ thuật đương đại nhằm giáo dục kỹ năng sống, xây dựng môi trường học đường an toàn, tích cực và nhân văn, dạy các em thiếu nhi biết yêu thương, sẻ chia với những số phận không may mắn, phê phán cái xấu và biết bênh vực lẽ phải, từ đó góp phần bồi đắp nhân cách, thẩm mỹ và nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật trong tâm hồn trẻ thơ.

Đầu tư cho nghệ thuật chính là đầu tư cho chất lượng con người. Phát triển nguồn nhân lực sáng tạo phải được coi là nhiệm vụ then chốt. Vì thế hơn lúc nào hết, đây cũng là chặng đường để phát hiện, bồi dưỡng các tài năng sân khấu nghệ thuật truyền thống.

Luôn trăn trở về khoảng trống thế hệ diễn viên sân khấu tuồng, NSƯT Nguyễn Văn Lanh chia sẻ: Tôi năm nay đã 56 tuổi, và tôi biết tuổi nghề của mình đang ở giai đoạn “xế chiều” trong khi chưa tìm thấy được những gương mặt diễn viên trẻ.

Chính vì những khoảng trống ấy mà dù ở tuổi 56, NSƯT Nguyễn Văn Lanh vẫn phải đảm nhiệm các vai kép chính, đòi hỏi kỹ thuật cao. Hiện nay diễn viên trẻ của Đoàn nghệ thuật Tuồng cũng ngoài 35 tuổi. Việc thanh xuân hóa diễn viên kế cận là điều vô cũng cần thiết để “giữ lửa” nghệ thuật truyền thống.

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển mạnh mẽ của văn hóa đương đại, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trở thành thách thức. Mùa xuân mới đã đến và các nghệ sĩ, diễn viên Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn vẫn đang nỗ lực để chờ đón niềm vui.

Bài và ảnh: Kiều Huyền