Thói quen giải trí và câu chuyện rèn luyện tư duy

Trong sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin sách vẫn mang ý nghĩa riêng, vốn có. Đó là kho tàng, sự kết tinh tri thức của nhân loại tự ngàn xưa đến hôm nay. Những trang sách mở ra, một thế giới tri thức rộng lớn đến với người đọc.

Với Khánh An, việc đọc sách không chỉ là giải trí mà còn giúp em sử dụng ngôn ngữ tốt hơn.

Mỗi ngày, ngoài lúc đến trường và tự ôn bài ở nhà, Khánh An, học sinh lớp 7 Trường THCS Lê Lợi (phường Hạc Thành) thường dành thời gian cho việc đọc sách. Thói quen này bắt đầu hình thành từ khi em bước vào tiểu học và được duy trì cho đến bây giờ. Số lượng những đầu sách đã đọc của cô học trò lớp 7 qua mỗi năm lại nhiều hơn. Được biết, toàn bộ tiền tiết kiệm và tiền thưởng từ bố mẹ, em đều dành cho việc mua sách. Trên giá sách ở nhà của Khánh An, bên cạnh sách giáo khoa thì còn có không ít các đầu sách về văn học, lịch sử và khoa học.

Chị Trần Nguyệt, mẹ Khánh An cho biết: “Khi con vào lớp 1, bắt đầu biết viết, biết đọc, tôi có mua một số sách truyện dành cho thiếu nhi, đọc cho con nghe, rồi hướng dẫn con đọc. Khi ấy chỉ nghĩ, việc cho con làm quen với sách sẽ giúp con biết đọc nhanh hơn và điều quan trọng là sẽ “tách” con ra khỏi điện thoại, ti vi. Bắt đầu tự sự hướng dẫn của người lớn, con dần hình thành thói quen đọc sách. Giờ thì cháu không chỉ tự giác trong cả việc học, việc đọc của chính mình mà còn biết hướng dẫn em cùng đọc theo chị”.

“Cháu thích đọc các sách về văn học, lịch sử. Việc đọc ban đầu giúp cháu được giải trí đầu óc, nhưng sau đó cháu nhận ra, từ những kiến thức đọc được trong sách đã giúp bản thân học môn Văn, Lịch sử tốt hơn. Đi cùng với đó là khả năng viết, sử dụng ngôn ngữ cũng linh hoạt hơn khá nhiều. Với cháu, việc đọc sách mỗi ngày còn giúp cho việc ghi nhớ lâu và sâu hơn” - Khánh An chia sẻ.

Ngoài 70 tuổi, mỗi ngày nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Đào Phụng vẫn thường dành một khoảng thời gian nhất định cho việc đọc. Có khi ông đọc sách ở nhà, cũng có khi lên phòng sách của Thư viện tỉnh cần mẫn tra cứu, cần mẫn đọc. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Đào Phụng chia sẻ: “Ở tuổi này rồi, trí nhớ nhiều khi không còn tốt. Việc giữ thói quen đọc sách giúp tôi thấy đầu óc minh mẫn hơn. Nó ví như việc người ta duy trì thói quen tập thể dục mỗi ngày vậy. Việc đọc sách hằng ngày với tôi giống như đang “tập thể dục” cho trí não. Mỗi ngày một vài trang thôi cũng thấy đầu óc được hoạt động, minh mẫn, sáng tỏ hơn. Tôi đọc những thứ mình đã viết, rồi đọc sách người khác viết, có những đầu sách tôi đọc đi đọc lại nhiều lần. Việc đọc giúp tôi thấy cuộc sống của mình vui vẻ, ý nghĩa hơn”.

Câu chuyện đọc sách của Khánh An hay nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Đào Phụng cũng giống như tất thảy những người yêu sách và đang duy trì thói quen đọc sách mỗi ngày. Đó là sở thích, nhu cầu, thói quen. Dẫu vậy, nhu cầu ấy đòi hỏi phải có ý thức rèn luyện và cả kỷ luật mới có thể hình thành.

Khi xã hội ngày càng phát triển, người ta có thể dễ dàng mua bất kỳ cuốn sách được xuất bản. Nhưng việc sở hữu những cuốn sách lại không đồng nghĩa với “sở hữu tri thức” trong cuốn sách đó. Đã từng nghe ở đâu đó câu nói, đại ý: Sách là thầy, là bạn, là nơi chứa đựng tri thức, nhưng nếu mỗi người không chịu lật giở, đọc từng trang sách thì chúng ta mãi chỉ là con vẹt đi nói lại lời của người khác.

Tri thức nhân loại vốn rộng mở, nhưng để tiếp nhận được tri thức thì lại cần sự chủ động của mỗi người. Và đọc sách vẫn là một kênh hữu hiệu để con người đón nhận những điều tốt đẹp.

Sách là kho tri thức, kho từ vựng phong phú. Thói quen đọc sách giúp người đọc học cách nắm và sử dựng ngôn ngữ một cách linh hoạt, chủ động hơn. Không khó để nhận ra, những bạn trẻ có sở thích và thói quen đọc sách thì khả năng sử dụng ngôn từ tốt hơn, viết ra những câu văn sáng nghĩa, mượt mà hơn. Đó cũng là lý do vì sao, việc tạo lập, bồi đắp thói quen đọc sách trong bạn trẻ vô cùng quan trọng.

Thói quen đọc sách góp phần hình thành văn hóa đọc trong bạn trẻ.

Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra, thói quen đọc sách khiến cho não bộ con người hình thành “phản xạ” tư duy - suy luận. Để không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn nhạy bén hơn trong nhìn nhận đúng - sai của vấn đề.

Việc đọc thường xuyên cũng giúp con người tập trung, tăng cường trí nhớ. Dễ hiểu vì sao, trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, giữa rất nhiều “kênh” giải trí thì nhiều người, đặc biệt là người đã có tuổi vẫn duy trì thói quen đọc sách, báo mỗi ngày.

Tuy nhiên, việc hình thành thói quen đọc sách, đặc biệt là với bạn trẻ không phải câu chuyện của một ngày. “Người Việt lười đọc sách” - đến nay đó vẫn là nhận định mang tính thời sự với nhiều trăn trở. Có một thực tế, ngoại trừ một số thư viện lớn, thư viện ở khu vực trung tâm được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và đa dạng đầu sách, thường xuyên có bạn đọc, thì chúng ta còn có thư viện trường học, tủ sách nhà văn hóa thôn, làng. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của những “không gian đọc” ấy vẫn còn nhiều hạn chế.

Chúng ta cũng nói nhiều về ý nghĩa, tầm quan trọng của sách và việc đọc sách. Nhiều bậc cha mẹ sẵn sàng bỏ tiền ra mua sách cho con mình. Nhưng rồi, không ít bậc làm cha mẹ lại không biết, không thể dành thời gian hướng dẫn, giúp con mình đọc sách. Người lớn nói con trẻ cần phải đọc sách, nhưng thay vì hướng dẫn, đọc sách cùng con mỗi buổi tối hay dịp cuối tuần, chúng ta lại cầm điện thoại, chơi game... Những sự ơ hờ với văn hóa đọc của người lớn thật khó để không ảnh hưởng tới con trẻ. Nhìn những đứa trẻ có thể xem điện thoại suốt nhiều giờ đồng hồ, cho đến khi hai mí mắt díp lại vì nhức mỏi, nhưng lại không thể đủ kiên nhẫn đọc một cuốn sách mỏng tang, thật sự không khỏi lo lắng.

Cao Bá Quát, nhân vật lịch sử nổi danh trong thế kỷ XIX có câu thơ nổi tiếng: “Đọc sách mắt như đèn muôn dặm”. Dĩ nhiên, đọc sách - văn hóa đọc không tự nhiên hình thành. Đó không nên, không phải chỉ là những hô hào khẩu hiệu của người lớn với con trẻ. Hãy bắt đầu từ những hành động thực tế và giản đơn, cùng con đi nhà sách, mua những cuốn sách phù hợp và đọc sách với con...

Bài và ảnh: Trang Bùi