Phát huy giá trị di tích trên quê hương Trung Chính

Là địa phương có 10 di tích, trong đó có 2 di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia là đền thờ Lê Hiểm - Lê Hiêu và đền thờ Vũ Uy, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di tích luôn được cấp ủy, chính quyền xã Trung Chính coi trọng.

Chùa Vĩnh Thái tọa lạc trong không gian sơn thủy hữu tình.

Chùa Vĩnh Thái là ngôi chùa cổ linh thiêng, tọa lạc dưới chân núi Hoàng Nghiêu, thôn Yên Thái. Theo sử cũ ghi lại, vào cuối thể kỷ XVI, chùa Vĩnh Thái được xây dựng mang ý nghĩa cầu mong cho dân mãi mãi được an lạc, thái bình. Kiến trúc chùa theo hình chữ công có 9 gian, 3 dãy kế tiếp. Chùa nổi tiếng với phong cảnh sơn thủy hữu tình, cảnh quan hài hòa, rợp bóng cây xanh. Trước chùa có hồ sen, giếng nước, 2 cây đa cổ thụ tỏa bóng mát, từ sân lên chùa có nhiều bậc thềm đá, tạo nên cảnh quan thanh tịnh mà trang nghiêm.

Không chỉ có giá trị về kiến trúc và cảnh quan, chùa còn gắn liền với lịch sử cách mạng. Nơi đây từng che chở, nuôi giấu nhiều chiến sĩ hoạt động cách mạng như đồng chí Đào Duy Kỳ - quyền Xứ ủy Trung kỳ; đặc biệt giai đoạn 1939-1941 đồng chí Nguyễn Văn Linh (Mười Cúc), đồng chí Nguyễn Kim Thành (Tố Hữu) đã từng hoạt động cách mạng dưới mái chùa này. Trong những năm chiến tranh ác liệt, chùa tọa lạc gần cầu Vạy và ga Yên Thái - là những công trình giao thông huyết mạch quan trọng nối liền chiến trường miền Nam, do vậy bị ảnh hưởng bởi bom đạn Mỹ cày xới. Chùa bị hư hỏng nhiều hạng mục, thậm chí có thời gian gần như trở thành phế tích. Từ những năm 1990, được sự quan tâm của chính quyền địa phương, cùng với phát tâm công đức của các phật tự, chùa Vĩnh Thái từng bước được tôn tạo khang trang.

Với những giá trị về lịch sử, văn hóa to lớn, năm 1999 chùa Vĩnh Thái được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa, cách mạng cấp tỉnh. Từ năm 2018 đến tháng 6/2025 chùa Vĩnh Thái tiếp tục được UBND huyện Nông Cống (cũ) đầu tư kinh phí, cho phép mở rộng và trùng tu, tôn tạo một số hạng mục như: Sân thể thao, xây dựng nhà truyền thống, các công trình phụ trợ và một số hạng mục, cảnh quan khác trong chùa với số tiền gần 10 tỷ đồng, tạo thuận lợi cho du khách khi đến vãn cảnh và sinh hoạt văn hóa tâm linh tại chùa.

Xã Trung Chính được hình thành trên cơ sở sắp xếp nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã: Tân Thọ, Tân Phúc, Tân Khang, Hoàng Giang, Hoàng Sơn và Trung Chính của huyện Nông Cống cũ. Sau sáp nhập, không gian văn hóa được mở rộng, toàn xã hiện có 10 di tích lịch sử - văn hóa. Việc kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của các địa phương trước kia đã tạo nên giá trị riêng cho xã Trung Chính mới, mở ra cơ hội để xã phát triển du lịch văn hóa.

Để bảo tồn và phát huy các di tích, cùng với việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh, trang thông tin điện tử của xã, mạng xã hội facebook, zalo, xã Trung Chính còn lồng ghép trong các cuộc họp ở cơ sở. Qua đó, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò, trách nhiệm trong việc chung tay gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

Xã đã tiến hành rà soát, kiểm kê toàn bộ các di tích, đánh giá hiện trạng, lập hồ sơ đề nghị hỗ trợ kinh phí trùng tu, xây dựng đối với các di tích đã xuống cấp. Cụ thể, trước sự xuống cấp nghiêm trọng của đền thờ Lê Hiểm - Lê Hiêu, xã đã hoàn thiện hồ sơ và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chấp thuận hỗ trợ gần 3 tỷ đồng để trùng tu, tôn tạo. Hiện xã đang hoàn thiện hồ sơ thiết kế và triển khai thi công. Ngoài ra, xã cũng kiện toàn ban quản lý các di tích; duy trì việc tổ chức các lễ hội truyền thống gắn với các di tích như lễ hội đền thờ Vũ Uy (16/2 âm lịch); lễ hội chùa Vĩnh Thái (18/2 âm lịch), lễ hội đền thờ Lê Hiểm - Lê Hiêu (16/3 âm lịch)... Qua đó, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa phi vật thể, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân cũng như du khách.

Ông Nguyễn Huy Minh, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Trung Chính, cho biết: “Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao ý thức bảo vệ di sản trong các tầng lớp Nhân dân. Đồng thời, triển khai số hóa để phục vụ hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch. Bên cạnh đó, đưa nội dung bảo vệ di sản văn hóa vào các trường học, để các di tích trở thành “địa chỉ đỏ”, qua đó nâng cao ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ và phát huy giá trị di tích trên địa bàn”.

Bài và ảnh: Trung Hiếu