[Thanh Hóa xưa và nay] - “Kinh đô tưởng niệm” trên mảnh đất sinh vương

Nằm ở phía Tây tỉnh Thanh Hóa, vùng đất Lam Kinh (xã Lam Sơn) đã trải qua hàng nghìn năm lịch sử. Nơi đây, hơn 600 năm về trước, dưới ngọn cờ của Bình Định Vương Lê Lợi, các anh hùng hào kiệt, quân sĩ bốn phương đã tìm về tụ nghĩa. Trải qua bao biến cố thăng trầm, ngày nay Lam Kinh không chỉ là pho sử sống động góp phần giáo dục truyền thống cho các thế hệ người Việt; mà còn là điểm đến hấp dẫn du khách thập phương khi về với xứ Thanh.

Ảnh tư liệu.

Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Lam Kinh được phục dựng trên nền móng công trình cổ có từ hơn 600 năm trước. Với vị trí địa lý thuận lợi, Lam Kinh được xây dựng theo địa thế “tọa sơn hướng thủy”: phía Bắc của kinh thành dựa vào núi Dầu, phía Nam nhìn ra sông Chu, có núi Chúa làm bình phong, phía Đông là rừng Phú Lâm, còn phía Tây được bảo vệ bởi núi Hương và núi Hàm Rồng. Cùng với những ngọn đồi lượn sóng phủ màu xanh của rừng Lam Kinh, đã tạo nên một cảnh quan sơn thủy hữu tình.

Ngược dòng lịch sử, sống trong cảnh đất nước bị kẻ thù giày xéo, năm 1416, tại núi rừng Lam Sơn, Lê Lợi cùng 18 thân hào, nhân sĩ tế cáo trời đất, kết nghĩa làm anh em đồng tâm cứu nước.

Năm 1427, cuộc khởi nghĩa bắt đầu từ “cái nôi” Lam Sơn đã kết thúc thắng lợi. Sau khi đuổi hết giặc Minh, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế năm 1428, sáng lập ra vương triều Lê.

Lam Sơn, vùng đất có vị thế và vai trò đặc biệt quan trọng đối với cơ đồ nhà Lê, cả trong giai đoạn khởi nghĩa đến khi xây dựng đất nước. Năm 1433, vua Lê Thái Tổ qua đời được đưa về Lam Sơn an táng lại Vĩnh Lăng. Từ đây, Lam Kinh bắt đầu trở thành sơn lăng của triều Hậu Lê. Sau này, để phục vụ cho hoàng tộc mỗi khi về thăm quê, bái yết sơn lăng, điện Lam Kinh dần được mở rộng, với quy mô to lớn và bề thế.

Sân rồng trải rộng khắp bề ngang Chính điện Lam Kinh.

Trải qua những biến thiên của thời gian, Lam Kinh từng chìm trong hoang phế, điêu tàn suốt mấy trăm năm. Đến năm 1962 với việc Lam Kinh được công nhận là di tích lịch sử quốc gia và năm 1994, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Dự án phục hồi, tôn tạo, bảo tồn và phát huy giá trị Khu Di tích lịch sử Lam Kinh, đây là cơ sở cho việc bảo tồn và khôi phục lại diện mạo Lam Kinh. Từ đó, những Chính điện, Thái Miếu, Nghinh Môn, sân Rồng, Bạch Kiều, sông Ngọc, giếng cổ... được khôi phục; các lăng mộ, bia đá được bảo vệ, cảnh quan thiên nhiên được cải tạo.

Lễ hội Lam Kinh năm 2025.

Năm 2012, Lam Kinh được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Từ dấu mốc này, Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Lam Kinh ngày càng phát huy hiệu quả các giá trị to lớn, trường tồn về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật. Ngày nay, Lam Kinh trở thành điểm đến du lịch tâm linh, sinh thái hấp dẫn của cả tỉnh, điểm đến không thể bỏ qua đối với du khách khi về với xứ Thanh.

NDS