[Thanh Hóa xưa và nay] Trung thu nay vẫn nhớ ý nghĩa xưa

Vầng trăng rằm tháng Tám vẫn luôn tròn và sáng rõ trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt. Trung thu từ lâu đã trở thành một nét văn hóa quen thuộc, nhưng cách người dân đón Tết trông trăng xưa và nay đã có nhiều đổi thay. Từ mâm cỗ được vun vén bằng những sản vật vườn nhà, chiếc đèn ông sao làm thủ công, đến những đêm hội quy mô, rực rỡ ánh sáng hôm nay, phía sau những đổi thay ấy vẫn là một sợi dây văn hóa truyền thống tiếp nối giữa các thế hệ.

Rước đèn trên phố nhân dịp tết Trung thu. Nguồn: Viện Thông tin Khoa học Xã hội

Trung thu trong đời sống người dân Việt Nam gắn với nền văn minh nông nghiệp, với mùa màng và đời sống gia đình. Rằm tháng Tám là thời điểm mùa thu, khi nhiều sản vật trong năm vào độ thơm ngon. Người lớn làm cỗ cúng gia tiên, trẻ nhỏ vui chơi, rước đèn, phá cỗ, còn cả gia đình quây quần dưới ánh trăng. Bởi vậy, nói đến Trung thu truyền thống của người Việt là nói đến trăng, mâm cỗ, trẻ nhỏ và sự sum họp.

Với Thanh Hóa - vùng đất trải dài từ miền núi, trung du xuống đồng bằng và ven biển, Trung thu cũng mang theo dấu ấn của điều kiện tự nhiên và sản vật địa phương.

Trong những mâm cỗ Trung thu xưa, bên cạnh bánh nướng, bánh dẻo, người dân thường tận dụng những gì gần gũi nhất từ vườn nhà, đồng ruộng: quả bưởi, chuối, na, hồng, đu đủ, mía... được khéo léo tạo thành những hình thù ngộ nghĩnh. Đó cũng là nét đáng quý của Trung thu truyền thống: không nhất thiết phải có những món quà đắt tiền, bởi chính sản vật quê hương đã có thể làm nên một mâm cỗ đẹp và giàu tình cảm.

Nếu Trung thu xưa thường bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi xóm làng thì Trung thu hôm nay đã trở thành một sinh hoạt cộng đồng rộng lớn hơn.

Trẻ em ngày nay có nhiều lựa chọn: rước đèn tại khu dân cư, xem múa lân, biểu diễn văn nghệ, tham gia trò chơi, trải nghiệm làm bánh, làm đèn; nhiều gia đình đưa con đến các khu vui chơi, trung tâm thương mại, nhà sách. Tại Thanh Hóa, các chương trình Trung thu còn được tổ chức ở trường học, địa bàn dân cư, vùng biên giới, với sự tham gia của các cơ quan, đoàn thể và cộng đồng.

Ngay tại phường Hạc Thành năm 2026, Trung thu được tổ chức thành một đêm hội quy mô với cuộc thi mâm cỗ, thi đèn Trung thu, làm mô hình con vật, chương trình nghệ thuật, rước đèn và phá cỗ.

Đáng chú ý, giữa nhịp sống hiện đại, những món đồ chơi đậm nét truyền thống như đèn ông sao, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi vẫn luôn hiện diện bên những mâm cỗ hiện đại, hay trong lễ rước đèn qua từng con phố.

Trung thu hôm nay có thể khác Trung thu trước kia ở quy mô, cách tổ chức và sự phong phú của quà bánh. Nhưng những giá trị cốt lõi dường như vẫn còn nguyên.

Đó là mâm cỗ có thể được trình bày công phu hơn nhưng vẫn bắt đầu từ hoa quả mùa thu. Đó là chiếc đèn có thể hiện đại hơn, nhưng đèn ông sao, đèn kéo quân vẫn được trẻ em lựa chọn. Đó là rước đèn, múa lân, phá cỗ - những hoạt động đã trở thành ký ức chung của nhiều thế hệ.

Và trên hết là khoảnh khắc người lớn dành thời gian cho trẻ nhỏ, các thành viên trong gia đình tìm về bên nhau.

Các em nhỏ được nhận những món quà mà mình yêu thích tại Bệnh viện Nhi

Và dưới vầng trăng ấy, Trung thu xưa hay Trung thu nay, điều trẻ em mong chờ nhất có lẽ vẫn là được vui chơi, được yêu thương và được ở bên những người mình yêu quý.

Linh Linh (tổng hợp)/Ảnh tư liệu