Từ vùng hoang rậm đến căn cứ cách mạng Bãi Sậy

Vốn là vùng hoang rậm với bạt ngàn cây sậy, nhưng đó cũng là “lợi thế” để Bãi Sậy (Bái Sậy) trở thành căn cứ cách mạng.

Căn cứ Bãi Sậy trên địa bàn thôn Bái Sơn, xã Tống Sơn đã được tu sửa khang trang, trở thành “địa chỉ đỏ” về truyền thống lịch sử cách mạng.

Bãi Sậy thuộc thôn Bái Sơn, xã Tống Sơn (trước đây thuộc xã Hà Tiến, huyện Hà Trung). Theo lời kể của các bậc cao niên trong làng, đầu thế kỷ XX khu vực này còn hoang vu, rậm rạp, cây sậy mọc nhiều, người dân địa phương thường gọi là bái (bãi) sậy, rừng sậy.

Cũng bởi nằm ở khu vực kín đáo, xa dân cư nên nơi này được lựa chọn để trở thành một căn cứ cách mạng.

Năm 1944, Thế chiến II dần đi vào hồi kết, tình hình chính trị ở nước ta có nhiều biến động. Thực hiện kêu gọi của Trung ương Đảng và Tỉnh bộ Việt Minh Thanh Hóa về việc thành lập các đội tự vệ chiến đấu để chuẩn bị lực lượng cho công cuộc khởi nghĩa giành chính quyền, Ban Cán sự Việt Minh huyện Hà Trung đã thành lập đội tự vệ chiến đấu đầu tiên của huyện tại căn cứ Bãi Sậy với 7 đồng chí. Đồng chí Tạ Quang Dõng làm chỉ huy đội tự vệ.

Năm 2003, căn cứ Bãi Sậy đã được xếp hạng Di tích lịch sử cách mạng.

Nhận được Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, tháng 4/1945 Tỉnh ủy Thanh Hoá tổ chức một cuộc họp quan trọng tại làng Vĩ Liệt. Tại đây, lực lượng tự vệ chiến đấu huyện Hà Trung được thành lập tại Bãi Sậy trước đó nhận nhiệm vụ bảo vệ hội nghị.

Trước đó, cuối năm 1944 Trung ương Đảng đã có chủ trương về việc thành lập chiến khu Hòa - Ninh - Thanh, một trong những chiến khu lớn của cả nước. Đến ngày 20/5/1945, trên cơ sở chiến khu Hòa - Ninh - Thanh, chiến khu Quang Trung được thành lập. Báo “Khởi nghĩa” của Thanh Hóa trở thành cơ quan tuyên truyền của chiến khu.

Trong những ngày tháng ấy, vùng Ngọc Trạo, Thạch Thành, Hà Trung trở thành một trong những trung tâm hoạt động của chiến khu. Cũng từ đây, Bãi Sậy trở thành căn cứ - địa điểm hoạt động tin cậy của Đảng và phong trào cách mạng.

Tại Bãi Sậy, các lực lượng tự vệ và chiến đấu đã đêm ngày luyện tập. Nhiều lớp huấn luyện quân sự, chính trị được tổ chức để bồi đắp lực lượng nòng cốt cho phong trào cách mạng ở 3 tỉnh Thanh Hóa, Hòa Bình, Ninh Bình.

Theo sách Địa chí huyện Hà Trung: “Từ giữa năm 1945 trở đi, các làng Bái Sơn, Đồng Bồng (Hà Tiến), Vĩ Liệt (Hà Tân)... đã thực sự trở thành những “làng đỏ” hoàn toàn. Thực chất lực lượng cách mạng đã vô hiệu hóa bộ máy chính quyền tay sai. Các đồng chí cán bộ cốt cán của chiến khu, của Tỉnh ủy Thanh Hóa và của huyện Hà Trung đã hoạt động gần như công khai tại căn cứ Bãi Sậy và ở các “làng đỏ” của Hà Trung như các đồng chí Lương Nhân, Tố Hữu, Hoàng Xung Phong, Lê Thế Sơn... Có thể nói, căn cứ Bãi Sậy thực sự trở thành một căn cứ cách mạng vững chắc của tỉnh, của huyện, của chiến khu Quang Trung trong thời kỳ chuẩn bị gấp rút cho công cuộc khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân”.

Vùng lau sậy ngày nào giờ đã trở thành làng mạc, người dân quần cư.

Hơn 80 năm đã trôi qua, cảnh và người đều đã đổi khác. Từ vùng lau sậy ngày nào, giờ đây xóm làng trù phú. Trong không gian ấy, một “địa chỉ” cách mạng vẫn được gìn giữ và lặng lẽ “kể chuyện” lịch sử.

Ông Mai Văn Định, Trưởng thôn Bái Sơn chia sẻ: “Những dấu tích cách mạng của căn cứ Bãi Sậy hơn 80 năm về trước còn được các bậc cao niên trong làng nhắc nhớ, kể lại cho cháu con nghe. Đó là những tháng ngày cách mạng sục sôi, ông cha luyện tập, chiến đấu hết mình để giành chính quyền về tay Nhân dân. Những ngày tháng ấy mãi là “ký ức” đầy tự hào của đất và người Bái Sậy xưa, Bái Sơn ngày nay”.

Khánh Lộc