Tết không dùng tiền mặt - khi phong bao lì xì bước vào kỷ nguyên số

Tết Bính Ngọ 2026 vừa khép lại, mang theo dư âm của những cuộc sum vầy, những chuyến trở về và cả những thay đổi âm thầm trong nếp sống truyền thống. Trong dòng chảy của chuyển đổi số mạnh mẽ, phong bao lì xì - biểu tượng của may mắn và khởi đầu mới đang dần bước vào một “hình hài” khác: không còn là những phong bao giấy đỏ trao tay, mà là những con số chuyển khoản, mã QR và lời chúc gửi qua màn hình điện thoại. Tết không dùng tiền mặt đã không còn là điều xa lạ mà trở thành một lát cắt sinh động trong đời sống hiện đại.

Lì xì online trên ứng dụng VNPT Money.

Giữ hồn tết trong không gian số

Trong quan niệm dân gian, mừng tuổi đầu năm là nghi thức mang ý nghĩa cầu chúc. Người lớn lì xì trẻ nhỏ để mong con cháu hay ăn chóng lớn, chăm ngoan, học giỏi; con cháu mừng tuổi ông bà, cha mẹ để chúc sức khỏe, bình an. Phong bao đỏ - màu của cát tường, chính là biểu tượng cho điều tốt lành, cho sự khởi đầu suôn sẻ, hanh thông của một năm mới. Giá trị tinh thần ấy đã giúp phong tục lì xì trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa truyền thống của người Việt mỗi dịp tết đến, xuân về.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến. Ví điện tử, ngân hàng số dần trở thành thói quen tài chính thường nhật, làm thay đổi hành vi chi tiêu của người dân. Trong bối cảnh đó, lì xì online xuất hiện như một lựa chọn tiện lợi, nhanh gọn và minh bạch, đặc biệt với những gia đình có người thân ở xa.

Nắm bắt nhu cầu và thị hiếu của người dùng, hàng loạt nền tảng công nghệ như MoMo, ZaloPay, Viettel Money, ShopeePay, VNPT Money hay các ngân hàng số đều tích hợp tính năng lì xì điện tử. Không chỉ tiện lợi, lì xì số còn mang đến trải nghiệm mới. Những “bao lì xì số” được thiết kế với giao diện mô phỏng phong bao đỏ truyền thống, họa tiết hoa mai, đào, câu đối, hiệu ứng mở bao và lời chúc theo chủ đề năm mới. Công nghệ theo cách đó, không chỉ thay đổi hình thức mà còn nỗ lực gìn giữ tinh thần tết trong không gian mới.

Khi khoảng cách được thu hẹp bằng 1 cái chạm

Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, một mã QR được quét, một con số được chuyển khoản, lời chúc được gửi kèm qua tin nhắn hay sticker rực rỡ. Sự tiện lợi, nhanh chóng khiến lì xì online trở thành lựa chọn quen thuộc, đặc biệt trong giới trẻ và các gia đình sống xa nhau. Những người con làm việc ở thành phố, thậm chí ở nước ngoài, vẫn có thể “mừng tuổi” ông bà, cha mẹ, con cháu, đúng thời khắc giao thừa – điều mà trước đây không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Năm nay, chị Hoàng Thị Thúy Hương hiện đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh không thể về Thanh Hóa sum họp cùng gia đình. Sáng mùng Một, chị mở ứng dụng ngân hàng để gửi lì xì online cho bố mẹ và các cháu. Vài thao tác giản đơn, vài dòng chúc tết chân thành và khoảng cách địa lý dường như được rút ngắn lại. “Không gặp trực tiếp, nhưng vẫn có cảm giác mình đang ở nhà. Công nghệ, trong khoảnh khắc ấy, trở thành chiếc cầu nối dịu dàng giữa những miền thương nhớ”, chị Hương chia sẻ.

Câu chuyện của chị Hoàng Thị Thu Hoa, phường Đông Tiến cũng mang chung một nỗi niềm. Vì phải trực tết, vợ chồng anh trai cả không thể về quê đoàn tụ. Sau giao thừa, vợ chồng chị vừa gọi video chúc tết, vừa trò chuyện rôm rả với gia đình anh chị và các cháu, vừa chuyển khoản tiền mừng tuổi thay cho phong bao lì xì trực tiếp. Tiếng cười vang lên qua màn hình nhỏ, xua đi phần nào sự cách trở. “Dù không ở bên cạnh, tôi vẫn muốn giữ phong tục mừng tuổi. Khoảng cách hàng trăm cây số được thu hẹp bằng công nghệ”, chị Hoa tâm sự.

Với nhiều bạn trẻ, lì xì online không chỉ là một lựa chọn tiện lợi, mà còn là cách gửi gắm tình cảm theo một cách rất riêng. Mỗi phong bao điện tử có thể đính kèm lời chúc được chăm chút, những biểu tượng dễ thương, hiệu ứng sinh động như pháo hoa nở rộ trên màn hình điện thoại. Chỉ với một thao tác chạm trên màn hình, tiền mừng tuổi được gửi đi tức thì, vài giây sau đã nhận lại lời cảm ơn - nhịp kết nối ấy tuy diễn ra trong không gian ảo nhưng lại mang hơi ấm rất thật của những ngày đầu xuân.

Mai Phương Anh, sinh viên năm thứ hai Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), kể rằng nhóm bạn thân của em mỗi người một quê, tết đến khó có dịp gặp mặt đông đủ. Thay vì trao tay những phong bao đỏ thắm, các bạn chọn cách gửi lì xì online kèm lời chúc sức khỏe, chúc nhau học tập tốt và một năm mới hanh thông. “Em và các bạn nhận được lì xì online đều cảm thấy bất ngờ, nghe tiếng “ting, ting” cũng thấy thích. Mọi người khi nhận được lì xì đều nhắn tin lại ngay, thấy cũng ấm áp”, Phương Anh chia sẻ.

Trong nhịp chuyển mình của nền kinh tế số, lì xì online đang trở thành một lát cắt sinh động trong bức tranh thanh toán không tiền mặt, đặc biệt mỗi độ tết đến, xuân về. Hàng triệu “phong bao” được trao đi qua ví điện tử, ngân hàng số, không chỉ mang theo lời chúc may mắn mà còn góp phần giảm áp lực cung ứng tiền mặt, hạn chế cảnh xếp hàng chờ rút tiền hay những cây ATM quá tải trong những ngày cao điểm.

Tuy vậy, bên cạnh sự tiện lợi, lì xì online cũng gợi nên không ít băn khoăn. Khi phong bao giấy không còn được trao tận tay, liệu cảm giác hồi hộp của trẻ nhỏ có vơi đi? Khi lời chúc nằm trên màn hình, liệu khoảnh khắc sum vầy có bớt phần ấm áp? Với nhiều người lớn tuổi, tết không chỉ nằm ở giá trị tiền mừng, mà ở khoảnh khắc đoàn viên, nụ cười rạng rỡ, lời chúc được trao tận tay cùng phong bao đỏ thắm. Khi một phong tục được số hóa, điều khiến người ta lo lắng không hẳn là sự thay đổi hình thức, mà là nguy cơ phai nhạt ý nghĩa ban đầu.

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, người Việt đã quen dần với tin nhắn thay cho thư tay, với những phiên chợ online thay cho buổi chợ tết đông vui. Lì xì online vì thế cũng có thể xem là một biểu hiện của khả năng thích ứng trong bối cảnh mới. Với ông bà, cha mẹ, phong bao trao tay vẫn là cách thể hiện sự kính trọng và gắn kết. Với bạn bè, người thân ở xa, một khoản lì xì online kèm lời chúc đầu năm lại là lựa chọn phù hợp để sẻ chia may mắn. Có lẽ, điều quan trọng không nằm ở hình thức tiền mặt hay không tiền mặt, mà ở cách mỗi gia đình gìn giữ tinh thần của tết – tinh thần đoàn viên, sẻ chia và hướng về cội nguồn.

Tết Bính Ngọ 2026 đã qua, nhưng dấu ấn của một mùa xuân “không tiền mặt” vẫn còn đọng lại. Công nghệ không làm mất đi tết, ngược lại, nó đang giúp những lời chúc đi xa hơn, nhanh hơn và kết nối nhiều người hơn. Ở đâu đó, trong khoảnh khắc chuyển khoản kèm dòng chữ “Chúc mừng năm mới”, mỗi người vẫn cảm nhận được điều quen thuộc, đó là sự quan tâm, là tình thân, là hơi thở của mùa xuân. Và có lẽ, trong kỷ nguyên số, phong bao lì xì vẫn sẽ tồn tại – chỉ là trong một hình thức mới, nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành để giữ trọn hồn xuân.

Bài và ảnh: Hoàng Mai