Tiếng thơ xứ Thanh hòa nhịp cùng khát vọng đất nước

Hơn 20 năm qua, Ngày thơ Rằm tháng Giêng đã trở thành một điểm hẹn văn hóa và trí tuệ của những người yêu thơ ca ở xứ Thanh. Ngày thơ năm nay mang một ý nghĩa đặc biệt. Bên cạnh chủ đề chung của Hội Nhà văn Việt Nam là “Trước biển lớn”, giới văn nghệ sĩ xứ Thanh đã xác lập một tâm thế riêng, cụ thể và đầy gợi mở: “Xứ Thanh - Cội nguồn và Khát vọng”. Đây không đơn thuần là một buổi lễ kỷ niệm, mà còn là cuộc hội ngộ giữa những người cầm bút, công chúng yêu thơ và những người làm công tác quảng bá văn hóa.

Công chúng yêu thơ thưởng lãm các tác phẩm tại Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24.

Trong không gian đầm ấm của ngày hội, thơ ca đã thực hiện sứ mệnh thiêng liêng nhất của nó: làm cầu nối để những tâm hồn xích lại gần nhau, khích lệ các thi sĩ, thi nhân tiếp tục dấn thân, cống hiến cho công cuộc đổi mới quê hương, đất nước.

Để có được một ngày thơ trọn vẹn, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã bắt tay chuẩn bị từ quý 3 năm 2025. Nhà thơ Lâm Bằng, trưởng ban thơ cho biết quá trình tổ chức không phải lúc nào cũng thuận lợi. Dù nhận được sự quan tâm sát sao của Tỉnh ủy và UBND tỉnh, ban tổ chức vẫn phải đối mặt với không ít thách thức: từ kinh phí hạn hẹp đến những xáo trộn mô hình tổ chức của các câu lạc bộ thơ sau khi sắp xếp lại địa giới hành chính. Thế nhưng, chính khó khăn lại càng làm nổi bật lòng say mê của người yêu thơ. Từ những đơn vị truyền thống như Hội thơ Đường luật, Câu lạc bộ Di sản thơ, đến các “làn gió mới” như: Trang thơ Thanh Hóa kết nối yêu thương hay trang văn học nghệ thuật Về Nga Sơn huyền thoại... tất cả đã tạo nên một bức tranh đa sắc.

Nhìn lại lịch sử, tình yêu thi ca của người xứ Thanh vốn bắt nguồn từ hơi thở cuộc sống. Thơ hiện diện trong điệu hò sông Mã mênh mang, trong câu xường của người Mường, trong điệu khặp của đồng bào Thái. Từ những dấu ấn thơ ca của Khương Công Phụ - người con xứ Thanh từng đỗ tiến sĩ và làm quan dưới triều Đường đến phong trào thi ca trong “Tao đàn nhị thập bát tú” do vua Lê Thánh Tông khởi xướng, thơ ca luôn song hành cùng khí chất của con người nơi đây: khi vung gươm giữ nước, lúc cầm bút dựng xây văn hiến.

Tiếp nối mạch nguồn ấy, trong các cuộc kháng chiến của dân tộc, nhiều nhà thơ quê Thanh Hóa như Trần Mai Ninh, Hồng Nguyên, Thôi Hữu, Minh Hiệu, Mã Giang Lân, Lê Văn Vọng... đã dùng thơ như một tiếng nói mạnh mẽ trên mặt trận tư tưởng và văn hóa. Trong thời bình, các tác giả như Nguyễn Ngọc Quế, Mạnh Lê, Huy Trụ, Nguyễn Minh Khiêm, Lê Quang Sinh... cùng nhiều gương mặt khác vẫn tiếp tục làm giàu thêm dòng chảy thi ca xứ Thanh bằng những tác phẩm gắn với nhịp sống xây dựng và phát triển quê hương. Khẳng định về giá trị ấy, nhà thơ Lâm Bằng, trưởng ban thơ nhấn mạnh: "Thơ ca xứ Thanh giờ đây không chỉ dừng lại ở sự hoài niệm, mà đã trở thành động lực tinh thần mạnh mẽ để con người nơi đây vượt qua mọi thách thức, tự tin tiến vào kỷ nguyên hội nhập”.

Hội tụ hơn 69 hội viên, Ban Thơ thuộc Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh hiện nay không chỉ là một đoàn thể nghề nghiệp, mà đã thực sự trở thành “mái nhà chung” nuôi dưỡng những tư duy sáng tạo không ngừng nghỉ. Vượt ra khỏi những buổi sinh hoạt truyền thống, các nhà thơ xứ Thanh đã chọn dấn thân vào lao động chữ nghĩa nghiêm túc để trình làng gần 30 tác phẩm xuất bản trong thời gian ngắn.

Diện mạo văn học tỉnh nhà nhờ đó trở nên phong phú và đa sắc đa diện. Từ sự suy tưởng trong Sông vừa đi vừa chảy (Nguyễn Minh Khiêm), nét phóng khoáng của Bản tình ca cánh buồm (Trương Vạn Thành), đến những tự sự trong Hành trình 8 (Đinh Ngọc Diệp), Về miền phù sa (Trần Huỳnh), Góa mùa (Phạm Thanh Phương) hay Trọn tình xứ Thanh (Phong Lan)... mỗi tập thơ đều là một nốt nhạc riêng biệt trong bản hòa ca về tình yêu, lẽ sống và khát vọng nhân văn. Thành quả ấy được ghi nhận xứng đáng bằng hàng loạt giải thưởng từ Hội Nhà văn Việt Nam, Giải Lê Thánh Tông của tỉnh cùng các cuộc thi uy tín khác.

Những con số và giải thưởng này vượt xa ý nghĩa thống kê đơn thuần; đó là minh chứng cho một dòng chảy thi ca đầy trách nhiệm, luôn song hành cùng ý chí vươn mình của quê hương.

Bài và ảnh: Minh Quyên