Phát huy bản sắc, làm giàu sức sống văn hóa Việt Nam

Từ định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW, nhiều hoạt động văn hóa cụ thể hóa chủ trương bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc, thúc đẩy sáng tạo và mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa của công chúng.

Tiết mục biểu diễn nghệ thuật rối nước Việt Nam.

Sự kết hợp giữa giá trị văn hóa truyền thống và những hình thức biểu đạt hiện đại đang góp phần làm giàu sức sống của văn hóa dân tộc, củng cố tinh thần đại đoàn kết và mở ra cơ hội phát triển cho các ngành công nghiệp văn hóa.

Từ định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, nhiều hoạt động văn hóa trong tuần qua đã cụ thể hóa chủ trương bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc, đồng thời thúc đẩy sáng tạo và mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa của công chúng.

Hướng đến Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, các địa phương trong cả nước dự kiến tổ chức nhiều hoạt động như triển lãm mỹ thuật, nhiếp ảnh, chương trình nghệ thuật tại không gian công cộng, hoạt động điện ảnh, giới thiệu di sản và bảo tàng, phát triển văn hóa đọc cùng các chương trình văn hóa, thể thao, du lịch phục vụ nhân dân.

Để cập nhật tiến độ triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức cuộc họp vào chiều 30/10.

Đến ngày 29/10, cả 34 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch hưởng ứng, tập trung vào công tác tuyên truyền, tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch, bảo tồn di sản, phát triển văn hóa đọc và quảng bá các giá trị truyền thống. Đáng chú ý, nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam đang được xây dựng nhằm tổng hợp, giới thiệu các hoạt động văn hóa trên môi trường số. Tính đến ngày 25/10, 34 tỉnh, thành phố đã cập nhật 467 sự kiện lên nền tảng.

Trước đó, Hà Nội đã tổ chức lễ phát động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam với thông điệp “Thăng Long-Hà Nội, ngàn năm văn hiến-Muôn sắc Việt Nam.”

Chương trình biểu diễn nhạc cụ truyền thống phục vụ cộng đồng tại khu vực Nhà Bát Giác (vườn hoa Lý Thái Tổ). Đây là hoạt động văn hóa thường niên do Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội và trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội tổ chức vào mỗi dịp cuối tuần, tạo không gian sinh hoạt văn hóa lành mạnh, thu hút đông đảo người dân và du khách thưởng thức khi về đêm. (Ảnh: Tiến Long/TTXVN phát)

Theo kế hoạch, các hoạt động trọng tâm diễn ra từ ngày 21 đến 24/11 tại khu vực Vườn hoa Lý Thái Tổ và không gian xung quanh hồ Hoàn Kiếm. Điểm nhấn là chương trình diễu hành di sản kết hợp biểu diễn nghệ thuật và không gian giới thiệu ẩm thực, sản phẩm OCOP, hàng thủ công mỹ nghệ, quà tặng văn hóa. Các xã, phường cũng tổ chức hoạt động văn nghệ, thể thao quần chúng, giao lưu câu lạc bộ, trò chơi dân gian và trải nghiệm văn hóa truyền thống.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, các hoạt động hưởng ứng dự kiến diễn ra tại 168 phường, xã, đặc khu với trọng tâm là Tuần Văn hóa-Đại đoàn kết từ ngày 18 đến 24/11.

Nhiều chương trình đáng chú ý gồm triển lãm tranh cổ động và nghệ thuật, Ngày hội Đại đoàn kết-Sắc màu văn hóa Việt, Hội sách Côn Đảo, không gian công nghiệp văn hóa tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, trình diễn 3D Mapping, Liên hoan Nghệ thuật truyền thống, đêm diễn cải lương tuồng cổ, Lễ hội Nhiếp ảnh quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh và các hoạt động khởi động Liên hoan Âm nhạc Hozo 2026.

Bảo tồn, phát huy tinh hoa văn hóa truyền thống

Tối 30/10, tại tỉnh Lâm Đồng, Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Âm sắc Việt-Hội tụ-Tỏa sáng” khai mạc, quy tụ các nghệ sỹ, nhạc công, nhóm nhạc và dàn nhạc dân tộc chuyên nghiệp. Cuộc thi tạo cơ hội để các nghệ sỹ, nhạc công giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao chuyên môn, đồng thời tôn vinh những giá trị đặc sắc của âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Những tiết mục được dàn dựng công phu, chú trọng kỹ thuật diễn tấu và khả năng biểu đạt nghệ thuật góp phần khẳng định sức hấp dẫn của nhạc cụ dân tộc, đồng thời thể hiện nỗ lực của các nghệ sỹ trong việc gìn giữ, phát huy giá trị âm nhạc truyền thống.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông đề nghị tiếp tục gắn các cuộc thi, liên hoan với công tác phát hiện, bồi dưỡng tài năng, xây dựng lực lượng nghệ sĩ kế cận, bảo đảm sự tiếp nối và phát triển của nghệ thuật truyền thống.

Mùa hoa tam giác mạch trên cao nguyên đá Đồng Văn, Tuyên Quang. (Ảnh: Nguyễn Phương/Vietnam+)

Ở lĩnh vực văn hóa gắn với phát triển du lịch địa phương, Lễ hội Hoa Tam giác mạch lần thứ XII năm 2026, chủ đề “Âm vang miền đá” đã khai mạc tối 25/10 tại xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang. Qua chương trình nghệ thuật kết hợp giữa chất liệu truyền thống và nghệ thuật đương đại, lễ hội khắc họa vẻ đẹp thiên nhiên, con người và bản sắc văn hóa các dân tộc trên vùng cao nguyên đá Đồng Văn.

Nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa cộng đồng đã diễn ra trong khuôn khổ sự kiện như: Ngày hội văn hóa dân tộc Lô Lô, giới thiệu sản phẩm OCOP và nông sản địa phương, trình diễn các nghề truyền thống như dệt lanh, nhuộm chàm, thêu thổ cẩm, rèn, đan lát và khám phá ẩm thực vùng cao. Đặc biệt, Hội thi Ẩm thực xã Đồng Văn với chủ đề “Đồng Văn kể chuyện – Hương vị của Đá” góp phần giới thiệu nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực các dân tộc, những sản vật và nguyên liệu đặc trưng của vùng cao nguyên đá đến du khách trong nước, quốc tế.

Đáng chú ý, chương trình biểu diễn nhạc rock “Tinh thần đá” mang đến màu sắc hiện đại cho lễ hội, tạo thêm sức hút đối với du khách, nhất là giới trẻ. Tôn vinh sức sống bền bỉ và ý chí vươn lên của đồng bào các dân tộc, lễ hội đồng thời hướng đến mục tiêu phát triển du lịch gắn với bảo tồn cảnh quan, gìn giữ bản sắc văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Cùng ngày 25/10, tại thôn Tak Xoai, xã Trà Leng, Bảo tàng Đà Nẵng phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức phục dựng Lễ hội Cúng máng nước của đồng bào M’Nông năm 2026. Nghi lễ được tái hiện trong không gian văn hóa gồm 4 phần: Thượng nguồn; dòng chảy và máng nước; hạ nguồn-nhà làng; nghi thức bàn giao máng nước cho cộng đồng.

Nghi lễ thể hiện sự gắn bó giữa con người với nguồn nước, rừng núi và cộng đồng; đồng thời phản ánh tín ngưỡng tri ân thần linh, tổ tiên, cầu mong nguồn nước dồi dào, mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình an, no đủ. Hoạt động phục dựng còn góp phần trao truyền phong tục, tập quán cho thế hệ trẻ, nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước, rừng đầu nguồn, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng gắn với gìn giữ môi trường sinh thái.

Kết nối di sản với nghệ thuật sáng tạo đương đại

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, đổi mới phương thức truyền thông, mở rộng khả năng tiếp cận di sản có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Khai mạc chiều 26/10 tại Hà Nội, triển lãm ảnh “Các di sản thế giới của Việt Nam” giới thiệu 100 tác phẩm về 30 di sản được UNESCO ghi danh. Qua những hình ảnh về di sản, triển lãm góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ. Hoạt động đồng thời tôn vinh những người tham gia bảo tồn, quảng bá di sản, thúc đẩy kết nối giữa bảo tồn văn hóa với phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.

Chiều 30/10, tại Bảo tàng Đà Nẵng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố khai mạc sự kiện Kết nối nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng 2026 (DACC 2026) với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”. Diễn ra đến ngày 8/11 tại Bảo tàng Đà Nẵng và Bảo tàng Điêu khắc Chăm, sự kiện có sự góp mặt của các nghệ sỹ, nghệ nhân, chuyên gia và cộng đồng sáng tạo trong nước, quốc tế, với hơn 20 hoạt động triển lãm, biểu diễn, múa đương đại, tọa đàm và trải nghiệm nghệ thuật.

Việc đưa nghệ thuật đương đại vào không gian bảo tàng giúp làm mới cách tiếp cận di sản, tạo cơ hội để công chúng, đặc biệt là giới trẻ, khám phá các giá trị văn hóa truyền thống qua những hình thức biểu đạt mới. Thành phố kỳ vọng sự kiện trở thành không gian giao lưu, hợp tác sáng tạo, từng bước phát triển thành hoạt động thường niên, hướng đến mục tiêu xây dựng Đà Nẵng thành điểm đến văn hóa, sáng tạo giàu bản sắc.

Từ bảo tồn các giá trị truyền thống đến những thử nghiệm sáng tạo mới, các hoạt động văn hóa trong tuần qua góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời khẳng định vai trò của văn hóa trong phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế-xã hội.

Nguồn: https://www.vietnamplus.vn/phat-huy-ban-sac-lam-giau-suc-song-van-hoa-viet-nam-post1145465.vnp