Ý tưởng nhỏ, giá trị lớn

Xuất phát từ những điều gần gũi trong học tập và đời sống, nhiều học sinh phổ thông trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã chủ động nghiên cứu, sáng tạo nên những sản phẩm hữu ích.

Các em Lê Thị Thảo Vy và Nguyễn Lê Vy với sáng kiến “Máy lọc không khí đa năng”.

Những sáng tạo mang giá trị ứng dụng

Những năm gần đây, phong trào nghiên cứu khoa học trong học sinh phổ thông trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã có bước phát triển rõ rệt. Nhiều đề tài không chỉ dừng lại ở mô hình mà đã đi sâu giải quyết những vấn đề cụ thể trong học tập và đời sống, thể hiện tư duy sáng tạo gắn liền với thực tiễn.

Đề tài “Thiết kế và chế tạo đèn học thông minh đa năng hỗ trợ thói quen học tập khoa học cho học sinh miền núi” của hai học sinh Tạ Hữu Tân và Lang Việt Hùng, Trường THPT Thường Xuân 2, xã Luận Thành là một minh chứng.

Xuất phát từ thực tế học sinh miền núi còn thiếu điều kiện học tập như: ánh sáng chưa đạt chuẩn, tư thế ngồi học chưa đúng, thói quen học tập thiếu khoa học..., Tân và Hùng đã thiết kế ra chiếc đèn học thông minh. Sản phẩm tích hợp nhiều tính năng như: chiếu sáng đạt chuẩn, cảm biến cảnh báo tư thế ngồi, nhắc nhở giờ học - nghỉ, đọc thời khóa biểu tự động, camera giám sát hai chiều và bộ dập ghim tài liệu tự động.

Đáng chú ý, sản phẩm sử dụng vật liệu tre kết hợp với các linh kiện điện tử thông dụng, giúp giảm chi phí đáng kể so với thiết bị trên thị trường và phù hợp với điều kiện của học sinh miền núi.

Em Tạ Hữu Tân, lớp 12A1, Trường THPT Thường Xuân 2 cho biết: “Sản phẩm được chúng em thực hiện trong thời gian 6 tháng. Qua thử nghiệm, phần lớn các bạn học sinh đã cải thiện tư thế ngồi, hình thành thói quen học tập khoa học hơn, phụ huynh cũng có thể theo dõi, hỗ trợ con từ xa”.

Sáng kiến “Thiết kế và chế tạo đèn học thông minh đa năng hỗ trợ thói quen học tập khoa học cho học sinh miền núi” của các em Tạ Hữu Tân và Lang Việt Hùng.

Từ thực tế môi trường sống bị ảnh hưởng bởi bụi bẩn do phương tiện giao thông thường xuyên qua lại, các em Lê Thị Thảo Vy và Nguyễn Lê Vy, Trường Tiểu học và THCS Cát Vân, xã Thượng Ninh đã đưa ra sáng kiến “Máy lọc không khí đa năng”. Điểm nổi bật của thiết bị là tích hợp nhiều chức năng trong cùng một sản phẩm như: lọc không khí, xông tinh dầu tạo hương thơm, quạt mát, lò sưởi mini, cảm biến đo chất lượng không khí, cổng sạc điện thoại và hệ thống đèn LED chiếu sáng kiêm đèn ngủ.

Em Lê Thị Thảo Vy, lớp 9A, Trường Tiểu học và THCS Cát Vân chia sẻ: “Để hoàn thiện máy lọc không khí đa năng, chúng em đã tận dụng nhiều vật liệu cũ bỏ đi để lắp ráp thành sản phẩm hoàn chỉnh. Sau khi hoàn thiện, thiết bị có thể lọc không khí, quạt mát, khử mùi. Ưu điểm của máy là có đèn LED, tích hợp pin sạc, có thể sử dụng từ 10 đến 15 giờ khi mất điện”.

Đề tài “Thiết kế và chế tạo đèn học thông minh đa năng hỗ trợ thói quen học tập khoa học cho học sinh miền núi” của các em Tạ Hữu Tân và Lang Việt Hùng, Trường THPT Thường Xuân 2 cũng như sáng kiến “Máy lọc không khí đa năng” của các em Lê Thị Thảo Vy và Nguyễn Lê Vy, Trường Tiểu học và THCS Cát Vân đều xuất sắc giành giải Nhì tại Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh lần thứ XIII, học sinh trung học, năm học 2025-2026 do Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa tổ chức.

Sân chơi trí tuệ, bệ đỡ sáng tạo cho học sinh

Bước sang lần thứ 13 tổ chức, Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh dành cho học sinh trung học do Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa tổ chức tiếp tục khẳng định bước phát triển cả về quy mô và chất lượng.

Năm học 2025-2026, cuộc thi có quy mô 148 dự án (trong đó 140 dự án tập thể, 8 dự án cá nhân) thuộc 136 đơn vị trường học trên địa bàn tỉnh, với sự tham gia của 288 học sinh và 148 giáo viên hướng dẫn. Nhiều đề tài đã vượt qua mức ý tưởng ban đầu, đi sâu nghiên cứu và hình thành sản phẩm hoặc giải pháp cụ thể gắn với thực tiễn. Kỹ năng thuyết minh, phản biện khoa học của học sinh từng bước được nâng cao, thể hiện sự tự tin và tư duy logic trong quá trình trình bày.

Kết thúc cuộc thi, Ban Tổ chức đã trao 108 giải thưởng, chiếm 72,9% tổng số dự án tham gia, gồm 5 giải Nhất, 22 giải Nhì, 37 giải Ba và 44 giải Tư. Bên cạnh đó, 40 dự án được cấp giấy chứng nhận tham gia cấp tỉnh; 3 dự án tiêu biểu được lựa chọn tham dự Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia.

Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh không chỉ tạo cơ hội để các em học sinh thể hiện ý tưởng mà còn góp phần hình thành tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề và tinh thần chủ động trong học tập. Quan trọng hơn, từ những sáng kiến gắn với thực tiễn, học sinh đang từng bước tích lũy hành trang tri thức và kỹ năng cần thiết để thích ứng với những yêu cầu mới của xã hội.

Tiêu biểu là các đề tài: “Xây dựng phần mềm cảnh báo giả mạo trong môi trường số dựa trên công nghệ AI” của các em Lê Bá Tùng Anh, Nguyễn Minh Đức, Trường THPT Chuyên Lam Sơn; “Nhà nổi trụ dẫn cho người dân vùng lũ” của nhóm tác giả: Lê Văn Hoàn và Trần Lê Bình, lớp 9A, Trường THCS Đông Văn, phường Đông Quang... cùng nhiều đề tài đoạt giải khác được đánh giá có tính khả thi cao.

Các em Lê Văn Hoàn và Trần Lê Bình với mô hình “Nhà nổi trụ dẫn cho người dân vùng lũ”.

Từ những ý tưởng bắt nguồn trong thực tiễn cuộc sống, các em học sinh trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn khám phá, sáng tạo và biến thành sản phẩm cụ thể. Cuộc thi khoa học kỹ thuật không chỉ là sân chơi trí tuệ, mà còn góp phần khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học trong học sinh, ươm mầm cho những sáng tạo tương lai.

Tường Vân